Diện mạo xã Sơn Động, Bắc Ninh đổi thay từng ngày, cùng với sự phát triển của tiểu thủ công nghiệp và ngành nghề nông thôn, góp phần xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Đổi mới sản xuất, mở rộng sinh kế vùng nông thôn
Phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và nghề truyền thống là một trong những hướng đi quan trọng của Bắc Ninh nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Thông qua các chương trình hỗ trợ đổi mới công nghệ, phát triển sản xuất và xúc tiến thương mại, các cơ sở công nghiệp nông thôn có thêm điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Đồng thời, phấn đấu tối thiểu 15 xã hoàn thành tiêu chí phát triển kinh tế nông thôn; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm còn 5%, trong đó tỷ lệ hộ nghèo tại các xã đặc biệt khó khăn dưới 20%.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, kế hoạch đặt mục tiêu 15% lao động người dân tộc thiểu số biết làm các ngành nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ; 40% số hộ nông dân người dân tộc thiểu số biết làm kinh tế nông - lâm nghiệp hàng hóa. Những chỉ tiêu này cho thấy định hướng phát triển kinh tế nông thôn không chỉ dựa vào sản xuất nông nghiệp mà còn chú trọng mở rộng ngành nghề, đa dạng hóa sinh kế và tạo việc làm tại chỗ.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, thành phố Bắc Ninh đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ cơ sở sản xuất đổi mới thiết bị, nâng cao chất lượng sản phẩm và kết nối thị trường.
Trao đổi với Báo Công Thương, ông Hoàng Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Công Thương Bắc Ninh cho biết, năm 2026, địa phương được phê duyệt 2 đề án khuyến công quốc gia với tổng kinh phí 3,3 tỷ đồng, hỗ trợ 7 cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào sản xuất và hỗ trợ tham gia hội chợ, triển lãm trong nước.
Cùng với đó, ngân sách địa phương bố trí 5,4 tỷ đồng, tập trung hỗ trợ 15 cơ sở ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến; tư vấn, trợ giúp 10 cơ sở thiết kế, in thử nghiệm mẫu mã, nhãn mác, bao bì đóng gói sản phẩm.
Theo ông Hoàng Anh Tuấn, việc kết hợp hỗ trợ phát triển sản xuất với xúc tiến thương mại đã tạo thuận lợi trong triển khai các chính sách, từ đầu tư đổi mới thiết bị đến quảng bá sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Các đề án được xây dựng theo nhóm ngành, ngành nghề và làng nghề, qua đó hình thành những cơ sở sản xuất có khả năng lan tỏa, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với địa phương. Đây cũng là cơ sở để các ngành nghề nông thôn từng bước nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng quy mô sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Ngành chế biến lâm sản tạo sức bật cho kinh tế vùng cao, góp phần xây dựng nông thôn mới Bắc Ninh.
Phát huy lợi thế địa phương, tạo sinh kế bền vững vùng miền núi
Cùng với việc hỗ trợ đổi mới công nghệ và phát triển thị trường, Bắc Ninh chú trọng khai thác tiềm năng, lợi thế từng địa phương, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó, phát triển công nghiệp chế biến, tiểu thủ công nghiệp và sản phẩm truyền thống được xem là hướng đi phù hợp để tạo việc làm tại chỗ, nâng cao giá trị nguyên liệu và cải thiện thu nhập cho người dân.
Tại xã Sơn Động, một địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, hoạt động sản xuất, chế biến lâm sản đang góp phần tạo động lực phát triển kinh tế địa phương. Hiện xã có 184 doanh nghiệp, hợp tác xã và hàng trăm hộ sản xuất, kinh doanh, tạo nền tảng phát triển các ngành nghề gắn với lợi thế vùng nguyên liệu.
Tiêu biểu, xưởng bóc gỗ của anh Lục Văn Xuân tại thôn Vá sản xuất khoảng 1.000 tấn gỗ bóc mỗi tháng, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 20 lao động với thu nhập từ 5 - 12 triệu đồng/người/tháng giúp người dân có nguồn thu nhập ổn định ngay tại địa phương.
Bên cạnh ngành chế biến lâm sản, việc phát triển các sản phẩm truyền thống mang bản sắc văn hóa dân tộc cũng đang mở ra hướng sinh kế mới cho người dân vùng cao.
Tại xã Xuân Lương, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Cao Lan kết hợp phát triển du lịch cộng đồng với sản xuất, phân phối hai sản phẩm OCOP là thịt gác bếp và lạp sườn gác bếp Cao Lan, cùng một số đặc sản của đồng bào dân tộc.
Nhờ chú trọng quy trình sản xuất, cải tiến sản phẩm và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mỗi năm Hợp tác xã tiêu thụ khoảng 1 tấn sản phẩm, trong đó 30% qua các sàn thương mại điện tử, 40% thông qua đại lý, nhà phân phối và các trạm dừng nghỉ. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, những sản phẩm này còn góp phần gìn giữ nét văn hóa, ẩm thực đặc trưng của đồng bào Cao Lan.
Tuy nhiên, để phát triển sản xuất theo hướng bền vững, các cơ sở tại vùng miền núi vẫn cần thêm nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.
Từ thực tiễn hoạt động, đại diện Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Cao Lan mong muốn tiếp tục được hỗ trợ về vốn, máy móc, công nghệ chế biến, bảo quản sản phẩm; đào tạo kỹ năng quản trị, thương mại điện tử và xúc tiến thương mại. Qua đó, từng bước hình thành chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ, giúp sản phẩm đặc trưng của đồng bào dân tộc tiếp cận thị trường rộng hơn, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Những mô hình tại các xã Sơn Động, Xuân Lương cho thấy, khi lợi thế nguyên liệu, ngành nghề và bản sắc văn hóa được khai thác phù hợp, kinh tế nông thôn có thêm động lực phát triển. Tuy nhiên, để các mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, bên cạnh nỗ lực của người dân và cơ sở sản xuất, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng, đào tạo nghề và hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vẫn giữ vai trò quan trọng.
Việc gắn phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và nghề truyền thống với các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng địa phương, tạo sinh kế bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, từng bước nâng cao đời sống người dân nông thôn và đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi Bắc Ninh.