Những ngày cận Tết Trung thu, nhu cầu tiêu dùng bánh kẹo, bánh Trung thu, nước giải khát và các loại thực phẩm chế biến sẵn tăng cao. Đây cũng là thời điểm thị trường xuất hiện nhiều loại hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân, đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát chất lượng, nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Tại Thanh Hóa, trong các ngày 22 và 23/9/2026, Công an xã Sao Vàng phối hợp với Đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm của xã tổ chức kiểm tra 27 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn. Nội dung kiểm tra tập trung vào những nhóm hàng được tiêu thụ nhiều trong dịp Tết Trung thu.
Hoạt động này cho thấy một thực tế mỗi khi bước vào các dịp lễ, Tết, nhu cầu tiêu dùng tăng cao thì công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường càng phải được chú trọng. Đây không chỉ là việc phát hiện, xử lý những hành vi vi phạm mà còn có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa, cảnh báo và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm của xã Sao Vàng kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn.
Tuy nhiên, nếu chỉ trông chờ vào những đợt cao điểm, việc bảo đảm an toàn thực phẩm sẽ khó đạt được hiệu quả bền vững.
Thực phẩm là mặt hàng đặc biệt bởi liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người. Một sản phẩm không bảo đảm chất lượng khi được đưa ra thị trường không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn ảnh hưởng đến uy tín của cơ sở sản xuất, kinh doanh và niềm tin đối với thị trường.
Bởi vậy, kiểm tra trong dịp Trung thu hay các dịp lễ, Tết cần được nhìn nhận như một “điểm nhấn” trong hoạt động quản lý, chứ không phải thời điểm duy nhất để tăng cường kiểm soát. Quan trọng hơn, sau mỗi đợt kiểm tra cần tiếp tục duy trì việc giám sát, hướng dẫn và nhắc nhở, để các cơ sở kinh doanh không chỉ chấp hành khi có đoàn kiểm tra mà hình thành thói quen tuân thủ trong hoạt động hằng ngày. Đó cũng là cách chuyển từ tư duy “kiểm tra để xử lý” sang “kiểm tra để phòng ngừa”.
Bảo đảm an toàn thực phẩm là câu chuyện của nhiều chủ thể. Cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm; người sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm bảo đảm chất lượng hàng hóa; còn người tiêu dùng cần chủ động lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc, thông tin rõ ràng. Trong đó, ý thức của người sản xuất, kinh doanh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Không một cơ quan quản lý nào có thể kiểm tra mọi cơ sở, mọi sản phẩm và mọi thời điểm. Vì vậy, nếu người kinh doanh chỉ thực hiện đúng quy định khi có lực lượng chức năng kiểm tra thì nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn còn.
Ngược lại, khi chủ cơ sở coi việc bảo đảm chất lượng hàng hóa là trách nhiệm đối với khách hàng và cũng là trách nhiệm đối với chính thương hiệu của mình, hoạt động kinh doanh sẽ được đặt trên nền tảng bền vững hơn.
Một chiếc bánh Trung thu có đầy đủ thông tin về nguồn gốc, thành phần, thời hạn sử dụng; một cơ sở chế biến bảo đảm điều kiện vệ sinh; một cửa hàng nói không với hàng hóa không rõ nguồn gốc... đều là những hành động cụ thể góp phần tạo dựng một thị trường an toàn.
Đặc biệt, trong bối cảnh thương mại điện tử và hoạt động kinh doanh trên các nền tảng trực tuyến ngày càng phát triển, việc kiểm soát an toàn thực phẩm cũng đặt ra những yêu cầu mới. Hàng hóa có thể được quảng bá và bán đến người tiêu dùng rất nhanh, trong khi việc kiểm tra trực tiếp đối với từng sản phẩm, từng người bán không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Công an xã Sao Vàng phối hợp với các lực lượng chức năng thu giữ và tiêu hủy số thực phẩm ôi thiu và hàng hoá không rõ nguồn gốc xuất xứ, hết hạn sử dụng.
Điều đó càng cho thấy cần đề cao trách nhiệm của người kinh doanh và nâng cao khả năng nhận biết của người tiêu dùng.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Thạc sĩ, bác sĩ Lê Hồng Sơn, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Thanh Hóa cho rằng, bảo đảm an toàn thực phẩm cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, trong đó phòng ngừa nguy cơ ngay từ cơ sở sản xuất, kinh doanh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
"Vào các dịp lễ, Tết, nhất là Tết Trung thu, nhu cầu sử dụng thực phẩm của người dân tăng cao, trong đó có nhiều nhóm sản phẩm được tiêu thụ phổ biến như bánh Trung thu, bánh kẹo, nước giải khát, thực phẩm chế biến sẵn... Đây là thời điểm các cơ sở sản xuất, kinh doanh cần đặc biệt chú trọng điều kiện vệ sinh trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản và kinh doanh thực phẩm" - ông Sơn nhấn mạnh
Cùng với đó, người tiêu dùng cũng không nên xem nhẹ vai trò của mình. Một sản phẩm giá rẻ bất thường, không có thông tin rõ ràng về nguồn gốc, không ghi đầy đủ nhãn hàng hóa hoặc không bảo đảm điều kiện bảo quản... cần được cân nhắc trước khi lựa chọn.
Mỗi quyết định mua hàng của người tiêu dùng đều góp phần tạo ra tín hiệu cho thị trường. Khi người tiêu dùng ưu tiên hàng hóa có nguồn gốc, chất lượng và thông tin minh bạch, những cơ sở kinh doanh làm ăn nghiêm túc sẽ có thêm động lực phát triển; ngược lại, những sản phẩm không bảo đảm chất lượng sẽ dần bị thu hẹp thị trường.
Từ câu chuyện kiểm tra an toàn thực phẩm dịp Tết Trung thu tại Sao Vàng có thể thấy, việc chủ động kiểm tra ngay tại cơ sở là cần thiết. Nhưng mục tiêu cuối cùng không chỉ là phát hiện một vài trường hợp vi phạm, mà phải tạo được chuyển biến lâu dài trong nhận thức và hành động của cả người kinh doanh lẫn người tiêu dùng.
Muốn vậy, công tác kiểm tra cần tiếp tục được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên đánh giá nguy cơ; đồng thời kết hợp giữa kiểm tra, tuyên truyền, hướng dẫn và xử lý nghiêm những trường hợp cố tình vi phạm.
Cùng với kiểm tra trực tiếp, cần tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng, chính quyền cơ sở và các đơn vị liên quan trong quản lý thị trường. Đặc biệt, những nhóm hàng có nguy cơ cao hoặc có nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh theo mùa vụ cần được quan tâm thường xuyên hơn.
Quan trọng không kém là phải nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Khi quản lý nhà nước được thực hiện sát địa bàn, những cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm sẽ được hướng dẫn kịp thời, các dấu hiệu vi phạm có thể được phát hiện sớm và nguy cơ đưa hàng hóa không bảo đảm chất lượng ra thị trường được hạn chế từ đầu.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, đại diện cơ sở sản xuất bánh Trung thu có địa chỉ tại đường Lê Lai, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa cho biết: Cơ sở xác định việc bảo đảm an toàn thực phẩm là yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ quá trình sản xuất, từ lựa chọn nguyên liệu đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Các nguyên liệu sử dụng để sản xuất bánh đều được cơ sở lựa chọn từ những nhà cung cấp có nguồn gốc, thông tin rõ ràng và kiểm soát về chất lượng. Nguyên liệu được kiểm tra, bảo quản phù hợp trước khi đưa vào sản xuất nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Trong quá trình chế biến, cơ sở thực hiện các công đoạn theo quy trình, chú trọng điều kiện vệ sinh khu vực sản xuất, dụng cụ, thiết bị và người trực tiếp tham gia sản xuất. Các sản phẩm sau khi hoàn thiện được đóng gói, ghi đầy đủ thông tin cần thiết, trong đó có ngày sản xuất, hạn sử dụng và hướng dẫn bảo quản để người tiêu dùng thuận tiện theo dõi.
“Chúng tôi xác định, bánh Trung thu là sản phẩm được sử dụng trực tiếp, vì vậy an toàn thực phẩm phải được đặt lên hàng đầu. Cơ sở không chỉ chú trọng đến chất lượng, hương vị mà còn phải bảo đảm sản phẩm có nguồn gốc nguyên liệu rõ ràng, được sản xuất, đóng gói và bảo quản đúng quy định. Đây cũng là cách giữ uy tín của cơ sở và tạo niềm tin đối với khách hàng”, đại diện cơ sở sản xuất bánh Trung thu chia sẻ.
Thị trường hàng hóa chỉ thực sự phát triển lành mạnh khi quyền lợi người tiêu dùng được bảo vệ và những doanh nghiệp, hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật được khuyến khích.
Do đó, bảo đảm an toàn thực phẩm không nên được nhìn nhận đơn thuần là nhiệm vụ của ngành chức năng vào mỗi mùa cao điểm. Đây phải là một phần thường xuyên của công tác quản lý thị trường và văn hóa kinh doanh.
Từ một đợt kiểm tra 27 cơ sở tại Sao Vàng trước Tết Trung thu, vấn đề đặt ra rộng hơn là làm thế nào để mỗi cơ sở sản xuất, kinh doanh tự giác coi an toàn thực phẩm là điều kiện bắt buộc của hoạt động kinh doanh; mỗi người tiêu dùng trở thành một “bộ lọc” của thị trường; và mỗi địa phương chủ động kiểm soát nguy cơ ngay từ cơ sở.
Khi trách nhiệm ấy trở thành thường xuyên, liên tục, an toàn thực phẩm sẽ không còn là câu chuyện của những đợt cao điểm, mà trở thành một phần của thị trường văn minh, minh bạch và phát triển bền vững.