An toàn thực phẩm cuối năm: Không để thực phẩm bẩn len lỏi

Thực phẩm không an toàn vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ

Những tháng cuối năm, thị trường thực phẩm bước vào giai đoạn tiêu thụ cao điểm. Nhu cầu mua sắm của người dân tăng mạnh, đặc biệt đối với các mặt hàng thịt gia súc, gia cầm, thủy sản, thực phẩm chế biến sẵn, bánh kẹo và các sản phẩm phục vụ liên hoan, tiệc tất niên. 

Đáng lo ngại, tình trạng sử dụng chất không được phép trong sản xuất, chế biến thực phẩm vẫn được phát hiện tại một số cơ sở. Điển hình, ngày 5/10/2026, Đội Quản lý thị trường số 11 phối hợp với Công an xã Dân Hòa, Hà Nội kiểm tra một cơ sở sản xuất giò, chả tại thôn Hoàng Kỳ. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 47,9 kg giò gà, 262,7 kg chả gà cùng 26,5 kg hàn the. 

Trước đó, ngày 22/9/2026, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội kiểm tra một cơ sở kinh doanh tại phường Chương Mỹ, phát hiện 240 kg nhân bánh trung thu không rõ nguồn gốc, xuất xứ và quá hạn sử dụng. Đây là những nguyên liệu có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm nếu được đưa vào chế biến, tiêu thụ.

Hai vụ việc ở những nhóm thực phẩm khác nhau cho thấy vi phạm an toàn thực phẩm không chỉ nằm ở nguồn nguyên liệu mà còn xuất hiện trong quá trình chế biến, bảo quản. Đáng chú ý, các sản phẩm này đều thuộc nhóm thực phẩm được tiêu thụ phổ biến, có mặt trong bữa ăn và nhu cầu sinh hoạt thường ngày của nhiều gia đình.

Không chỉ có nguy cơ từ chất cấm, phụ gia không được phép sử dụng, thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ cũng là vấn đề cần được kiểm soát. Tại các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, việc kiểm soát nguyên liệu đầu vào, điều kiện vệ sinh, quy trình chế biến và bảo quản đôi khi chưa được thực hiện nghiêm túc. Trong khi đó, thực phẩm phải trải qua nhiều khâu trung gian trước khi đến tay người tiêu dùng, làm gia tăng nguy cơ phát sinh vi phạm nếu thiếu sự giám sát đồng bộ.

Tại các chợ truyền thống, thực phẩm tươi sống và thực phẩm sơ chế vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung hằng ngày. Hàng hóa được đưa về từ nhiều địa phương, qua nhiều đầu mối phân phối, khiến việc xác minh nguồn gốc, xuất xứ không phải lúc nào cũng thuận lợi. Bên cạnh đó, điều kiện bảo quản, vệ sinh tại một số quầy hàng cũng là yếu tố cần được chú trọng, nhất là với thịt, cá và thực phẩm dễ hư hỏng.

Càng gần Tết Nguyên đán, áp lực tiêu thụ càng lớn, nguy cơ một số cơ sở vì lợi nhuận mà sử dụng nguyên liệu kém chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản hoặc đưa sản phẩm không bảo đảm an toàn ra thị trường càng gia tăng. Nếu không kiểm soát tốt từ khâu sản xuất, giết mổ, chế biến đến phân phối, người tiêu dùng sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro về sức khỏe.

Kiểm soát từ sản xuất đến các chợ truyền thống

Trước yêu cầu bảo đảm nguồn cung thực phẩm an toàn dịp cuối năm, công tác thanh tra, kiểm tra cần được triển khai thường xuyên, có trọng tâm, không chỉ tập trung vào những đợt cao điểm trước lễ, Tết. Trong đó, việc kiểm soát điều kiện sản xuất, chất lượng nguyên liệu, hoạt động giết mổ, vận chuyển và bảo quản thực phẩm cần được thực hiện đồng bộ.

Tại các cơ sở sản xuất, chế biến, cơ quan chức năng cần chú trọng kiểm tra nguồn gốc nguyên liệu, việc sử dụng phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, điều kiện vệ sinh nhà xưởng và quy trình bảo quản sản phẩm. Đặc biệt, cần tăng cường giám sát các cơ sở nhỏ lẻ, những địa điểm có nguy cơ phát sinh vi phạm, kịp thời phát hiện và xử lý hành vi sử dụng chất cấm, nguyên liệu không bảo đảm chất lượng.

Đối với các chợ truyền thống, chợ dân sinh và điểm kinh doanh thực phẩm, lực lượng Quản lý thị trường cần phối hợp với Bộ, ngành Y tế, Nông nghiệp, thú y và chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, giấy tờ kiểm dịch đối với sản phẩm động vật, nhãn mác, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản. Các mặt hàng thịt gia súc, gia cầm, thủy sản, thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm đông lạnh cần được chú trọng kiểm soát.

Theo ông Hoàng Anh Tuấn - đại diện Ban quản lý chợ Xuân La, phường Xuân Đỉnh, Hà Nội: "Ban quản lý chợ thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở các hộ kinh doanh chấp hành quy định về an toàn thực phẩm, chú trọng nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa và điều kiện bảo quản thực phẩm, đặc biệt, vào những tháng cuối năm trước thềm Tết Nguyên đán".

Việc kiểm tra không chỉ dừng ở hóa đơn, chứng từ mà cần gắn với điều kiện kinh doanh thực tế tại các quầy hàng. Thực phẩm phải được bảo quản phù hợp, tránh tình trạng để lẫn thực phẩm sống với thực phẩm chín, không bảo đảm vệ sinh dụng cụ chứa đựng hoặc bày bán sản phẩm trong điều kiện không phù hợp.

Bên cạnh kiểm tra tại nơi tiêu thụ, cần kiểm soát chặt các cơ sở giết mổ, kho lạnh, điểm tập kết và đầu mối phân phối thực phẩm. Đây là những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hàng hóa trước khi đến tay người tiêu dùng. Việc phối hợp giữa lực lượng Quản lý thị trường, Công an, cơ quan thú y, y tế và chính quyền địa phương sẽ góp phần hạn chế tình trạng thực phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng lưu thông trên thị trường.

Cùng với kiểm tra, xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, kinh doanh chấp hành quy định về an toàn thực phẩm cũng cần được đẩy mạnh. Các cơ sở phải nâng cao trách nhiệm trong lựa chọn nguyên liệu, sử dụng phụ gia đúng quy định, bảo đảm điều kiện vệ sinh và công khai thông tin nguồn gốc sản phẩm. Những hành vi cố tình vi phạm, gây nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng cần được xử lý nghiêm, không để tái diễn.

Về phía người tiêu dùng, việc lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, ưu tiên những địa chỉ kinh doanh uy tín và kiểm tra thông tin sản phẩm trước khi mua là rất cần thiết. Người dân cũng cần thận trọng với thực phẩm không có nhãn mác, không rõ thời hạn sử dụng hoặc có dấu hiệu bất thường về chất lượng; đồng thời chủ động phản ánh đến cơ quan chức năng khi phát hiện cơ sở sản xuất, kinh doanh có dấu hiệu vi phạm.

Bảo đảm an toàn thực phẩm trong những tháng cuối năm không chỉ là yêu cầu đối với cơ quan quản lý mà còn là trách nhiệm của từng cơ sở sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Kiểm soát chặt từ nguồn nguyên liệu, quá trình chế biến đến khâu phân phối, tiêu thụ sẽ góp phần ngăn chặn thực phẩm không an toàn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và củng cố niềm tin của người dân đối với thị trường thực phẩm, nhất là trong thời điểm chuẩn bị đón Tết Nguyên đán 2027.