AI tái định hình tòa soạn
AI đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong đời sống kinh tế - xã hội và nhanh chóng trở thành một phần của hoạt động báo chí hiện đại. Với các tòa soạn, vấn đề không còn đơn thuần là có ứng dụng AI hay không, mà là ứng dụng AI như thế nào để nâng cao chất lượng báo chí, tối ưu quy trình tác nghiệp nhưng vẫn giữ vững vai trò, bản lĩnh và trách nhiệm của người làm báo.
Nhận thức rõ xu hướng đó, thời gian qua, Báo Công Thương đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn, đào tạo về AI dành cho phóng viên, biên tập viên, cán bộ, nhân viên trong toàn tòa soạn. Qua các chương trình này, đội ngũ làm báo từng bước được trang bị kiến thức nền tảng, làm quen với công cụ mới và tìm hiểu cách đưa AI vào từng khâu của quá trình tác nghiệp.
Đào tạo AI là bước chuẩn bị nhân lực cho phương thức làm báo trong giai đoạn mới.
Ông Lê Anh Dũng, cố vấn cấp cao Công ty Công nghệ ZTO Labs cho biết, hiện nay, các tòa soạn đang từng bước đưa AI vào nhiều công đoạn, từ những tác vụ cơ bản như dịch thuật, xây dựng dàn ý đến xử lý âm thanh, hình ảnh, infographic và sản xuất nội dung đa phương tiện.
Đáng chú ý, cách ứng dụng AI trong tòa soạn cũng đang thay đổi. Nếu trước đây, AI chủ yếu hỗ trợ từng công đoạn riêng lẻ, xu hướng hiện nay là kết nối AI vào cả quy trình sản xuất nội dung.
“Sự dịch chuyển ấy đặt ra yêu cầu mới đối với Báo Công Thương. Một tòa soạn hiện đại không chỉ cần phóng viên biết dùng AI, mà còn cần nền tảng chung để dữ liệu, quy chuẩn và tri thức chuyên môn được kết nối, chia sẻ, tái sử dụng hiệu quả. Đây cũng là hướng Báo Công Thương đang lựa chọn”, ông Lê Anh Dũng nhận định.
Từ yêu cầu đó, Báo Công Thương đang từng bước xây dựng nền tảng AI dùng chung cho toàn tòa soạn, hướng tới thay đổi cách thức khai thác dữ liệu và tổ chức công việc.
Theo ông Đinh Trần Tuấn Linh, nhà sáng lập Công ty Công nghệ Unikon, nền tảng AI được triển khai cho Báo Công Thương được thiết kế theo nhu cầu thực tế của tòa soạn. Điểm đáng chú ý là thay vì mỗi cá nhân tự tìm kiếm và sử dụng những công cụ AI riêng lẻ, hệ thống hướng tới mô hình toàn tòa soạn cùng khai thác một nguồn dữ liệu và một nền tảng AI thống nhất.
Khi nền tảng được đưa vào sử dụng, những phần việc có tính lặp lại, có thể chuẩn hóa và tự động hóa sẽ được AI hỗ trợ. Qua đó, phóng viên, biên tập viên có điều kiện dành nhiều thời gian hơn cho những công việc đòi hỏi năng lực nghề nghiệp như phát hiện vấn đề, kiểm chứng thông tin, tiếp cận nguồn tin, tác nghiệp hiện trường và phân tích chuyên sâu.
Giữ bản lĩnh nghề báo thời AI
Đối với Báo Công Thương, việc xây dựng nền tảng AI dùng chung có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh tòa soạn phụ trách hệ thống nội dung chuyên ngành rộng, từ công nghiệp, năng lượng, thương mại, xuất nhập khẩu đến thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế. Càng ứng dụng AI sâu, yêu cầu đối với năng lực nghề nghiệp của phóng viên, biên tập viên càng cao.
AI có thể tổng hợp thông tin với tốc độ rất nhanh nhưng không tự chịu trách nhiệm trước xã hội về độ chính xác của một bài báo. AI cũng không thể thay thế trải nghiệm hiện trường, khả năng phát hiện vấn đề, sự nhạy cảm chính trị, năng lực đánh giá nguồn tin hay bản lĩnh nghề nghiệp của nhà báo. Những yếu tố đó quyết định giá trị của một tác phẩm báo chí và là ranh giới quan trọng giữa sản phẩm được tạo ra bằng công nghệ với một tác phẩm báo chí có trách nhiệm.
Báo Công Thương từng bước xây dựng phương thức làm báo mới trong kỷ nguyên AI.
Theo ông Lê Anh Dũng, các tòa soạn cần bắt đầu từ việc trang bị kiến thức AI nền tảng cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên, cán bộ, nhân viên; sau đó lựa chọn những công cụ phù hợp và từng bước tự động hóa các quy trình có thể chuẩn hóa. Việc Báo Công Thương chủ động tổ chức đào tạo AI cho đội ngũ cho thấy tòa soạn đã sớm đặt vấn đề chuẩn bị nhân lực cho phương thức làm báo mới.
“Việc đào tạo vì thế mang ý nghĩa nhiều hơn một khóa học kỹ năng. Đây là bước chuẩn bị nhân lực cho phương thức làm báo mới. Khi phóng viên hiểu công nghệ, họ sẽ biết nên giao việc gì cho AI, kiểm soát đầu ra ra sao và đâu là phần việc con người phải giữ vai trò quyết định”, ông Lê Anh Dũng chia sẻ.
Nhìn từ thực tế đó, cuộc cách mạng AI trong Báo Công Thương không chỉ nằm ở việc đưa thêm một công cụ công nghệ vào quy trình sản xuất nội dung. Quan trọng hơn là thay đổi cách tổ chức công việc, khai thác dữ liệu và nâng cao năng lực của đội ngũ, để công nghệ trở thành một phần của quá trình đổi mới tòa soạn.
AI sẽ tiếp tục mở ra nhiều khả năng mới cho báo chí, nhưng giá trị cốt lõi của Báo Công Thương vẫn nằm ở độ tin cậy của thông tin, chiều sâu chuyên ngành, khả năng bám sát đời sống sản xuất - kinh doanh và trách nhiệm với bạn đọc. Vì vậy, ứng dụng AI tại Báo Công Thương không hướng tới việc để máy móc làm thay nhà báo, mà hướng tới một mô hình trong đó AI hỗ trợ con người làm báo tốt hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn.
Từ đào tạo đội ngũ đến xây dựng nền tảng AI dùng chung, Báo Công Thương đang từng bước hình thành phương thức làm báo mới: công nghệ mạnh hơn, dữ liệu được tổ chức tốt hơn, quy trình thông minh hơn nhưng con người vẫn là trung tâm và chịu trách nhiệm cuối cùng về sản phẩm báo chí.
Đó cũng là cách để AI không dừng lại ở một xu hướng công nghệ, mà trở thành động lực nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của báo chí trong giai đoạn mới.
Công nghệ có thể giúp tòa soạn phát triển nhanh hơn, xử lý nhiều dữ liệu hơn và tối ưu nhiều công đoạn hơn. Nhưng niềm tin của công chúng vẫn được tạo dựng từ chất lượng thông tin, tính chính xác và trách nhiệm của người làm báo.