Đà phục hồi của công nghiệp chế tạo toàn cầu có dấu hiệu chững lại trong tháng 7/2026 sau khi đạt kết quả tích cực trong quý II. Đáng chú ý, các lĩnh vực gắn với trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, trung tâm dữ liệu và điện tử tiếp tục tăng trưởng nhanh.
Công nghiệp toàn cầu chuyển sang phân hóa
Theo Báo cáo tháng 8 “Tình hình kinh tế - xã hội thế giới và trong nước tác động đến phát triển công nghiệp, năng lượng và thương mại Việt Nam” của Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, đà phục hồi của công nghiệp chế tạo toàn cầu đã có dấu hiệu chững lại trong tháng 7/2026, sau khi quý II ghi nhận kết quả tốt nhất kể từ năm 2021.
Các lĩnh vực gắn với trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, trung tâm dữ liệu và điện tử tiếp tục tăng trưởng nhanh. Ảnh: Báo Chính phủ
Động lực từ hoạt động tích trữ hàng hóa nhằm phòng ngừa rủi ro thương mại và chuỗi cung ứng đang suy yếu. Cùng với đó, xung đột tại Trung Đông làm gia tăng chi phí vận tải, năng lượng và tạo thêm những yếu tố bất định đối với chuỗi cung ứng.
Diễn biến này cho thấy công nghiệp thế giới đang chuyển từ trạng thái phục hồi trên diện rộng sang phân hóa mạnh. Các ngành gắn với trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, trung tâm dữ liệu và điện tử tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, trong khi những ngành phụ thuộc vào bất động sản, đầu tư truyền thống và tiêu dùng nội địa có xu hướng tăng trưởng yếu hơn.
Đáng chú ý, AI và bán dẫn tiếp tục trở thành động lực quan trọng của công nghiệp châu Á. Hàn Quốc là ví dụ nổi bật khi xuất khẩu bán dẫn tháng 7 đạt 41,01 tỷ USD, tăng 178,8%, trong khi xuất khẩu máy tính tăng 404%.
Đài Loan (Trung Quốc) cũng ghi nhận sản xuất công nghiệp và chế tạo đạt mức kỷ lục nhờ nhu cầu đối với các sản phẩm liên quan đến AI. Tại Nhật Bản, sản lượng và đơn hàng chế tạo tăng mạnh nhờ nhu cầu liên quan đến AI. PMI chế tạo tháng 7 đạt 54,5 điểm, sản lượng tăng mạnh và đơn hàng mới tăng nhanh nhất trong hơn bốn năm.
Những diễn biến trên cho thấy Nhật Bản đang hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư công nghệ và AI. Đồng thời, chi phí đầu vào và giá năng lượng tăng cao đang thúc đẩy các doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả sản xuất và khả năng quản trị chuỗi cung ứng. Đây cũng là đặc điểm đáng chú ý của công nghiệp thế giới hiện nay khi cầu công nghệ tăng mạnh, trong khi hoạt động sản xuất cần thích ứng với những biến động về chi phí và nguồn cung.
Việt Nam thêm dư địa tham gia chuỗi cung ứng công nghệ cao
Đối với Việt Nam, chu kỳ tăng trưởng của bán dẫn, điện tử và AI tại Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Nhật Bản tiếp tục là lực đỡ quan trọng đối với công nghiệp chế biến, chế tạo. Việt Nam là một mắt xích lắp ráp, gia công lớn trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn khu vực, qua đó có điều kiện tiếp tục mở rộng liên kết với các trung tâm sản xuất công nghệ cao.
Theo báo cáo, xuất khẩu của Hàn Quốc sang khu vực ASEAN tăng 73,7% trong tháng 7, trong khi nhập khẩu thiết bị bán dẫn của nước này tăng 55,4%. Những diễn biến này được xem là chỉ báo tích cực đối với dòng linh kiện, vật tư đưa vào Việt Nam phục vụ sản xuất trong quý III.
Cùng với đó, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng tiếp tục mở ra cơ hội thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các công đoạn lắp ráp, đóng gói - kiểm thử và công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam. Theo khảo sát của Đài Loan (Trung Quốc) được báo cáo dẫn lại, tỷ lệ sản xuất tại các nước ASEAN đã lên mức kỷ lục.
Chu kỳ tăng trưởng của bán dẫn và AI cũng đặt ra yêu cầu để doanh nghiệp Việt Nam chủ động hơn trong bảo đảm nguồn cung và kiểm soát chi phí. Giá chip nhớ tiếp tục tăng trong khi nguồn cung mở rộng chậm hơn nhu cầu. Điều này tạo động lực để các doanh nghiệp lắp ráp điện tử tăng cường hợp tác dài hạn, chủ động kế hoạch nguyên liệu và từng bước nâng cao khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Những thay đổi về chính sách thương mại trong khu vực đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về minh bạch chuỗi cung ứng và kiểm soát xuất xứ. Cuộc điều tra của Mỹ về dư thừa công suất bán dẫn đối với một số nước, cùng xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm kim loại trong khu vực, là những diễn biến Việt Nam cần theo dõi để chủ động ứng phó.
Trên cơ sở đó, báo cáo khuyến nghị doanh nghiệp điện tử và công nghiệp hỗ trợ tận dụng chu kỳ tăng trưởng của bán dẫn, AI để mở rộng tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc). Các doanh nghiệp có thể ưu tiên ký hợp đồng cung ứng linh kiện, bộ nhớ dài hạn nhằm chủ động hơn trước biến động về giá và nguồn cung.
Các doanh nghiệp sản xuất linh kiện phụ trợ cũng được khuyến nghị chủ động tiếp cận, chào hàng tới các tập đoàn công nghệ, máy móc của Đức để đa dạng hóa tệp khách hàng.
Cùng với đó, việc tăng cường liên kết chuỗi cung ứng công nghệ cao và bảo đảm an ninh năng lượng, lương thực trong ASEAN mở ra thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu gạo sang Philippines, vật liệu xây dựng và phân bón sang Campuchia. Đối với lĩnh vực phần mềm, việc nâng cấp từ gia công truyền thống sang tích hợp công nghệ AI Agent (tác nhân trí tuệ nhân tạo) được xác định là hướng đi nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn mới từ thị trường Singapore.