Liên tục những vụ việc đau lòng
Mỗi độ Tết đến Xuân về, nhu cầu đi lại của người dân tăng cao. Từ du xuân, chúc Tết, đi lễ hội đến trở về quê quán sum họp gia đình, dòng phương tiện nối dài trên quốc lộ, cao tốc, bến xe, bến tàu. Nhưng cùng với không khí rộn ràng ấy là những vấn đề đáng báo động khi liên tiếp xảy ra các vụ tai nạn giao thông.
Chỉ trong một thời gian ngắn liên tiếp xảy ra các vụ tai nạn giao thông từ nhiều địa phương khiến mọi người không khỏi bàng hoàng. Từ đường thủy ở miền núi phía Bắc, đường đèo ven biển miền Trung cho đến những tuyến phố đông đúc nơi đô thị. Những con số lạnh lùng về người chết, người mất tích, người bị thương thêm một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về tình hình an toàn giao thông đang ở mức báo động.
Nặng nề nhất là vụ tai nạn giao thông đường thủy xảy ra trên hồ Thác Bà, đoạn qua xã Bảo Ái, tỉnh Lào Cai. Khoảng 19h15 ngày 21/2, một phà chở đá đã va chạm với phương tiện chở khách trên hồ. Thông tin ban đầu cho biết, con tàu chở 22 hành khách cùng lái tàu bị chìm, 6 người mất tích giữa mặt nước mênh mang khi màn đêm buông xuống. Trong danh sách những người chưa tìm thấy có cả người lớn tuổi, phụ nữ và hai cháu nhỏ. Mỗi cái tên là một phận người, là cả một gia đình đang ngóng chờ trong lo âu, tuyệt vọng.
Cùng ngày, tại phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai, một ô tô khách 29 chỗ khi lưu thông trên đường lên Sâu Chua đã bất ngờ mất lái, lao xuống taluy âm cách mặt đường khoảng 10 mét. Rất may không có thiệt hại về người, song phần đầu xe hư hỏng nặng, kính vỡ, nhiều hành khách bị thương phải nhập viện. Đường đèo dốc, khúc cua gấp, lưu lượng xe du lịch tăng cao, tất cả đòi hỏi tài xế phải tuyệt đối tập trung, tuân thủ tốc độ, kiểm tra kỹ thuật phương tiện trước khi khởi hành. Chỉ một tích tắc lơ là, hậu quả có thể không còn là “may mắn không có người tử vong”.
Lực lượng Cảnh sát giao thông Hà Nội kiểm tra nồng độ cồn ngày mùng 1 Tết. Ảnh: Cục Cảnh sát giao thông
Ở một diễn biến khác, tại thành phố Hải Phòng, một ô tô 5 chỗ bất ngờ mất kiểm soát, lao vào 10 xe máy đang dừng chờ đèn đỏ tại nút giao đông đúc. 13 người bị thương, trong đó có một trẻ nhỏ bị cuốn vào gầm xe. Tai nạn xảy ra giữa ban ngày, thời tiết không mưa, tầm nhìn thông thoáng. Điều đó cho thấy nguyên nhân không thể đổ lỗi cho khách quan. Việc kiểm tra nồng độ cồn, chất kích thích đối với tài xế là cần thiết, nhưng sâu xa hơn là câu chuyện về ý thức, về sự tự chủ sau tay lái của mỗi cá nhân.
Đau xót hơn cả là vụ tai nạn trên quốc lộ 12A, tỉnh Quảng Trị, khi một xe máy chở bốn người va chạm với ô tô, khiến một cháu bé sinh năm 2019 tử vong tại chỗ. Hình ảnh một gia đình chở quá số người quy định, trong đó có trẻ nhỏ, đã không còn xa lạ trên nhiều tuyến đường nông thôn. Sự tiện lợi nhất thời, tâm lý “đi một đoạn thôi”, “không sao đâu” đã phải trả giá bằng sinh mạng của một đứa trẻ mới 7 tuổi. Không có nỗi đau nào lớn hơn nỗi đau mất con, và cũng không lời xin lỗi nào có thể bù đắp được.
Cần những biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Nhìn vào chuỗi tai nạn chỉ trong một ngày, có thể thấy một bức tranh đáng lo ngại: Tai nạn không phân biệt đường bộ hay đường thủy, không chừa miền núi hay đồng bằng, không tránh cả khu du lịch hay quốc lộ huyết mạch. Nguyên nhân có thể khác nhau nhưng tựu trung vẫn xoay quanh hai chữ “ý thức” và “quản lý”.
Điều đáng nói là Hồ Thác Bà vốn được biết đến như một vùng lòng hồ rộng lớn, cảnh quan hữu tình, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu phương tiện thủy không đảm bảo an toàn hoặc người điều khiển thiếu kỹ năng xử lý tình huống. Việc một phà chở đá hộc đâm va với tàu chở khách đặt ra hàng loạt câu hỏi: Quy trình lưu thông trên hồ có được phân luồng rõ ràng? Khoảng cách an toàn giữa các phương tiện có được tuân thủ? Tình trạng kỹ thuật của tàu thuyền ra sao? Công tác kiểm tra, giám sát có thường xuyên và thực chất?...
Ngay sau khi tai nạn xảy ra, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành văn bản hỏa tốc chỉ đạo khẩn trương tìm kiếm cứu nạn, điều tra nguyên nhân, xử lý nghiêm vi phạm nếu có. Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, chính quyền các xã liên quan được huy động tối đa lực lượng, phương tiện. Sở Y tế chỉ đạo cấp cứu, điều trị kịp thời cho nạn nhân. Những động thái quyết liệt ấy là cần thiết và thể hiện trách nhiệm của chính quyền. Nhưng điều người dân mong mỏi hơn cả vẫn là làm sao để không còn những văn bản hỏa tốc sau thảm kịch, mà thay vào đó là những biện pháp phòng ngừa hiệu quả từ trước.
Về phía người tham gia giao thông, không ít người vẫn coi nhẹ quy định pháp luật. Áo phao trên tàu thuyền nhiều khi chỉ mang tính hình thức; xe máy chở ba, chở bốn vẫn diễn ra phổ biến; việc sử dụng rượu bia rồi điều khiển phương tiện dù đã bị xử phạt nặng vẫn chưa chấm dứt. Tâm lý chủ quan, nóng vội, thích nhanh hơn vài phút nhưng lại đánh cược bằng cả mạng sống của mình và người khác là điều cần phải thay đổi tận gốc.
Về phía cơ quan chức năng, công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm cần được duy trì thường xuyên, liên tục và thực chất hơn nữa. Những chiến dịch cao điểm là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là sự hiện diện đều đặn, nghiêm minh của lực lượng chức năng trên sông nước lẫn đường bộ. Việc kiểm định phương tiện thủy, cấp phép hoạt động, phân luồng giao thông trên hồ, đặc biệt ở những khu vực có tàu chở khách và tàu chở vật liệu xây dựng cùng hoạt động, cần được rà soát kỹ lưỡng.
Song song với đó là công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông. Không chỉ dừng ở khẩu hiệu hay pano áp phích, mà cần đi vào từng trường học, từng thôn xóm, từng doanh nghiệp vận tải. Mỗi người dân phải hiểu rằng chấp hành luật giao thông không phải để “đối phó” với cảnh sát, mà là để bảo vệ chính mình và người thân.
Bên cạnh đó, mùa Xuân cũng là mùa du lịch, lễ hội. Lượng người đổ về các điểm tâm linh, danh thắng, khu vui chơi, cũng như nhu cầu trở về quê quán sum họp gia đình tăng đột biến trong cùng một thời điểm khiến nhiều tuyến quốc lộ, cao tốc và đường liên tỉnh rơi vào tình trạng quá tải. Ở không ít địa phương, hạ tầng chưa theo kịp lưu lượng phương tiện tăng mạnh, dẫn đến ùn tắc kéo dài, chen lấn, chuyển làn đột ngột và tiềm ẩn nguy cơ va chạm dây chuyền. Chính áp lực giao thông trong những ngày cao điểm đầu xuân là môi trường dễ phát sinh tai nạn nếu chỉ một người thiếu kiềm chế hoặc chủ quan.
Vì vậy, trước mỗi chuyến đi, người dân cần chuẩn bị kỹ lưỡng thay vì chỉ đơn thuần “lên xe và đi”. Việc chủ động tìm hiểu lộ trình, cập nhật thông tin về tình hình giao thông, các điểm có nguy cơ ùn tắc, khu vực đang thi công, các phương án phân luồng của cơ quan chức năng sẽ giúp người điều khiển phương tiện có phương án di chuyển phù hợp, tránh tâm lý bức bối khi gặp kẹt xe. Bên cạnh đó, kiểm tra kỹ phương tiện trước khi khởi hành là yêu cầu bắt buộc, từ hệ thống phanh, lốp, đèn chiếu sáng đến giấy tờ cần thiết, đặc biệt trong điều kiện thời tiết đầu xuân thường có mưa phùn, sương mù làm giảm tầm nhìn.
Mỗi vụ tai nạn đi qua đều để lại những mất mát không thể bù đắp. Tai nạn giao thông không phải là “rủi ro trời định”. Phần lớn đều có thể phòng tránh nếu mỗi cá nhân nâng cao ý thức, nếu mỗi cơ quan thực thi đúng và đủ trách nhiệm của mình.