Bà Trần Thị Tân: ‘Xã thương mại điện tử’ tạo động lực cho phát triển kinh tế địa phương

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang lan tỏa sâu rộng, thương mại điện tử không còn là “sân chơi” riêng của các đô thị lớn mà đang mở ra những cơ hội chưa từng có cho khu vực nông thôn, miền núi. Từ thực tiễn triển khai mô hình thí điểm tại xã Bình Lư (Lai Châu), TikTok Shop Việt Nam đang từng bước định hình khái niệm “xã thương mại điện tử”, một mô hình phát triển toàn diện, nơi chính quyền, doanh nghiệp, nhà sáng tạo nội dung và cộng đồng cùng tham gia xây dựng hệ sinh thái kinh tế số bền vững.

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội TikTok Shop Việt Nam, để làm rõ định hướng chiến lược, những bài học thực tiễn và tầm nhìn dài hạn của sáng kiến này.

Xây dựng hệ sinh thái số từ cấp xã, khai mở giá trị bản địa

- TikTok Shop đang triển khai mô hình “xã thương mại điện tử” với điểm khởi đầu tại Bình Lư (Lai Châu). Bà có thể chia sẻ rõ hơn về ý nghĩa và mục tiêu của mô hình này?

Bà Trần Thị Tân: Mô hình “xã thương mại điện tử” nằm trong chương trình phát triển kinh tế số trên hơn 3.000 xã/phường với tên gọi “Địa phương vươn mình” được TikTok Shop triển khai từ cuối năm 2025. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên kinh tế số, chúng tôi mong muốn góp phần tạo ra một cơ chế để những giá trị bản địa, từ sản phẩm, con người đến văn hóa, có thể được phát triển và lan tỏa mạnh mẽ trên không gian số.

Chương trình được thiết kế theo hai cấp độ. Ở cấp tỉnh, chúng tôi hướng tới mô hình “mỗi tỉnh một shop”, tức là xây dựng một không gian thương mại điện tử tập trung, nơi các sản phẩm đặc trưng của địa phương được giới thiệu một cách bài bản. Không gian này không chỉ là nơi giao thương, mà còn là nơi kể câu chuyện văn hóa phía sau mỗi sản phẩm, giúp người tiêu dùng hiểu sâu hơn về giá trị bản địa.

Ở cấp xã, mô hình “xã thương mại điện tử” được xây dựng với mục tiêu tạo ra một hệ sinh thái bền vững, nơi người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp địa phương có thể chủ động kinh doanh trên nền tảng số. Bình Lư - Lai Châu là một trong những địa phương đầu tiên thí điểm mô hình này và kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng rất lớn.

Điều quan trọng nhất là chúng tôi không chỉ tổ chức các chiến dịch ngắn hạn, mà hướng tới một quá trình đồng hành dài hạn, giúp địa phương tự xây dựng năng lực, tự vận hành và tự phát triển.

- Theo bà, đâu là những yếu tố cốt lõi để xây dựng thành công mô hình “xã thương mại điện tử”?

Bà Trần Thị Tân: Chúng tôi xác định có 5 trụ cột quan trọng để xây dựng một mô hình xã thương mại điện tử bền vững.

Trụ cột đầu tiên và quan trọng nhất là vai trò của chính quyền địa phương. Chính quyền không chỉ là đơn vị quản lý, mà còn là lực lượng dẫn dắt chiến lược, tạo điều kiện về cơ chế, nguồn lực và định hướng phát triển. Khi lãnh đạo địa phương trực tiếp tham gia, trực tiếp hiểu và vận hành thương mại điện tử, họ sẽ đưa ra những quyết sách sát thực tiễn hơn, từ đó tạo ra những đột phá thực sự.

Trụ cột thứ hai là sản phẩm và doanh nghiệp địa phương. Việt Nam có lợi thế rất lớn về nông nghiệp, làng nghề và sản phẩm đặc sản vùng miền. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các chủ thể kinh doanh cần có sự chuẩn bị về sản phẩm, nhân lực và tư duy vận hành trên nền tảng số. Điều quan trọng là họ phải sẵn sàng chủ động, bởi chính họ mới là người tạo ra sự thành công lâu dài cho sản phẩm của mình.

Trụ cột thứ ba là cộng đồng nhà bán hàng địa phương. Một điểm đặc biệt chúng tôi nhận thấy là khi các nhà bán hàng liên kết với nhau, họ không cạnh tranh mà cộng hưởng, hỗ trợ nhau để cùng phát triển. Khi người tiêu dùng nghĩ đến một địa phương, họ sẽ nghĩ đến cả hệ sinh thái sản phẩm của địa phương đó, chứ không chỉ một sản phẩm riêng lẻ.

Trụ cột thứ tư là các nhà sáng tạo nội dung bản địa. Đây là lực lượng rất quan trọng, bởi họ là những người hiểu rõ nhất văn hóa, con người và câu chuyện của địa phương mình. Chính họ sẽ kể những câu chuyện chân thực nhất, tạo ra sự kết nối cảm xúc mạnh mẽ với người tiêu dùng.

Trụ cột thứ năm là nền tảng và các đối tác trong hệ sinh thái thương mại điện tử. TikTok Shop đóng vai trò tư vấn chiến lược, hỗ trợ đào tạo, truyền thông, kết nối vận hành và xây dựng các chương trình thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm.

- Mô hình này đã mang lại những tác động cụ thể nào cho địa phương, đặc biệt là tại Bình Lư, thưa bà?

Bà Trần Thị Tân: Tác động lớn nhất là mở ra cơ hội phát triển sinh kế mới cho người dân. Trước đây, nhiều hộ dân ở nông thôn không nghĩ rằng họ có thể tiếp cận trực tiếp với hàng chục triệu khách hàng trên toàn quốc. Nhưng với thương mại điện tử, khoảng cách địa lý không còn là rào cản.

Tại Bình Lư, chỉ trong vài tháng triển khai, chúng tôi đã xây dựng được một cộng đồng nhà bán hàng và nhà sáng tạo nội dung địa phương với hơn 40 thành viên hoạt động tích cực. Họ không chỉ bán sản phẩm, mà còn học cách kể câu chuyện về sản phẩm, về văn hóa và cuộc sống của địa phương mình.

Một số hộ dân đã có thêm nguồn thu nhập đáng kể, cải thiện đời sống và có niềm tin lớn hơn vào khả năng phát triển kinh tế từ chính quê hương mình. Quan trọng hơn, họ không còn phụ thuộc vào các nguồn lực bên ngoài, mà đang từng bước làm chủ quá trình kinh doanh của chính mình.

Đây chính là yếu tố cốt lõi của phát triển bền vững: trao quyền cho địa phương để họ tự phát triển dựa trên nội lực của mình.

Tạo sinh kế mới và động lực tăng trưởng bền vững

- Để đạt được mục tiêu “xã thương mại điện tử”, theo bà đâu là những khó khăn và làm thế nào để vượt qua?

Bà Trần Thị Tân: Khó khăn đầu tiên là sự sẵn sàng của chính quyền địa phương. Thương mại điện tử vẫn là lĩnh vực mới với nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực miền núi. Do đó, cần có thời gian để chính quyền hiểu rõ và tin tưởng vào mô hình này.

Khó khăn thứ hai là năng lực tiếp cận công nghệ của các nhà bán hàng. Ở một số địa phương, nhiều người thậm chí chưa quen với những thao tác cơ bản như tạo email hay sử dụng các công cụ số. Vì vậy, đào tạo là yếu tố then chốt.

Khó khăn thứ ba là logistics. Với các sản phẩm nông sản tươi sống hoặc hàng hóa đặc thù, việc vận chuyển đòi hỏi quy trình bảo quản và vận hành chuyên biệt. Chúng tôi đang phối hợp với các đối tác vận chuyển để cải thiện hệ thống logistics, đồng thời hướng dẫn người bán về kỹ thuật đóng gói, bảo quản và quản lý chuỗi cung ứng.

Ngoài ra, năng lực sản xuất cũng là một thách thức. Khi nhu cầu tăng nhanh, địa phương cần có quy hoạch vùng nguyên liệu và kế hoạch sản xuất phù hợp. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý.

- Được biết chương trình cần có sự đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, bà có thể chia sẻ về vấn đề này?

Bà Trần Thị Tân: Sở Công Thương đóng vai trò rất quan trọng trong việc kết nối và triển khai mô hình tại địa phương. Trên thực tế, tại Lai Châu, chính Sở Công Thương là đơn vị tiên phong phối hợp với TikTok Shop để triển khai các hoạt động thí điểm. Từ những bước đi ban đầu, mô hình đã được mở rộng xuống cấp xã như Bình Lư, tạo ra những kết quả rất tích cực.

Chúng tôi cũng đang phối hợp và mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Bộ Công Thương, đặc biệt là Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, trong việc triển khai các chương trình thúc đẩy ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa giai đoạn 2026-2030.

Việc có sự đồng hành của các cơ quan quản lý không chỉ giúp đảm bảo tính định hướng chiến lược, mà còn tạo điều kiện để mô hình được nhân rộng một cách bài bản, đồng bộ và hiệu quả trên phạm vi toàn quốc.

- TikTok Shop có tầm nhìn như thế nào đối với mô hình “xã thương mại điện tử” trong tương lai, thưa bà?

Bà Trần Thị Tân: Chúng tôi tin rằng, mô hình xã thương mại điện tử có thể trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương trong giai đoạn tới.

Mục tiêu dài hạn của chúng tôi không chỉ là triển khai tại một vài địa phương, mà hướng tới việc giúp hàng nghìn xã, phường trên cả nước có thể tiếp cận và ứng dụng mô hình này. Chúng tôi mong muốn trao quyền cho địa phương để họ có thể tự kể câu chuyện của mình, tự bán sản phẩm của mình và tự xây dựng tương lai của mình trên nền tảng số.

Điều quan trọng nhất không phải là TikTok Shop làm thay, mà là TikTok Shop đồng hành để địa phương có thể tự phát triển một cách bền vững.

- Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của bà!

Bà Trần Thị Tân: Chúng tôi tin rằng, khi mỗi địa phương có thể phát huy được nội lực của mình trên không gian số, đó sẽ là nền tảng vững chắc để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo tồn văn hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, không chỉ trong hiện tại, mà còn trong tương lai dài hạn.