Vừa qua, Đảng và Nhà nước đã triển khai chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý. Thực tiễn bước đầu cho thấy, mô hình này không chỉ góp phần giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc, mà còn tạo điều kiện để tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm và nguồn lực, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Tinh thần đó đã và đang được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, trong đó Lai Châu là một trong những địa phương sớm cụ thể hóa với quyết tâm chính trị cao và cách làm chủ động, linh hoạt. Ngày 1/7/2025, cùng với các địa phương khác, Lai Châu đã vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thực hiện sắp xếp lại hệ thống đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính liên thông trong quản lý, điều hành.
Việc ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo, tổ chức lại 79 cơ quan chuyên môn cấp huyện, hình thành 38 xã, phường mới với các thiết chế cần thiết không chỉ bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, không gián đoạn, mà còn cho thấy cách tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Qua đó, chủ trương của Đảng được cụ thể hóa thành hành động thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, đồng thời phản ánh rõ yêu cầu “không rập khuôn, máy móc” trong tổ chức thực hiện.
Quy trình rút gọn, thời gian xử lý nhanh chóng
Từ chủ trương lớn ở tầm vĩ mô, những chuyển động cụ thể đang dần hiện hữu rõ nét ở cấp cơ sở, nơi được xác định là “tuyến đầu” của cải cách. Ghi nhận tại xã Bình Lư (Lai Châu) những ngày đầu tháng 4/2026 cho thấy, mô hình chính quyền hai cấp không chỉ dừng lại ở thay đổi cơ cấu tổ chức, mà đã và đang tạo ra những chuyển biến thực chất trong cách thức phục vụ người dân.
Trung tâm Phục vụ hành chính công xã trở thành đầu mối giải quyết hầu hết thủ tục hành chính ngay tại chỗ; quy trình được rút gọn, thời gian xử lý được cải thiện, trách nhiệm cán bộ được đề cao. Những yêu cầu trong chỉ đạo của Trung ương như “lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo”, “chuyển từ hành chính quản lý sang hành chính phục vụ” nay đã dần được cụ thể hóa bằng những hành động, kết quả rõ ràng, cụ thể, gần dân và vì dân.
Không khí làm việc diễn ra khẩn trương, nghiêm túc tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bình Lư (tỉnh Lai Châu).
Sau khi thực hiện thủ tục hành chính, chị Nguyễn Thị Quỳnh, bản Hô Ta, xã Bình Lư chia sẻ: “Làm thủ tục đăng ký kinh doanh hộ cá nhân, tôi thấy ở đây cán bộ hướng dẫn nhiệt tình, niềm nở; đồng thời hồ sơ được giải quyết khá nhanh để kịp thời phục vụ hoạt động kinh doanh cho người dân”.
Hiện, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bình Lư có 5 cán bộ, công chức đảm nhiệm giải quyết thủ tục hành chính trên nhiều lĩnh vực như tư pháp hộ tịch, xây dựng – công thương, tài chính – kế toán, nông nghiệp – tài nguyên môi trường, nội vụ – văn hóa xã hội – khoa học công nghệ. Dù số lượng không nhiều, nhưng đội ngũ cán bộ đã phát huy tốt tinh thần trách nhiệm, đáp ứng nhu cầu của người dân.
Trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Bình Lư xác định rõ mục tiêu xây dựng nền hành chính gần dân, sát dân, giải quyết công việc nhanh chóng, hiệu quả. Các quy trình thủ tục hành chính được cải tiến theo hướng đơn giản hóa, rút ngắn thời gian xử lý, tạo thuận lợi tối đa cho người dân.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa hành chính
Một trong những điểm nhấn trong cải cách hành chính tại xã Bình Lư là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Từ công tác quản lý văn bản, điều hành đến tiếp nhận và xử lý hồ sơ đều được thực hiện trên môi trường số. 100% cán bộ, công chức sử dụng chữ ký số, góp phần nâng cao hiệu quả, tính chính xác và minh bạch trong giải quyết công việc.
Cán bộ ở lĩnh vực Công Thương tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Bình Lư được tập huấn đầy đủ nên xử lý các hồ sơ khá thuận lợi, hiệu quả.
Anh Quách Tá Thiện, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bình Lư, cho biết: “Từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tất cả các thủ tục hành chính của người dân đều thực hiện ở tại cấp xã và đặc biệt là thực hiện ngay tại trung tâm phục vụ hành chính công xã. Đối với các thủ tục hành chính, người dân thực hiện rất thuận lợi, cán bộ công chức hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến đảm bảo thủ tục nhanh gọn. Hầu hết các hồ sơ thực hiện ở xã Bình Lư đảm bảo trả đúng và không có hồ sơ nào quá hạn, người dân đều hài lòng… Trong lĩnh vực công thương, xây dựng, tài chính trong 3 tháng đầu năm, Trung tâm đã tiếp nhận và giải quyết hơn 100 hồ sơ đúng thời hạn. Cán bộ ở lĩnh vực công thương được tập huấn đầy đủ nên xử lý các hồ sơ khá thuận lợi, hiệu quả”.
Không chỉ dừng lại ở việc số hóa quy trình nội bộ, địa phương còn tích cực tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số trong cộng đồng.
Anh Tao Văn Chăn, bản Pa Pe, xã Bình Lư chia sẻ: “Đến Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã để công chứng 1 số giấy tờ cá nhân, qua quá trình làm việc, người dân chúng tôi nhận được sự quan tâm hướng dẫn chu đáo nhiệt tình của cán bộ và công việc rất thuận lợi, đáp ứng kịp thời nhu cầu và mong muốn của người dân chúng tôi".
Nâng cao vai trò của chính quyền cấp cơ sở
Trong quý I năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bình Lư đã tiếp nhận và giải quyết 2.011 hồ sơ, hầu hết đúng hạn, không có tồn đọng. Đây là con số cho thấy hiệu quả rõ nét của việc cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số tại địa phương.
Các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền đều được công khai đầy đủ, minh bạch tại Trung tâm cũng như trên các kênh thông tin chính thức, giúp người dân dễ dàng tra cứu và thực hiện. Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu tiêu cực, tạo niềm tin trong nhân dân.
Cán bộ tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Bình Lư giải quyết thủ tục hành chính giải quyết thủ tục lĩnh vực Công Thương cho người dân.
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng tạo ra bước chuyển quan trọng trong phân cấp, phân quyền. Theo đó, chính quyền cấp xã được trao nhiều thẩm quyền hơn, trở thành cấp trực tiếp, gần dân nhất, chịu trách nhiệm toàn diện trong quản lý nhà nước trên địa bàn.
Theo Chủ tịch UBND xã Bình Lư Trần Thanh Tuấn: “Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của UBND xã được mở rộng theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh hơn, nâng cao vai trò của chính quyền cấp cơ sở trong quản lý nhà nước và phục vụ người dân. UBND xã trở thành cấp chính quyền trực tiếp, gần dân nhất, chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý nhà nước trên địa bàn. Cùng với đó, chính quyền xã cũng được tăng cường thẩm quyền trong quản lý đất đai, xây dựng, công thương, môi trường và các lĩnh vực khác; đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp”.
Xã Bình Lư có diện tích tự nhiên 173,91 ha, dân số hơn 18.000 người, với 11 dân tộc cùng sinh sống. Đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, hoạt động thương mại, dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp. Cải cách hành chính được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Những kết quả đạt được cho thấy xã Bình Lư đang đi đúng hướng trong xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ. Từ việc cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đến đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
Những kết quả tại Bình Lư cho thấy, khi bộ máy được tinh gọn, thẩm quyền phân định rõ, gắn với chuyển đổi số và nâng cao trách nhiệm cán bộ, chất lượng phục vụ được cải thiện thực chất, niềm tin của người dân được củng cố. Đây không chỉ là kết quả bước đầu của cải cách hành chính, mà còn là tiền đề để Lai Châu tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị hiện đại, minh bạch, hiệu quả, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo xuyên suốt.