Dấu ấn tiên phong
Trải qua 75 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Công Thương đã có những đóng góp quan trọng vào thành tựu cách mạng Việt Nam. Trong kháng chiến chống ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc trước đây, cũng như trong giai đoạn xây dựng và phát triển đất nước hiện nay, ngành Công Thương đã có đóng góp quan trọng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhất là trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và hội nhập mạnh mẽ trong những năm gần đây.
Chặng đường 75 năm hình thành xây dựng và phát triển của ngành Công Thương luôn gắn liền với mốc son lịch sử phát triển đất nước và dân tộc, với những dấu ấn và đóng góp quan trọng của các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công chức người lao động ngành Công Thương.
Sắc lệnh số 21/SL ngày 14/5/1951 đổi tên Bộ Kinh tế thành Bộ Công Thương. Ảnh tư liệu
Sự có mặt của Bộ Kinh tế quốc gia (bộ tiền thân của Bộ Công Thương) ngay trong tổ chức bộ máy của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa là nét hết sức độc đáo, minh chứng cho tầm nhìn xa của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc chủ động phát huy và động viên nhân tài và vật lực để xây dựng và bảo vệ đất nước.
Theo đó, ngày 28/8/1945, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã ra tuyên cáo về Nội các thống nhất quốc gia, trong đó có Bộ Kinh tế quốc gia (cùng thời điểm này, Bộ còn có tên là Bộ Quốc dân Kinh tế). Bộ Quốc dân Kinh tế bao gồm nhiều ngành kinh tế, trong đó có các chuyên ngành công nghiệp và thương mại Việt Nam.
Ngày 14/5/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 21/SL đổi tên Bộ Kinh tế thành Bộ Công Thương. Sự kiện này đã chính thức mở ra những trang sử vẻ vang, hào hùng của ngành Công Thương Việt Nam.
Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự quan tâm chỉ đạo sâu sát, kịp thời của Chính phủ, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương, ngành Công Thương luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, quản lý bao trùm nhiều lĩnh vực, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển, hội nhập quốc tế của đất nước cũng như chăm lo đời sống cho nhân dân.
75 năm qua, hòa cùng dòng chảy của lịch sử, đáp ứng từng giai đoạn phát triển của đất nước, Bộ Công Thương đã trải qua nhiều lần tách nhập bộ máy. Nhưng, dù ở bất cứ giai đoạn nào, với tên gọi có thể không giống nhau, Công Thương vẫn là bộ đa ngành, đa lĩnh vực, tiên phong, khẳng định vị trí quan trọng trong nền kinh tế đất nước, tạo ra của cải vật chất cho xã hội.
Bối cảnh phát triển mới đang mở ra nhiều dư địa để ngành Công Thương tái cơ cấu theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững. Trọng tâm là thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đẩy nhanh chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh toàn ngành. Đồng thời tận dụng mạnh mẽ các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư để chuyển đổi phương thức sản xuất, kinh doanh theo hướng số hóa, công nghệ hóa.
Cùng với đó, ngành tập trung phát triển các lĩnh vực công nghiệp nền tảng, đặc biệt là công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chế tạo và những ngành có giá trị gia tăng cao. Trong lĩnh vực năng lượng, định hướng phát triển bền vững, xanh và sạch, với trọng tâm là năng lượng tái tạo, tiếp tục giữ vai trò then chốt.
Ngoài ra, việc tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do đã ký kết sẽ góp phần mở rộng, đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu. Thị trường trong nước với quy mô hơn 100 triệu dân cũng được xác định là trụ cột quan trọng, cần được khai thác hiệu quả hơn để thúc đẩy tăng trưởng thương mại.
Dòng chảy của khát vọng
Trong hành trình 75 năm của ngành Công Thương, ngành dầu khí là dấu ấn đặc biệt của ý chí chinh phục, khát vọng làm chủ tài nguyên và năng lực công nghiệp quốc gia. Từ những ngày đầu gian khó tìm kiếm dòng dầu đầu tiên, đến khi hình thành một ngành công nghiệp dầu khí đồng bộ, hiện đại, lĩnh vực này đã trở thành niềm tự hào của ngành Công Thương và của nền kinh tế Việt Nam.
Không chỉ đóng góp lớn cho ngân sách, bảo đảm nguồn cung xăng dầu, khí cho sản xuất và đời sống, ngành dầu khí còn tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp năng lượng, hóa dầu và nhiều lĩnh vực công nghiệp trọng điểm khác. Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, ngành dầu khí không đứng ngoài cuộc mà đang chủ động chuyển mình, mở rộng sang khí thiên nhiên, LNG và năng lượng sạch… tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc phát triển mới của ngành Công Thương.
Từ nền móng công nghiệp truyền thống đến chuyển dịch năng lượng mới, ngành dầu khí tiếp tục góp sức cùng ngành Công Thương mở rộng không gian tăng trưởng. Ảnh: Cấn Dũng
Từ cuối những năm 50 của thế kỷ XX, trong những ngày đất nước còn ngổn ngang chiến tranh, tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm hướng về một lĩnh vực mới mẻ nhưng đầy triển vọng là dầu khí. Ngày 23/7/1959, trong chuyến thăm Khu công nghiệp dầu mỏ Baku của Azerbaijan, Người đã để lại lời căn dặn bất hủ: “Tôi nghĩ Việt Nam chúng tôi có biển, nhất định sẽ có dầu, nhưng đang chiến tranh, chưa làm được. Tôi hy vọng và tin tưởng rằng sau khi Việt Nam kháng chiến thắng lợi, các đồng chí sẽ giúp chúng tôi tìm ra dầu, khai thác và chế biến dầu, xây dựng được khu công nghiệp dầu khí như Baku...”.
Lời nói giản dị mà sâu sắc của Bác đã trở thành những dòng chữ vàng mở đầu cho lịch sử ngành dầu khí Việt Nam. Đó là niềm tin, ước vọng của dân tộc, cũng là “kim chỉ nam” soi đường cho biết bao thế hệ những người đi tìm lửa trong hành trình dựng xây một ngành công nghiệp mới mẻ cho Tổ quốc.
Nâng tầm vị thế ngành
Xuất phát từ tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo Đảng và Nhà nước về ngành công nghiệp dầu khí của Việt Nam, ngày 27/11/1961, Đoàn thăm dò dầu lửa 36 đã được thành lập, đánh dấu sự ra đời của ngành Dầu khí Việt Nam. Kể từ đó đến nay, trải qua các giai đoạn phát triển của Tổng cục Dầu khí Việt Nam, Tổng công ty Dầu khí Việt Nam, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam và nay là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), ngành dầu khí Việt Nam luôn hoàn thành sứ mệnh được Đảng, Nhà nước và nhân dân tin tưởng giao phó, đạt nhiều thành tích đáng tự hào, đóng góp quan trọng trong hành trình đổi mới, không ngừng phát triển của đất nước.
Trong suốt quá trình phát triển của ngành Công Thương, ngành dầu khí không chỉ là lĩnh vực kinh tế quan trọng mà còn là một trong những trụ cột góp phần khẳng định vai trò, vị thế của toàn ngành trong nền kinh tế quốc dân. Sự trưởng thành của ngành dầu khí là minh chứng sinh động cho năng lực tổ chức, quản lý, hoạch định chiến lược và phát triển công nghiệp của ngành Công Thương qua từng thời kỳ.
Từ một lĩnh vực gần như khởi đầu từ con số không, ngành dầu khí đã từng bước phát triển thành ngành công nghiệp quy mô lớn, đồng bộ, hiện đại, đóng góp quan trọng vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, cung ứng nguyên liệu đầu vào thiết yếu cho sản xuất công nghiệp, giao thông vận tải và đời sống dân sinh.
Hệ thống giàn khai thác khí mỏ Sư Tử Trắng. Ảnh: Petrovietnam
Trong năm 2025, các chỉ tiêu sản xuất và tiêu thụ của Petrovietnam đều ước hoàn thành vượt kế hoạch năm 2025. Theo đó, trong năm 2025, Petrovietnam đã nỗ lực bám sát các nhiệm vụ mục tiêu và kế hoạch sản xuất kinh doanh đề ra, tiếp tục duy trì ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh. Tổng sản lượng khai thác dầu khí quy dầu ước thực hiện năm 2025 đạt 16,51 triệu tấn quy đổi, vượt 124,1% so với kế hoạch năm. Sản lượng xăng dầu năm 2025 ước thực hiện đạt 14,8 triệu tấn, vượt 5% so với kế hoạch cả năm.
Không chỉ tạo nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước trong nhiều giai đoạn, ngành dầu khí còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của hàng loạt lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của ngành Công Thương. Có thể nói, sự phát triển của ngành dầu khí đã góp phần làm dày thêm nền tảng công nghiệp quốc gia, nâng cao năng lực tự chủ năng lượng và củng cố vai trò của ngành Công Thương như một trong những lực lượng nòng cốt trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi ngành Công Thương đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng hiện đại, xanh, số hóa và hội nhập sâu rộng, ngành dầu khí tiếp tục là "mắt xích" chiến lược trong cấu trúc phát triển chung. Việc mở rộng sang công nghiệp khí, LNG, điện khí, hóa dầu và các mô hình năng lượng mới đang mở ra không gian tăng trưởng mới cho ngành dầu khí. Đồng thời, đây cũng là động lực quan trọng để toàn ngành Công Thương nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với xu thế chuyển đổi năng lượng toàn cầu. Qua đó, góp phần thiết thực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.