AI đặt ra những vùng xám pháp lý chưa từng có về quyền sở hữu trí tuệ

Theo Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Trần Hoàng, sự phát triển của AI đặt ra những ‘vùng xám’ pháp lý chưa từng có về quyền sở hữu trí tuệ, sự minh bạch dữ liệu đầu vào.

Thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực quyền tác giả

Sáng 7/5, Diễn đàn Bản quyền Việt Nam - Hàn Quốc năm 2026 ‘Ngành công nghiệp nội dung và bảo vệ bản quyền trong thời đại số và trí tuệ nhân tạo (AI)’ được tổ chức tại Hà Nội.

Diễn đàn do Cục Bản quyền tác giả Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với Cục Bản quyền tác giả Hàn Quốc và Cơ quan Bảo vệ Bản quyền Hàn Quốc tại Việt Nam tổ chức.

Tham dự diễn đàn có đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức bảo vệ quyền tác giả, chuyên gia và doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp nội dung của hai nước.

Ông Trần Hoàng - Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Bảo Thoa

Theo Ban tổ chức, diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ, tác động sâu rộng đến hoạt động sáng tạo, khai thác và phân phối nội dung. Trong kỷ nguyên này, bản quyền không chỉ là công cụ pháp lý mà còn trở thành nền tảng quan trọng của nền kinh tế sáng tạo, đòi hỏi các quốc gia phải có cơ chế bảo vệ hiệu quả, minh bạch và thích ứng với tiến bộ công nghệ.

Đồng thời, diễn đàn là hoạt động cụ thể hóa các nội dung hợp tác giữa Việt Nam - Hàn Quốc trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan, góp phần tăng cường trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, nâng cao năng lực thực thi và thúc đẩy kết nối thị trường nội dung giữa hai quốc gia. Qua đó, hướng tới xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh, công bằng và bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển trí tuệ nhân tạo.

Diễn đàn là hoạt động cụ thể hóa các nội dung hợp tác giữa Việt Nam - Hàn Quốc trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan. Ảnh: Bảo Thoa

AI hỗ trợ đắc lực cho sáng tạo

Phát biểu tại diễn đàn, ông Trần Hoàng - Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả cho biết, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã chuyển trạng thái từ “dự báo tương lai” sang “hiện hữu”, trở thành xung lực mới thúc đẩy sự dịch chuyển mạnh mẽ của hệ sinh thái sáng tạo. Al không chỉ tối ưu hóa năng suất sản xuất mà còn tái định nghĩa cách thức chúng ta tạo ra và thụ hưởng văn hóa.

Nhìn vào mô hình thành công của Hàn Quốc, ông Trần Hoàng chỉ rõ một bức tranh kinh tế đầy ấn tượng. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nội dung của Hàn Quốc đã thiết lập kỷ lục mới với 14,08 tỷ USD. Trong đó, ngành game tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi đóng góp 60,4% tổng giá trị xuất khẩu, đạt khoảng đạt khoảng 8,5 tỷ USD. Với vị thế là thị trường game, lớn thứ 4 thế giới, Hàn Quốc đã chứng minh rằng: Việc kết hợp giữa công nghệ tiên tiến và nội dung sáng tạo chính là công thức tạo nên lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Tại Việt Nam, theo Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, Chính phủ đã xác định công nghiệp văn hóa là động lực tăng trưởng mới. Theo Quyết định 2486/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030, đặt mục tiêu ngành này sẽ đóng góp 7% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Đế đạt được mục tiêu tham vọng đó, Việt Nam đang tập trung vào các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như: game, phần mềm và nội dung số.

Các đại biểu tham gia diễn đàn. Ảnh: Bảo Thoa

Tuy nhiên, theo ông Trần Hoàng, công nghệ là công cụ, nhưng con người và bản sắc văn hóa mới là cốt lõi. Trong kỳ nguyên Al, việc bảo vệ "tính nguyên bản" và dấu ấn văn hóa đặc trưng của mỗi quốc gia trở thành ưu tiên hàng đầu. Chúng ta không chỉ hướng tới một nền công nghiệp nội dung phát triển về số lượng, mà còn phải giàu có về bản sắc, nơi AI hỗ trợ đắc lực cho các nhà sáng tạo Việt - Hàn vươn tầm toàn cầu mà không đánh mất đi tâm hồn dân tộc.

Đặc biệt, ông Trần Hoàng nhấn mạnh, sự phát triển của AI cũng đặt ra những "vùng xám" pháp lý chưa từng có về quyền sở hữu trí tuệ và sự minh bạch dữ liệu đầu vào. “Trong môi trường số không biên giới, nếu không có cơ chế bảo vệ hữu hiệu, giá trị của sự sáng tạo sẽ bị xói mòn”, ông Trần Hoàng nói.

Với thách thức trên, diễn đàn tập trung thảo luận với 3 trọng tâm: Ứng dụng công nghệ quản trị bản quyền: Đẩy mạnh triển khai các giải pháp hạ tầng số như Blockchain, AI lọc nội dung (AI Filtering), và Fingerprinting (dấu vân tay số)... nhằm bảo vệ thành quả của trí tuệ con người.

Đào tạo nguồn nhân lực số: Hợp tác đào tạo đội ngũ chuyên gia không chỉ giỏi về kỹ thuật mà còn am tường về pháp lý bản quyền trong thời đại AI, đảm bảo con người luôn giữ vai trò chủ đạo trong chuỗi giá trị sáng tạo.

Hoàn thiện khung chính sách: Chia sẻ kinh nghiệm để xây dựng các tiêu chuẩn chung về bản quyền số, tạo hành lang pháp lý an toàn cho doanh nghiệp hai nước trao đổi, kinh doanh và bảo hộ tài sản trí tuệ.

Ông Trần Hoàng chia sẻ thêm, những thành tựu của Hàn Quốc là nguồn tham khảo quan trọng giúp hiện thực hóa chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa tại Việt Nam. "Với sự nỗ lực chung, chúng ta sẽ xây dựng được một thị trường nội dung số minh bạch, nơi sự sáng tạo được tôn trọng và bảo vệ bản quyền", ông Trần Hoàng cho hay.

Tại diễn đàn, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận về các nội dung: cập nhật tình hình xây dựng và hoàn thiện pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan tại Việt Nam; ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo trong giám sát, bảo vệ bản quyền và ngăn chặn hành vi xâm phạm; thực trạng và giá trị kinh tế của ngành công nghiệp trò chơi điện tử tại Việt Nam và Hàn Quốc; cũng như các giải pháp tăng cường thực thi quyền tác giả trong môi trường số.

Bảo Thoa