Áp lực phụ tải tăng cao, ngành điện miền Bắc chủ động ứng phó

Phụ tải điện miền Bắc tăng cao, trong khi mùa nắng nóng năm 2026 được dự báo khắc nghiệt hơn. Xung quanh các giải pháp đảm bảo cung ứng điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, phóng viên Báo Công Thương đã trao đổi với ông Vũ Anh Phương - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) về vấn đề này.

Phụ tải điện miền Bắc dự báo tiếp tục tăng cao trong mùa hè

- Thưa ông, xin ông cho biết những khó khăn, thách thức trong công tác vận hành và đảm bảo cung cấp điện của EVNNPC trong năm 2026, đặc biệt là trong cao điểm mùa nắng nóng?

Ông Vũ Anh Phương: Trong năm 2025, công suất phụ tải cực đại (Pmax) của Tổng công ty Điện lực miền Bắc đạt 18.977 MW, tăng trưởng khoảng 9,7% so với năm 2024. Riêng 3 tháng đầu năm 2026, Pmax đạt 17.789 MW, tăng 9,8% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, nhiều địa phương ghi nhận mức tăng trưởng cao như Hải Phòng (15,6%), Ninh Bình (13%), Phú Thọ (9,9%), Quảng Ninh (11,7%), Lạng Sơn (11,5%), Tuyên Quang (14,3%), Nghệ An (10,3%), Sơn La (11%), Hưng Yên (10,7%), Lai Châu (13%). Như vậy, có thể thấy phụ tải điện trên địa bàn miền Bắc trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026 đều duy trì đà tăng trưởng cao, tạo áp lực lớn lên công tác vận hành hệ thống điện.

Đối với mùa nắng nóng năm 2026, theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, thời tiết sẽ chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, nắng nóng có xu hướng đến sớm, diễn biến gay gắt và kéo dài; đồng thời điều kiện thủy văn được dự báo kém thuận lợi hơn so với giai đoạn 2024-2025. Bên cạnh đó, tình hình địa chính trị thế giới, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu đầu vào như than, dầu, khí cho phát điện.

Chúng tôi nhận định, phụ tải khu vực miền Bắc phụ thuộc rất lớn vào yếu tố thời tiết. Trong các đợt nắng nóng kéo dài, công suất tiêu thụ điện thường tăng mạnh, thậm chí ngày sau có thể cao hơn ngày trước từ 500 đến 1.000 MW do nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát tăng đột biến.

Theo dự báo, Pmax mùa hè năm 2026 có thể đạt khoảng 20.700 - 21.300 MW, tương ứng mức tăng trưởng từ 9,6% đến 12,6%. Trong khi đó, nguồn nước về các hồ thủy điện được dự báo suy giảm, cùng với sự phụ thuộc vào nguồn cung nhiên liệu nhập khẩu, sẽ tiếp tục đặt ra nhiều thách thức cho công tác đảm bảo cung cấp điện.

Do đó, việc đảm bảo cung cấp điện an toàn, ổn định trong năm 2026, đặc biệt là giai đoạn cao điểm nắng nóng, sẽ gặp không ít khó khăn và đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt trong công tác điều hành cũng như sự phối hợp, đồng hành từ phía khách hàng sử dụng điện.

Thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà 

- Từ góc độ đơn vị phân phối điện, ông đánh giá như thế nào về những lợi ích thực tế mà điện mặt trời mái nhà mang lại cho khách hàng sử dụng điện, đặc biệt trong việc giảm chi phí và chủ động nguồn điện?

Ông Vũ Anh Phương: Việc khách hàng đầu tư, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà để tự sản xuất, tự tiêu thụ ngay tại điểm sử dụng mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả khách hàng, ngành điện và môi trường.

Đối với khách hàng, giải pháp này giúp giảm chi phí mua điện từ lưới, đồng thời nâng cao tính chủ động trong cung ứng điện phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Đặc biệt, với các hệ thống tích hợp lưu trữ năng lượng (BESS), khách hàng vẫn có thể duy trì hoạt động ổn định ngay cả khi lưới điện gặp sự cố. Bên cạnh đó, việc sử dụng năng lượng sạch còn góp phần nâng cao “điểm xanh”, tạo lợi thế trong tiếp cận các thị trường xuất khẩu, nhất là những thị trường có yêu cầu cao về phát triển bền vững.

Đối với môi trường, điện mặt trời mái nhà góp phần giảm phát thải khí CO₂, phù hợp với cam kết của Việt Nam tại COP26 về hướng tới phát triển xanh và trung hòa carbon.

Đối với ngành điện, việc phát triển nguồn điện phân tán tại chỗ giúp giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới điện mới, đồng thời góp phần giảm tải đáng kể cho hệ thống vào các khung giờ cao điểm ban ngày, qua đó nâng cao hiệu quả vận hành và đảm bảo cung cấp điện ổn định.

Đẩy mạnh tuyên truyền tiết kiệm điện

- Trong thời gian tới, EVNNPC sẽ tiếp tục có những giải pháp gì để khuyến khích khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển các nguồn điện phân tán như điện mặt trời mái nhà?

Ông Vũ Anh Phương: Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Trong đó, đặt ra nhiều mục tiêu quan trọng, nổi bật là phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc đạt tổng công suất tương đương khoảng 20% quy mô phát triển điện mặt trời mái nhà theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030 của từng địa phương. Đồng thời, yêu cầu các địa phương chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển phù hợp với điều kiện thực tế.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, thời gian qua, chúng tôi đã chủ động nghiên cứu, đồng thời tích cực tham gia đóng góp ý kiến với EVN và Bộ Công Thương trong quá trình xây dựng Dự thảo sửa đổi Nghị định 58 của Chính phủ. Dự thảo này có nhiều nội dung điều chỉnh so với quy định hiện hành; do đó, ngay khi Nghị định sửa đổi được ban hành, chúng tôi sẽ kịp thời cập nhật và hướng dẫn cụ thể để các đơn vị triển khai thống nhất.

Bên cạnh đó, EVNNPC đã chỉ đạo các Công ty Điện lực tăng cường phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố và các sở, ngành liên quan nhằm đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của khách hàng về phát triển điện mặt trời mái nhà. Đồng thời, giao chỉ tiêu cụ thể về phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu cho từng đơn vị trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

Đáng chú ý, Tổng công ty đã yêu cầu các Công ty Điện lực và Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc tiên phong triển khai lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại 183 trụ sở, với tổng công suất khoảng 7,1 MWp. Không chỉ góp phần giảm tiêu thụ điện từ lưới, các công trình này còn đóng vai trò mô hình mẫu, tạo hiệu ứng lan tỏa và củng cố niềm tin của khách hàng trong phát triển năng lượng sạch.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!