Bộ Công Thương làm việc với Vimico về an toàn, phòng chống thiên tai

Tăng cường năng lực dự báo rủi ro tại các công trình khai thác khoáng sản

Ngày 3/6, tại Lào Cai, Đoàn kiểm tra của Bộ Công Thương do ông Trịnh Văn Thuận, Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với Tổng công ty Khoáng sản TKV-CTCP (Vimico), Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai - Vimico. Tại buổi làm việc, đoàn tiến hành kiểm tra công tác chuẩn bị ứng phó mùa mưa bão năm 2026, theo Chỉ thị 09/CT-BCT về tăng cường công tác phòng, chống thiên tai trong toàn ngành Công Thương. 

Tham gia đoàn kiểm tra có đại diện các đơn vị thuộc Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp, đại diện Tổng Công ty Khoáng sản TKV, đại diện nhóm các nhà nghiên cứu của Tổng Công ty Khoáng sản TKV-CTCP, Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai -Vimico.

Tại buổi kiểm tra, khảo sát thực tế, đại diện chi nhánh Mỏ đồng Sin Quyền đã trình bày về Nghiên cứu xây dựng hệ thống quan trắc tự động, dự báo, cảnh báo sớm ổn định bờ mỏ và an toàn đập chứa quặng đuôi cho các mỏ đồng thuộc TKV.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Lê Tuấn Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Khoáng sản TKV-CTCP (Vimico), bên cạnh việc triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống thiên tai theo quy định, Tổng công ty đang đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm rủi ro trong hoạt động khai thác khoáng sản.

“Trước đây, công tác quan trắc chủ yếu được thực hiện theo định kỳ, có những hạng mục chỉ đánh giá theo quý hoặc theo năm. Hiện nay, chúng tôi đang chuyển dần sang mô hình quan trắc, dự báo và cảnh báo chủ động theo thời gian thực”, ông Ngọc cho biết.

Theo đó, Tổng công ty đang triển khai hệ thống quan trắc tích hợp công nghệ hiện đại, kết hợp hệ thống định vị vệ tinh toàn cầu (GNSS) để theo dõi dịch chuyển bề mặt trên phạm vi rộng, hệ thống cảm biến lắp đặt trong các lỗ khoan thân đập để quan trắc biến động bên trong công trình, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm phân tích dữ liệu và hỗ trợ dự báo nguy cơ mất ổn định.

Hệ thống được thiết kế theo hướng giám sát tổng thể cả bề mặt và lòng đất theo thời gian thực, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và hỗ trợ đơn vị chủ động xây dựng phương án ứng phó. Đây được đánh giá là một trong những nghiên cứu đầu tiên được triển khai trong lĩnh vực khai thác khoáng sản của Tổng công ty.

Toàn bộ dữ liệu từ các nhóm cảm biến như GPS theo dõi chuyển vị bề mặt, cảm biến đo mực nước ngầm và cảm biến ghi nhận chuyển vị trong lòng đất được truyền liên tục về trung tâm điều khiển. Tại đây, dữ liệu được tích hợp và hiển thị trên hệ thống bảng điều khiển trực quan (dashboard), cho phép theo dõi trạng thái từng khu vực mỏ theo thời gian thực. Các trạng thái vận hành được phân loại rõ ràng từ bình thường, cảnh báo đến báo động, giúp người vận hành dễ dàng nhận diện mức độ rủi ro và xử lý kịp thời.

Trên cơ sở nguồn dữ liệu thu thập, nhóm nghiên cứu phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo nhằm phân tích xu hướng biến động và phục vụ dự báo sớm nguy cơ mất ổn định công trình. Mô hình không chỉ phản ánh trạng thái hiện tại mà còn có khả năng dự báo theo nhiều khung thời gian khác nhau, từ vài phút, hàng chục phút đến vài giờ và dài hơn, qua đó tạo thêm khoảng thời gian chủ động cho công tác ứng phó. Theo báo cáo thử nghiệm ban đầu, hệ thống đạt độ chính xác khoảng 87%, song vẫn cần tiếp tục hoàn thiện khi cơ sở dữ liệu được mở rộng trong quá trình vận hành thực tế.

Bên cạnh chức năng dự báo, hệ thống còn được thiết kế với cơ chế cảnh báo đa kênh. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, tín hiệu cảnh báo sẽ được kích hoạt đồng thời trên màn hình trung tâm, hệ thống đèn, còi tại hiện trường, và đồng thời gửi thông báo qua các nền tảng như Zalo, Telegram, SMS và email đến những người có trách nhiệm. Cơ chế này nhằm đảm bảo thông tin được truyền tải nhanh nhất đến cả người trực vận hành tại chỗ và bộ phận quản lý từ xa.

Triển khai đồng bộ các giải pháp an toàn nhằm phòng, chống thiên tai

Sau khi thực hiện kiểm tra, khảo sát thực tế, Đoàn công tác Bộ Công Thương đã có buổi làm việc trực tiếp với Tổng công ty Khoáng sản - TKV, Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền.

Báo cáo với Đoàn công tác, ông Vũ Đình Hưng, Phó Giám đốc Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai - Vimico cho biết, ngay từ đầu năm 2026, đơn vị đã chủ động xây dựng và triển khai đồng bộ các kế hoạch, phương án phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn theo phương châm “3 trước, 4 tại chỗ”, đồng thời kiện toàn Ban Chỉ huy PCTT-TKCN và 10 đội ứng cứu cơ sở với tổng lực lượng 170 người sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh.

Theo đó, đơn vị đã ban hành đầy đủ các kế hoạch, phương án ứng phó thiên tai theo từng cấp độ rủi ro; kiện toàn Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn do Giám đốc Chi nhánh làm Trưởng ban; đồng thời thành lập và duy trì 10 đội phòng, chống thiên tai cơ sở tại các phân xưởng và phòng, ban chức năng với tổng quân số 170 người. Đây là lực lượng nòng cốt, sẵn sàng tham gia ứng cứu, sơ tán và xử lý các tình huống khẩn cấp ngay tại hiện trường.

Đáng chú ý, công tác bảo đảm an toàn đối với các công trình trọng yếu được đơn vị đặc biệt quan tâm. Đến nay, đơn vị đã hoàn thành cải tạo đập môi trường và đưa công trình vào vận hành từ ngày 31/3/2026; hoàn thành công tác chống thấm hồ sự cố môi trường bằng màng HDPE; gia cố bãi thải quặng đuôi số 1; hoàn thành trải bạt HDPE toàn bộ lòng bãi thải quặng đuôi số 4 và lắp đặt hệ thống bơm thu hồi nước mặt phục vụ sản xuất.

Tại các khu vực có nguy cơ sạt lở, đặc biệt là bờ mỏ phía Đông Nam và các bãi thải, đơn vị tăng cường tuần tra, kiểm tra hiện trạng địa chất, cắm biển cảnh báo nguy hiểm tại các vị trí xung yếu, đồng thời triển khai các giải pháp gia cố nhằm bảo đảm an toàn cho người lao động, thiết bị và công trình sản xuất.

Đối với hệ thống thoát nước mỏ, đơn vị đã tổ chức nạo vét, khơi thông các tuyến rãnh thoát nước mặt; duy trì lực lượng trực vận hành hệ thống bơm thoát nước 24/24 giờ trong các ngày mưa nhằm kiểm soát mực nước moong khai thác, hạn chế nguy cơ ngập úng. Tại khu vực mỏ hầm lò Vi Kẽm, hệ thống bơm thoát nước được củng cố, sẵn sàng vận hành tối đa công suất; đồng thời thường xuyên kiểm tra địa hình bề mặt để kịp thời xử lý các điểm sụt lún, ngăn nước mưa thẩm thấu xuống các đường lò.

Cùng với đó, toàn bộ hệ thống nhà xưởng, kho tàng, công trình cơ điện, thông tin liên lạc và các tuyến đường vận tải nội mỏ đã được rà soát, gia cố trước mùa mưa bão. Đơn vị đã củng cố hệ thống điện cao thế, hạ thế, hệ thống chống sét, bổ sung điện chiếu sáng tại các khu vực sản xuất, đồng thời trang bị 8 bộ đàm và 3 điện thoại vệ tinh để bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt trong mọi tình huống.

Theo ông Vũ Đình Hưng, đơn vị cũng đã chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị ứng cứu theo phương châm “4 tại chỗ”, gồm hàng nghìn bao tải, cuốc, xẻng, đèn pin, phao cứu hộ, áo phao, cùng hệ thống máy phát điện diesel và các máy bơm dự phòng công suất lớn. Các phương tiện cơ giới như máy xúc, máy gạt, xe xúc lật, xe cứu thương và các phương tiện vận chuyển phục vụ sơ tán, cứu hộ cứu nạn luôn trong trạng thái sẵn sàng huy động khi cần thiết.

Song song với việc chuẩn bị lực lượng và phương tiện, công tác tuyên truyền, huấn luyện và diễn tập ứng phó thiên tai được triển khai thường xuyên. Chi nhánh bảo đảm 100% cán bộ, công nhân viên được phổ biến các phương án ứng phó, kỹ năng nhận diện rủi ro thiên tai, sơ tán an toàn và xử lý tình huống khẩn cấp. Tháng 5/2026, đơn vị đã tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn với các tình huống giả định sát thực tế, qua đó nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành và khả năng phối hợp ứng cứu tại hiện trường.

“Mặc dù địa hình khu vực mỏ rộng, phức tạp, phân cắt mạnh, tiềm ẩn nhiều nguy cơ thiên tai, song đơn vị đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, tăng cường năng lực ứng phó tại chỗ, bảo đảm an toàn cho người lao động, các công trình sản xuất và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định trong mùa mưa bão năm 2026”, ông Vũ Đình Hưng nhấn mạnh.

Tiếp tục chuẩn hoá công tác an toàn, đẩy mạnh ứng dụng hệ thống quan trắc và cảnh báo sớm

Phát biểu kết luận buổi làm việc, ông Trịnh Văn Thuận đã đánh giá cao công tác chuẩn bị phòng, chống thiên tai của Vimico, Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai trước mùa mưa bão năm 2026.

Ông đề nghị đơn vị tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, tiếp tục triển khai nghiêm túc Chỉ thị số 09/CT-BCT của Bộ trưởng Bộ Công Thương về tăng cường công tác phòng, chống thiên tai năm 2026. Đồng thời rà soát, cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp đến từng bộ phận, phân xưởng, bảo đảm tổ chức thực hiện thống nhất, hiệu quả.

Thứ hai, tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn các công trình trước mùa mưa bão, đặc biệt là hồ đập, bãi thải, khu vực sườn dốc có nguy cơ mất ổn định; thường xuyên theo dõi, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để kịp thời xử lý, tuyệt đối không để xảy ra sự cố.

Thứ ba, thực hiện nghiêm các phương án phòng, chống thiên tai, phương án ứng phó sự cố và quy trình vận hành hồ chứa, hồ thải đã được phê duyệt; chủ động chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật tư theo phương châm “4 tại chỗ”, bảo đảm khả năng sẵn sàng ứng phó trong mọi tình huống, kể cả khi xảy ra chia cắt, cô lập.

Thứ tư, tăng cường công tác tuyên truyền, huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về an toàn và phòng, chống thiên tai cho cán bộ, công nhân viên; nâng cao năng lực nhận diện rủi ro, khả năng xử lý tình huống và tác nghiệp tại hiện trường.

Đối với hệ thống quan trắc, giám sát và cảnh báo sớm an toàn hồ đập đang được Tổng công ty nghiên cứu, triển khai, đồng chí đánh giá đây là hướng đi có tính thực tiễn cao, phù hợp yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý an toàn công nghiệp. Đồng chí đề nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống theo hướng tăng tính trực quan, dễ sử dụng cho người vận hành; thể hiện rõ vị trí quan trắc gắn với mặt cắt công trình và các ngưỡng cảnh báo cụ thể để phục vụ công tác chỉ huy, điều hành kịp thời.

Bên cạnh đó, cần từng bước chuẩn hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu quan trắc theo chuỗi thời gian. Qua đó, vừa phục vụ cảnh báo tức thời, vừa phục vụ phân tích xu hướng biến động, đánh giá mức độ ổn định công trình, làm cơ sở cho công tác bảo trì, nâng cấp và thiết kế trong tương lai.

Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp nhấn mạnh, cần tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi ứng dụng hệ thống, ưu tiên lắp đặt tại các khu vực trọng yếu, có nguy cơ mất ổn định cao, đặc biệt là khu vực bờ mỏ, bãi thải lớn.