50 năm Việt Nam - Philippines: Mở rộng dư địa hợp tác kinh tế

Hợp tác kinh tế ngày càng mở rộng về quy mô và hiệu quả

Sau 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hợp tác kinh tế, thương mại đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Philippines. Cùng với sự phát triển của quan hệ chính trị và lòng tin giữa lãnh đạo hai nước, hợp tác kinh tế ngày càng được mở rộng về quy mô, chiều sâu và hiệu quả.

Những kết quả đó được thể hiện rõ nét qua các chỉ số thương mại song phương. Kim ngạch thương mại hai chiều duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân trên 10%/năm trong giai đoạn 2015-2025, từ 2,92 tỷ USD lên 7,8 tỷ USD. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, thương mại song phương đã đạt 3,74 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Philippines đạt 2,70 tỷ USD, tăng 8,3%; kim ngạch nhập khẩu từ Philippines đạt 1,05 tỷ USD, tăng 0,6%. Cán cân thương mại tiếp tục thặng dư cho phía Việt Nam với mức 1,64 tỷ USD, tăng 13,9% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này cho thấy xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Philippines vẫn duy trì được đà mở rộng khá tích cực.

Philippines hiện là một trong những thị trường quan trọng của Việt Nam trong ASEAN, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và lương thực. Đồng thời, cơ cấu hàng hóa giữa hai nước ngày càng đa dạng và phát huy tính bổ trợ, góp phần tăng cường liên kết giữa hai nền kinh tế.

Từ nền tảng hợp tác được bồi đắp trong nhiều năm, trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (từ ngày 31/5 đến 1/6/2026), Lãnh đạo hai nước đã ra Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược tăng cường. Dấu mốc lịch sử này đưa Việt Nam trở thành quốc gia duy nhất trong khối ASEAN thiết lập khuôn khổ Đối tác Chiến lược tăng cường với Philippines.

Trong khuôn khổ hợp tác mới, hai bên nhất trí các định hướng lớn nhằm tạo đột phá trong hợp tác kinh tế, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và sự phát triển của mỗi nước; đồng thời hướng tới mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương vượt mốc 10 tỷ USD theo hướng cân bằng thông qua mở rộng cơ hội thương mại hai chiều, cải thiện tiếp cận thị trường và giảm thiểu các rào cản thương mại, đầu tư.

Nhìn từ góc độ đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Philippines, ông Lê Phú Cường, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Philippines nhận định, quan hệ kinh tế - thương mại song phương đã có những bước phát triển vượt bậc trong hơn 50 năm qua, đặc biệt kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược vào năm 2015.

Theo Tham tán Lê Phú Cường, ba điểm sáng nổi bật của hợp tác kinh tế hai nước là kim ngạch thương mại tăng trưởng ấn tượng; cơ cấu hàng hóa mang tính bổ trợ ngày càng cao và sự gắn kết ngày càng sâu sắc của cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Việt Nam không chỉ là nhà cung cấp hàng đầu các mặt hàng nông sản, đặc biệt là gạo, chiếm trên 80% thị phần nhập khẩu của Philippines, mà còn mở rộng mạnh mẽ xuất khẩu các mặt hàng công nghiệp như vật liệu xây dựng, xi măng, sắt thép, linh kiện điện tử và hàng tiêu dùng. Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng nhập khẩu từ Philippines nhiều nguyên liệu phục vụ sản xuất, nhất là điện tử và linh kiện.

"Lòng tin chiến lược được củng cố qua các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao và các kỳ họp Ủy ban hỗn hợp về Thương mại (JCTC) đã tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy dòng vốn đầu tư dịch chuyển hai chiều và thương mại song phương ngày càng sôi động", Tham tán Lê Phú Cường nhấn mạnh.

Mở lối cho những không gian hợp tác mới

Trên nền tảng hợp tác đã được xây dựng trong nhiều năm, quan hệ kinh tế Việt Nam - Philippines đang bước sang giai đoạn mở rộng cả về lĩnh vực hợp tác và chất lượng liên kết. Bên cạnh những ngành truyền thống, nhiều lĩnh vực mới đang được đánh giá có tiềm năng trở thành động lực tăng trưởng cho thương mại và đầu tư giữa hai nước trong thời gian tới.

Từ thực tiễn thị trường Philippines, Tham tán Lê Phú Cường cho rằng, ba lĩnh vực có thể tạo đột phá trong hợp tác kinh tế song phương thời gian tới là kinh tế số và thương mại điện tử, năng lượng tái tạo - kinh tế xanh, cùng thủy sản và thực phẩm chế biến sâu. Tham tán Lê Phú Cường nhận định, kinh tế số và thương mại điện tử được đánh giá sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới khi cả Việt Nam và Philippines đều sở hữu lực lượng dân số trẻ và tốc độ chuyển đổi số nhanh.

“Cả Việt Nam và Philippines đều có quy mô dân số trẻ, tốc độ số hóa cực kỳ nhanh. Việc hợp tác chia sẻ giải pháp công nghệ, nền tảng logistics chặng cuối và thanh toán xuyên biên giới sẽ là mảnh đất rất màu mỡ cho các doanh nghiệp công nghệ hai nước," Tham tán Lê Phú Cường cho biết.

Bên cạnh kinh tế số, năng lượng tái tạo và kinh tế xanh cũng được đánh giá là lĩnh vực nhiều triển vọng khi nhu cầu chuyển đổi năng lượng đang gia tăng trên toàn khu vực. Philippines đang đẩy mạnh thu hút đầu tư vào năng lượng mặt trời, năng lượng gió để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Việt Nam với kinh nghiệm phát triển năng lượng tái tạo trong thời gian qua hoàn toàn có thể hợp tác, chia sẻ công nghệ hoặc liên doanh đầu tư tại địa bàn.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, hợp tác cũng không dừng lại ở các mặt hàng truyền thống. Sự gia tăng nhu cầu đối với thực phẩm chế biến sâu tại các đô thị lớn như Metro Manila, Cebu và Davao đang mở thêm dư địa cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường. Đặc biệt, Tham tán Lê Phú Cường cho rằng phân khúc thực phẩm Halal sẽ là hướng đi giàu tiềm năng trong thời gian tới. 

Về phía Thương vụ, Tham tán Lê Phú Cường cho biết sẽ chủ động cập nhật những thay đổi về chính sách thuế, rào cản kỹ thuật và xu hướng tiêu dùng của Philippines để cung cấp thông tin, dự báo và cảnh báo sớm cho doanh nghiệp trong nước.

Song song với đó, hoạt động xúc tiến thương mại tiếp tục được đổi mới theo hướng thiết thực, đưa doanh nghiệp đến gần hơn với thị trường. Bên cạnh việc duy trì các khu gian hàng Việt Nam tại những hội chợ lớn, Thương vụ đẩy mạnh kết nối giao thương trực tiếp và trực tuyến, đưa các đoàn doanh nghiệp Philippines sang Việt Nam tìm kiếm nguồn hàng, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các đối tác tiềm năng.

Để doanh nghiệp yên tâm mở rộng hoạt động kinh doanh, Thương vụ cũng tích cực hỗ trợ xác minh uy tín của các nhà nhập khẩu Philippines và phối hợp tháo gỡ những vướng mắc, tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng. 

Tham tán Lê Phú Cường khuyến nghị, để khai thác hiệu quả hơn thị trường Philippines, doanh nghiệp Việt Nam cần nghiên cứu kỹ sự khác biệt về nhu cầu tiêu dùng và hệ thống phân phối giữa các vùng miền; chú trọng xây dựng uy tín, duy trì chất lượng sản phẩm ổn định, đầu tư phát triển thương hiệu, bao bì, nhãn mác và đăng ký sở hữu trí tuệ nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho hàng hóa Việt Nam.

Sự chủ động của doanh nghiệp, cùng với vai trò đồng hành của hệ thống Thương vụ, sẽ là yếu tố quan trọng để những tiềm năng hợp tác giữa hai nền kinh tế được chuyển hóa thành các dự án đầu tư, hợp đồng thương mại và chuỗi liên kết sản xuất - kinh doanh ngày càng bền chặt. Đây cũng là nền tảng để hiện thực hóa những mục tiêu hợp tác mà lãnh đạo hai nước đã thống nhất trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Tăng cường.

Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Tăng cường tạo khuôn khổ thuận lợi để Việt Nam và Philippines tiếp tục mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Đây cũng là cơ sở để hai nước thúc đẩy kết nối doanh nghiệp, khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác và hướng tới mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương vượt mốc 10 tỷ USD.