Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh và vấn nạn hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang trở thành thách thức lớn đối với doanh nghiệp Thanh Hoá. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7/5 đến 30/5/2026, với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.
“Lá chắn” bảo vệ doanh nghiệp và quyết liệt xử lý vi phạm
Không riêng lĩnh vực thực phẩm, nhiều doanh nghiệp trong các ngành may mặc, mỹ phẩm, điện tử hay sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) tại Thanh Hóa cũng đang đối mặt với nguy cơ bị sao chép nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp hoặc giả mạo xuất xứ hàng hóa. Việc siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thị trường xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm làm giả, làm nhái thương hiệu.
Ông Lê Anh - Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia cho biết, để xây dựng được thương hiệu uy tín, doanh nghiệp phải đầu tư nhiều năm về chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất và hình ảnh nhận diện. Tuy nhiên, chỉ cần hàng giả xuất hiện trên thị trường, mọi nỗ lực đó có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Thanh Hóa tăng cường kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại trên môi trường số. Ảnh: Quốc Anh
“Doanh nghiệp mất rất nhiều thời gian để gây dựng niềm tin với khách hàng. Nhưng khi hàng giả, hàng nhái trà trộn trên thị trường, người tiêu dùng rất khó phân biệt. Điều này không chỉ ảnh hưởng doanh thu mà còn làm giảm uy tín thương hiệu”, ông Lê Anh chia sẻ.
Theo ông Lê Anh, hiện nay, tình trạng giả mạo thương hiệu không chỉ xuất hiện tại chợ truyền thống mà còn lan rộng trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. “Có những sản phẩm nhìn qua hình ảnh gần như giống hệt hàng chính hãng. Nếu không kiểm tra kỹ nguồn gốc, rất dễ mua nhầm. Đây là điều doanh nghiệp đặc biệt lo ngại”, ông Lê Anh cho hay.
Theo báo cáo từ Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hoá, trong năm 2025, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã kiểm tra, phát hiện và xử lý 2.606 vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 254,5 tỷ đồng. Trong tổng số các vụ việc được phát hiện, có 451 vụ bị khởi tố hình sự và 2.155 vụ bị xử lý vi phạm hành chính. Cụ thể, các lực lượng chức năng đã xử lý 417 vụ liên quan đến hàng cấm, hàng lậu; 178 vụ về hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; 1.560 vụ gian lận thương mại và các hành vi vi phạm khác.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Đinh Khánh Toàn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa, cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, các thủ đoạn vi phạm về sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, khó kiểm soát hơn trước.
“Nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội, livestream bán hàng hoặc các sàn thương mại điện tử để kinh doanh hàng giả, hàng nhái. Việc xác minh nguồn gốc, truy vết đối tượng vi phạm gặp nhiều khó khăn vì có yếu tố liên tỉnh, thậm chí xuyên biên giới. Trong năm 2025, lực lượng chức năng toàn tỉnh đã kiểm tra, xử lý hàng nghìn vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái và vi phạm sở hữu trí tuệ”, ông Toàn thông tin.
Ông Đinh Khánh Toàn nhấn mạnh, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành công điện lần này thể hiện quyết tâm rất lớn trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và môi trường kinh doanh lành mạnh. “Lực lượng quản lý thị trường Thanh Hóa sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Quan điểm là không chỉ xử phạt hành chính mà sẽ chuyển cơ quan điều tra đối với những vụ việc có dấu hiệu hình sự”, ông Toàn khẳng định.
Chủ động bảo vệ thương hiệu
“Trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là lá chắn bảo vệ thương hiệu và giá trị doanh nghiệp”, Tiến sĩ, Luật sư Lê Xuân Thảo chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương.
Luật sư Thảo cho rằng, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự chú trọng đến việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp hay sáng chế ngay từ đầu, dẫn đến nguy cơ bị đánh cắp thương hiệu hoặc phát sinh tranh chấp.
Trong năm 2025, lực lượng chức năng toàn tỉnh Thanh Hoá đã kiểm tra, xử lý hàng nghìn vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái và vi phạm sở hữu trí tuệ. Ảnh: Quốc Anh
“Điều quan trọng nhất là doanh nghiệp khi đưa sản phẩm ra thị trường, phải đăng ký bảo hộ ngay. Trước hết là nhãn hiệu hàng hóa, sau đó là kiểu dáng công nghiệp, bao bì, nhận diện thương hiệu. Nếu không đăng ký, doanh nghiệp có thể mất quyền bảo vệ chính sản phẩm của mình”, Luật sư Lê Xuân Thảo nhấn mạnh.
Theo Luật sư Thảo, có những sản phẩm bán rất tốt trên thị trường nhưng doanh nghiệp chủ quan không đăng ký. Khi người khác đăng ký trước, việc chứng minh quyền lợi sẽ rất khó khăn, thậm chí có thể mất luôn thương hiệu. Còn đối với các trường hợp bị làm giả, làm nhái sản phẩm, doanh nghiệp cần nhanh chóng thu thập hồ sơ, chứng cứ và phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý.
“Nếu doanh nghiệp đã có văn bằng bảo hộ, việc xử lý thuận lợi hơn rất nhiều. Có thể gửi hồ sơ tới quản lý thị trường, công an hoặc cơ quan chuyên môn để kiểm tra, xử lý vi phạm. Những trường hợp giả mạo hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng đều có thể bị xử phạt và buộc tiêu hủy hàng hóa”, Luật sư Thảo thông tin.
Cũng theo Luật sư Lê Xuân Thảo, Thanh Hóa hiện có nhiều sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP đã xây dựng được vị thế trên thị trường như nước mắm, nem chua, miến gạo, dược liệu, thủ công mỹ nghệ… Đây đều là những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ bị làm giả nếu không được bảo vệ tốt về nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý. “Trong thời kỳ hội nhập, sở hữu trí tuệ vừa mang tính kỹ thuật, vừa mang tính pháp lý cao. Doanh nghiệp cần xem đây là chiến lược phát triển dài hạn chứ không chỉ là thủ tục hành chính”, Luật sư Thảo nói.
Trong bối cảnh hàng giả, hàng nhái vẫn còn diễn biến phức tạp, việc tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ không chỉ giúp bảo vệ doanh nghiệp tại Thanh Hoá mà còn góp phần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, nâng cao uy tín hàng hóa trên thị trường trong nước và quốc tế.