Từ tờ Thanh Niên ra đời năm 1925 đến hàng nghìn ấn phẩm hôm nay, nền Báo chí Cách mạng Việt Nam luôn giữ vững vai trò định hướng, dẫn dắt và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, phóng viên Báo Công Thương có dịp được trò chuyện cùng TS. Phạm Việt Dũng, Trưởng Ban Kinh tế Tạp chí Cộng sản, Thư ký Chi hội Nhà báo Tạp chí Cộng sản về hiệu quả công tác tuyên truyền kinh tế, chính trị hiện nay và vai trò của báo chí trong kỷ nguyên số.
TS. Phạm Việt Dũng, Trưởng Ban Kinh tế Tạp chí Cộng sản. Ảnh: Nguyên Khánh
Báo chí cách mạng giữ vững vai trò định hướng
- Thưa ông, nhìn lại hành trình 101 năm từ tờ Thanh Niên năm 1925, điều gì ở nền Báo chí Cách mạng Việt Nam vẫn còn nguyên giá trị cho đến tận hôm nay?
TS. Phạm Việt Dũng: Điều xuyên suốt và không thay đổi chính là tính định hướng. Ngay từ những số báo đầu tiên, báo chí cách mạng đã xác định rõ mục tiêu phục vụ sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, sau này là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, dưới sự lãnh đạo của Đảng. Tính định hướng gắn liền với tính đảng, tính khoa học, tính chiến đấu và tính hấp dẫn. Đây không phải là những phạm trù cứng nhắc mà là yêu cầu tự thân của báo chí cách mạng, là sinh mệnh chính trị của nền báo chí này.
Trải qua 101 năm, hình thức chuyển tải thay đổi rất nhiều, từ báo in đến báo điện tử, từ chữ viết đến đa phương tiện. Nhưng cái cốt lõi không đổi là báo chí luôn đứng trên quan điểm của Đảng để nhìn nhận, phản ánh và giải quyết các vấn đề của đời sống, đồng thời phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đó là dòng chảy hai chiều, từ trên xuống và từ thực tiễn lên, tạo nên sức sống của báo chí cách mạng qua mọi giai đoạn.
- Báo chí đã luôn làm tốt vai trò và đồng hành cùng đất nước qua các cuộc kháng chiến, Đổi mới rồi hội nhập. Trong hành trình đó, sứ mệnh dẫn dắt dư luận và bảo vệ lợi ích quốc gia thay đổi ra sao qua từng giai đoạn, thưa ông?
TS. Phạm Việt Dũng: Trong từng giai đoạn, nội hàm của sứ mệnh dẫn dắt dư luận có sự điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu cách mạng, nhưng mục tiêu cốt lõi là tạo sự thống nhất trong Đảng và sự đồng thuận trong nhân dân thì không thay đổi.
Thời kỳ kháng chiến, báo chí là vũ khí tư tưởng, động viên toàn dân tham gia kháng chiến, bảo vệ độc lập dân tộc. Bước vào thời kỳ Đổi mới, báo chí chuyển sang vai trò làm rõ tính đúng đắn, tất yếu của đường lối đổi mới, vừa tuyên truyền chủ trương vừa tổng kết thực tiễn để góp ý, bổ sung cho chính chủ trương đó. Định hướng ở đây ngoài truyền đạt ý kiến chỉ đạo từ trên xuống, còn là kênh để thực tiễn phản hồi, góp phần điều chỉnh chính sách.
Đến giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới với hai mục tiêu 100 năm, sứ mệnh bảo vệ lợi ích quốc gia của báo chí thể hiện rõ trong cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho các chủ trương lớn, đồng thời đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh cạnh tranh thông tin toàn cầu ngày càng gay gắt.
- Là Trưởng Ban Kinh tế Tạp chí Cộng sản, ông có thể cho biết công tác tuyên truyền về kinh tế trên các ấn phẩm của Tạp chí hiện nay đang tập trung vào những nội dung trọng tâm nào?
TS. Phạm Việt Dũng: Sau Đại hội XIV của Đảng, đất nước bước vào kỷ nguyên mới với hai mục tiêu 100 năm, yêu cầu tuyên truyền kinh tế phải nâng cao chất lượng hơn nữa. Nội dung các bài viết tập trung vào năm nhóm vấn đề chính.
Thứ nhất là, những vấn đề lý luận về xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, làm rõ vai trò điều tiết của Nhà nước và mối quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội.
Thứ hai là, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, kinh tế số và chuyển đổi số.
Thứ ba là, các thành phần kinh tế và chế độ sở hữu, trong đó nhiều bài viết phân tích vai trò động lực của kinh tế tư nhân và yêu cầu đổi mới doanh nghiệp nhà nước.
Thứ tư là, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trong điều kiện hội nhập quốc tế. Thứ năm là, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, phân tích cơ hội và thách thức khi Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
Đặc biệt, từ cuối năm 2024 đến nay, Tạp chí có các tuyến bài phục vụ những chủ trương lớn của Đảng, như tuyên truyền Kết luận 123 của Bộ Chính trị về mục tiêu tăng trưởng từ 8% trở lên trong năm 2025 và hai con số trong các năm tiếp theo, các bài về đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng các bài viết về những nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế, Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân, Nghị quyết 66 về xây dựng, thi hành pháp luật và Nghị quyết 79 về kinh tế nhà nước.
Độ tin cậy, chiều sâu phân tích là giá trị mà mạng xã hội không thể thay thế
- Trước tình hình địa chính trị khu vực nhiều biến động và trong nước đang sắp xếp, đổi mới mô hình phát triển, công tác tuyên truyền kinh tế cần đổi mới theo hướng nào để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới, thưa ông?
TS. Phạm Việt Dũng: Theo tôi, có bốn phương hướng cần tập trung. Một là, nắm vững đường lối phát triển kinh tế của Đảng. Cần có nhiều bài viết làm sáng rõ chủ trương, đường lối phát triển kinh tế, nghiên cứu kỹ cơ sở lý luận và thực tiễn để tạo sự đồng thuận trong xã hội. Thời gian tới, cần chú trọng các bài phục vụ quán triệt văn kiện Đại hội XIV, các bài bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh với quan điểm sai trái, cùng các bài về giải pháp giúp nền kinh tế tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 đến 2030.
Hai là, nghiên cứu, tuyên truyền các nội dung, bước đi, lộ trình phát triển kinh tế phù hợp với thực tiễn nước ta, để bạn đọc hiểu rõ nguyên tắc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tránh nguy cơ chệch hướng.
Ba là, gắn tuyên truyền với nghiên cứu, đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả tăng trưởng. Báo chí cần biết lắng nghe ý kiến của chuyên gia, nhà quản lý, người dân, vì chính những phản hồi từ thực tiễn mới là nền tảng cho các giải pháp có giá trị.
Bốn là, đa dạng hóa các hình thức chuyển tải để đáp ứng nhiều đối tượng độc giả khác nhau. Đơn cử, cán bộ nghiên cứu và cán bộ cơ sở, mỗi đối tượng có yêu cầu và kỳ vọng khác nhau với cùng một nội dung.
- Hiện nay, trong kỷ nguyên số, mạng xã hội có thể đưa tin nhanh hơn báo chí chính thống, nhiều ý kiến cho rằng vai trò của báo chí đã mờ dần. Theo ông, báo chí cần phải làm gì để luôn giữ được vị thế dẫn dắt?
TS. Phạm Việt Dũng: Tôi cho rằng, đây là một thách thức thực sự, nhưng không có nghĩa là vai trò dẫn dắt của báo chí mất đi, mà yêu cầu đối với báo chí phải cao hơn. Tốc độ thông tin không còn là lợi thế cạnh tranh của báo chí chính thống trước mạng xã hội, nhưng độ tin cậy, chiều sâu phân tích và tính định hướng vẫn là giá trị mà mạng xã hội không thể thay thế.
Quy định số 19-QĐ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng đặt ra yêu cầu rất rõ. Trong xu thế toàn cầu hóa sâu rộng, hệ thống thông tin và mạng xã hội trở thành một quyền lực có sức mạnh lớn, cạnh tranh giữa các loại hình báo chí ngày càng gay gắt, báo chí của Đảng càng phải nâng cao tính định hướng, tính chiến đấu và tính hấp dẫn.
Cụ thể, tôi cho rằng cần tập trung vào sáu giải pháp: (1) Nâng cao năng lực, vai trò lãnh đạo của tập thể lãnh đạo cơ quan báo chí, có chương trình tổng kết thực tiễn chất lượng, hạn chế tình trạng biến báo cáo của các ngành, địa phương thành bài viết; (2) Củng cố vai trò của các ban biên tập chuyên môn sâu, vì đây luôn là nòng cốt quyết định chất lượng và tính định hướng của bài viết. (3) Nâng cao chất lượng đội ngũ biên tập viên theo hướng vừa hồng vừa chuyên, nắm vững đường lối của Đảng, vừa bám sát thực tiễn vừa giỏi nghiệp vụ. (4) Đổi mới nội dung, hình thức và phương thức làm việc, đặc biệt chú trọng phát triển trên không gian số. (5) Xây dựng, chăm lo đội ngũ cộng tác viên, vì thực tế cho thấy bài viết của cộng tác viên chiếm tới hơn 80% số lượng bài trên các ấn phẩm. (6) Hiện đại hóa cơ quan báo chí, đặc biệt về phương tiện công nghệ và phương thức tác nghiệp.
Bạn đọc ngày nay có trình độ nhận thức ngày càng cao, không còn dừng lại ở nhu cầu được thông tin một chiều mà đòi hỏi phân tích đa chiều, sâu sắc. Báo chí muốn giữ vị thế dẫn dắt thì phải đáp ứng được đòi hỏi đó, vừa giữ vững định hướng chính trị tư tưởng theo nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng, vừa phải hấp dẫn, thuyết phục để công chúng tìm đến, tin và làm theo.
- Nhân dịp 101 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam, ông có điều gì muốn nhắn gửi tới đội ngũ những người làm báo, thưa ông?
TS. Phạm Việt Dũng: Tôi nghĩ rằng, dù phương tiện, công nghệ làm báo thay đổi đến đâu, giá trị cốt lõi của người làm báo cách mạng vẫn là bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn sâu và tinh thần trách nhiệm với đất nước, với Nhân dân. Với các cơ quan báo chí nói chung và Tạp chí Cộng sản nói riêng, mỗi bài viết là sản phẩm nghiệp vụ, đồng thời là một viên gạch góp phần xây dựng niềm tin của Nhân dân vào đường lối của Đảng, góp phần đưa các chủ trương, nghị quyết trở thành hiện thực sinh động trong đời sống.
Trong kỷ nguyên số, tôi mong đội ngũ những người làm báo, đặc biệt là các người làm báo trẻ, giữ vững nền tảng tư tưởng, chủ động đổi mới cách làm, ứng dụng công nghệ, để mỗi tác phẩm báo chí thực sự đến được với bạn đọc, thực sự có sức thuyết phục và sức lan tỏa. Đó cũng là cách để báo chí cách mạng tiếp tục giữ vững sứ mệnh của mình trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Trân trọng cảm ơn ông!
Theo TS. Phạm Việt Dũng, suốt 101 năm qua, tính định hướng và dẫn dắt dư luận luôn là giá trị cốt lõi, không thay đổi của Báo chí Cách mạng Việt Nam. Trong kỷ nguyên số, dù đối mặt sự cạnh tranh gay gắt từ mạng xã hội, báo chí chính thống vẫn giữ vững vị thế nhờ độ tin cậy và chiều sâu phân tích. Để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, công tác tuyên truyền kinh tế - chính trị cần bám sát đường lối của Đảng, đổi mới phương thức trên không gian số và nâng cao bản lĩnh đội ngũ người làm báo.