Thị trường đồ uống ngày càng đa dạng về chủng loại, mẫu mã và kênh phân phối, mang đến nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, cùng với sự phong phú của sản phẩm là những băn khoăn về nguồn gốc, chất lượng và điều kiện bảo quản, đặc biệt đối với đồ uống được bán qua mạng xã hội hoặc có mức giá thấp bất thường.
Người tiêu dùng cần chú ý nguồn gốc, hạn sử dụng và thông tin trên nhãn khi lựa chọn các sản phẩm đồ uống.
Khi thông tin sản phẩm chưa đầy đủ, người mua khó đánh giá chất lượng và những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Thực tế này đặt ra yêu cầu tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp trong kiểm soát an toàn thực phẩm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát hàng hóa lưu thông trên thị trường.
Từ nỗi lo của người tiêu dùng đến trách nhiệm của doanh nghiệp
Đối với người tiêu dùng, lựa chọn một sản phẩm đồ uống không chỉ dựa vào giá cả, hương vị hay thương hiệu. Nguồn gốc xuất xứ, hạn sử dụng, thành phần và điều kiện bảo quản cũng là những thông tin quan trọng để đánh giá sản phẩm trước khi quyết định mua.
Tuy nhiên, trên thị trường vẫn có những sản phẩm được rao bán với thông tin chưa đầy đủ, khiến người mua khó xác định điều kiện lưu thông, bảo quản và chất lượng thực tế.
Chị Nguyễn Thu Hoa (Hà Nội) cho biết, từng mua một thùng nước ngọt được rao bán trên mạng với mức giá thấp hơn đáng kể so với các cửa hàng thông thường.
“Có lần tôi thấy trên mạng đăng bán một thùng nước ngọt còn hạn sử dụng một tháng, giá rẻ hơn 30% so với ngoài tiệm tạp hóa”, chị Hoa kể.
Theo chị Hoa, khi sử dụng, chị nhận thấy hương vị sản phẩm có phần khác so với những lần mua trước, khiến chị băn khoăn về chất lượng. Tuy nhiên, cảm nhận này chưa đủ cơ sở để kết luận sản phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm.
Trường hợp trên đặt ra băn khoăn về khả năng kiểm chứng chất lượng đồ uống khi mua hàng qua mạng, nhất là với những sản phẩm được bán với giá thấp hơn đáng kể so với thị trường. Bên cạnh hạn sử dụng, thông tin về nguồn gốc, điều kiện bảo quản và quá trình phân phối cũng là những yếu tố người tiêu dùng cần được tiếp cận để có cơ sở lựa chọn sản phẩm.
Đối với ngành đồ uống, nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể xuất hiện ở nhiều công đoạn, từ nguồn nước, nguyên liệu đầu vào đến chế biến, đóng gói và bảo quản. Vì vậy, việc kiểm soát không chỉ nhằm duy trì hương vị, chất lượng cảm quan mà còn phải hướng tới phòng ngừa các mối nguy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng.
Những băn khoăn của người tiêu dùng cho thấy yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm không chỉ đặt ra tại khâu bán hàng mà phải bắt đầu từ nguyên liệu và quy trình sản xuất. Từ góc độ doanh nghiệp, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Đào Đức Diễn, Tổng giám đốc Minh Đăng Group cho rằng, an toàn thực phẩm đã trở thành điều kiện quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của thương hiệu.
“Chất lượng an toàn là ‘tấm vé thông hành’”, ông Đào Đức Diễn nhấn mạnh.
Theo ông Diễn, một sự cố liên quan đến dư lượng hóa chất hoặc nấm mốc có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín mà doanh nghiệp đã xây dựng trong thời gian dài. Vì vậy, kiểm soát chất lượng cần bắt đầu từ vùng nguyên liệu, thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm sau chế biến.
Đối với đồ uống có nguồn gốc từ nông sản như cà phê, việc kiểm soát điều kiện canh tác, thu hoạch, sơ chế và bảo quản nguyên liệu có vai trò quan trọng trong phòng ngừa các nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Tại Minh Đăng Group, doanh nghiệp cho biết, đang xây dựng mô hình liên kết với các nông hộ tại khu vực Tây Nguyên hướng tới kiểm soát hóa chất đầu vào và thúc đẩy hoạt động canh tác có trách nhiệm.
Và việc kiểm soát nguyên liệu cà phê, hồ tiêu ngay từ vùng trồng là nền tảng để duy trì chất lượng trong các công đoạn chế biến tiếp theo. Bên cạnh nguồn nguyên liệu, hệ thống nhà máy được xây dựng theo tiêu chuẩn FSSC 22000, kết hợp công nghệ hồi hương nhằm duy trì đặc tính hương vị nguyên bản của sản phẩm.
Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ chỉ là một phần của quá trình kiểm soát. Để bảo đảm an toàn thực phẩm, doanh nghiệp còn phải duy trì việc giám sát các mối nguy và thực hiện quy trình kiểm tra chất lượng phù hợp trong từng công đoạn. Đặc biệt, sau khi sản phẩm xuất xưởng, điều kiện bảo quản và phân phối tiếp tục là yếu tố cần được quan tâm.
Theo ông Diễn, sản phẩm có chất lượng tốt tại nhà máy vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi quá trình oxy hóa hoặc ẩm mốc nếu không được bảo quản phù hợp.
Để hạn chế nguy cơ này, Minh Đăng Group cho biết sử dụng bao bì màng nhôm đa lớp kết hợp van xả khí một chiều đối với sản phẩm cà phê. Trong lưu kho cà phê nhân và hồ tiêu, doanh nghiệp sử dụng túi GrainPro chuyên dụng nhằm hỗ trợ kiểm soát điều kiện bảo quản.
“Chúng tôi xây dựng các đối tác phân phối là cánh tay nối dài của thương hiệu”, ông Đào Đức Diễn chia sẻ.
Theo đó, doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm tra hạn sử dụng, điều kiện quầy kệ và hướng dẫn bảo quản đối với các đối tác phân phối, nhằm duy trì chất lượng sản phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng.
Tăng trách nhiệm kiểm soát, giám sát an toàn thực phẩm
Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật trong sản xuất và bảo quản, doanh nghiệp còn cần có khả năng theo dõi sản phẩm trong toàn bộ chuỗi cung ứng để kịp thời phát hiện, xác định và xử lý những nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm.
Ông Đào Đức Diễn, Tổng giám đốc Minh Đăng Group.
Theo ông Đào Đức Diễn, một trong những định hướng quan trọng của Minh Đăng Group là chuyển từ việc quảng bá chất lượng bằng những tuyên bố chung sang cung cấp thông tin có thể kiểm chứng. Theo đó, dữ liệu kiểm nghiệm, chứng nhận và hệ thống truy xuất minh bạch cần trở thành cơ sở để doanh nghiệp cung cấp thông tin về chất lượng sản phẩm.
Được biết, đơn vị này đang triển khai giải pháp truy xuất thông tin thông qua mã trên bao bì, giúp người tiêu dùng tìm hiểu về người nông dân, thời điểm thu hoạch và dữ liệu kiểm nghiệm sản phẩm.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp chú trọng xây dựng chuỗi cung ứng có trách nhiệm và tiếp nhận phản hồi khách hàng để cải tiến công thức, xem xét các thành phần tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe.
Tuy nhiên, để các giải pháp truy xuất thực sự hỗ trợ bảo đảm an toàn thực phẩm, thông tin cần được quản lý xuyên suốt từ khâu nguyên liệu đến sản phẩm lưu thông trên thị trường, thay vì chỉ dừng ở việc gắn mã trên bao bì.
Về vấn đề này, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho rằng, truy xuất nguồn gốc trước hết phải phục vụ doanh nghiệp quản lý chất lượng sản phẩm, không đơn thuần là việc gắn mã để người tiêu dùng quét thông tin.
Ông Linh lấy ví dụ với một sản phẩm đồ uống, chuỗi cung ứng có thể bắt đầu từ nguyên liệu, nguồn nước, vật liệu làm bao bì, sau đó đến quá trình sản xuất tại nhà máy, vận chuyển qua kho, đại lý và phân phối ra thị trường. Khi thông tin được ghi nhận tại từng công đoạn, doanh nghiệp có thể theo dõi quá trình hình thành và lưu thông sản phẩm, xác định lô hàng, thời điểm hoặc công đoạn phát sinh vấn đề.
Theo ông Trần Hữu Linh, nếu dữ liệu được quản lý đầy đủ, doanh nghiệp có thể khoanh vùng sản phẩm liên quan để xử lý, thay vì phải thực hiện trên diện rộng.
Thực tế, đối với lĩnh vực đồ uống, khả năng này có ý nghĩa quan trọng khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu không bảo đảm chất lượng, giúp xác định phạm vi ảnh hưởng và hỗ trợ thực hiện các biện pháp xử lý phù hợp.
Từ góc độ quản lý, truy xuất nguồn gốc không thay thế việc kiểm soát nguyên liệu, vệ sinh trong sản xuất hay kiểm nghiệm sản phẩm. Đây là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp quản lý chất lượng và tăng khả năng xác định trách nhiệm khi phát sinh vấn đề. Việc bảo đảm an toàn thực phẩm vì vậy cần được thực hiện đồng bộ giữa kiểm soát trong sản xuất, duy trì điều kiện bảo quản, quản lý hoạt động phân phối và minh bạch thông tin hàng hóa.
Bảo đảm an toàn thực phẩm trong lĩnh vực đồ uống đòi hỏi sự kiểm soát xuyên suốt từ sản xuất đến tiêu dùng, cùng trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Đây là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, củng cố niềm tin thị trường và thúc đẩy ngành đồ uống phát triển bền vững.