Ngày 17/7, Ấn Độ chính thức khánh thành đoàn tàu chạy bằng pin nhiên liệu hydrogen đầu tiên do nước này tự nghiên cứu, thiết kế và chế tạo. Đây là bước tiến công nghệ đáng chú ý trong lĩnh vực giao thông xanh, đồng thời mở ra dư địa hợp tác cho Việt Nam, quốc gia đã ban hành Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen từ năm 2024.
Việc khánh thành đoàn tàu chạy bằng pin nhiên liệu hydrogen đầu tiên là bước tiến lớn của ngành đường sắt Ấn Độ.
Đoàn tàu hydrogen của Ấn Độ được đưa vào vận hành thử nghiệm trên tuyến Jind - Sonipat, thuộc mạng lưới Đường sắt Bắc Ấn Độ (bang Haryana). Thiết kế được Tổ chức Nghiên cứu, Thiết kế và Tiêu chuẩn Đường sắt Ấn Độ (RDSO) phê duyệt, dự án được coi là biểu tượng cho chủ trương "Ấn Độ tự cường" (Atmanirbhar Bharat) trong công nghệ năng lượng sạch.
Đoàn tàu gồm 10 toa, trong đó có 2 đầu máy động lực (DPC) tích hợp pin nhiên liệu, pin lithium sắt phosphate (LFP) và bình chứa hydro; công suất hệ thống pin nhiên liệu đạt 1.200 kW, sức chở khoảng 2.600 hành khách. Tàu được phê duyệt vận hành ở tốc độ tối đa 75 km/h, tốc độ thiết kế 110 km/h.
Công nghệ lõi là pin nhiên liệu màng trao đổi proton (PEMFC) tạo ra điện năng từ phản ứng giữa hydro và oxy, chỉ phát thải hơi nước. Theo Ấn Độ, hydro có mật độ năng lượng khoảng 120 MJ/kg, cao hơn nhiều so với dầu diesel (43 MJ/kg), đồng thời có chi phí bảo dưỡng thấp và mức phát thải carbon thấp.
Đoàn tàu hydrogen của Ấn Độ được đưa vào vận hành thử nghiệm trên tuyến Jind - Sonipat.
Để phục vụ vận hành, Ấn Độ đã xây dựng tại Jind (Haryana) trạm tồn trữ và nạp nhiên liệu hydro lớn nhất trong ngành đường sắt nước này, sức chứa khoảng 3.000 kg hydro. Trạm được Tổ chức An toàn Dầu khí và Chất nổ Ấn Độ (PESO) cấp phép, thiết kế theo các tiêu chuẩn quốc tế NFPA-2 và ISO 19880, và đã được tổ chức TÜV SÜD (Đức) đánh giá an toàn độc lập. Hệ thống an toàn vận hành gồm cảm biến phát hiện rò rỉ khí và lửa, thông gió liên tục, cơ chế tự động ngắt nguồn cấp hydro khi phát hiện bất thường và giám sát 24/7.
Với dự án này, Ấn Độ gia nhập nhóm số ít quốc gia trên thế giới cùng với Đức, Nhật Bản, Trung Quốc và Hoa Kỳ, đã triển khai tàu hỏa chạy bằng hydro. Đây được xem là một cấu phần kỹ thuật cụ thể để hiện thực hóa Sứ mệnh Hydrogen Xanh Quốc gia (National Green Hydrogen Mission) và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Ấn Độ, đồng thời tạo cơ sở nhân rộng công nghệ hydro sang các lĩnh vực giao thông, công nghiệp khác.
Từ thực tiễn triển khai của Ấn Độ, giới chuyên gia trong ngành nhận định có thể mở ra một số hướng hợp tác cụ thể giữa hai nước trong lĩnh vực hydrogen về chuyển giao công nghệ, hợp tác chuỗi cung ứng thiết bị, hạ tầng, hợp tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực...
Trong bối cảnh cả Việt Nam và Ấn Độ đều xác định hydrogen là một trụ cột trong chiến lược chuyển đổi năng lượng và mục tiêu phát thải ròng bằng 0, việc thúc đẩy trao đổi thông tin, kinh nghiệm và kết nối doanh nghiệp hai nước trong lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ mang lại lợi ích thiết thực, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng xanh mà mỗi nước đã đề ra.