Bộ trưởng Bộ Công an giải trình về các Luật An ninh dữ liệu, định danh và xác thực điện tử

Xác định phạm vi các nhóm đối tượng được định danh điện tử

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, Điều 7 dự thảo Luật đã xác định phạm vi các nhóm đối tượng được định danh điện tử, những nhóm đối tượng do cơ quan nhà nước định danh gồm: cơ quan, tổ chức, cá nhân; địa điểm, không gian; đối tượng có thông tin thuộc dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng; đối tượng được chứng nhận quyền sở hữu, sử dụng sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao; đối tượng thuộc bí mật nhà nước.

Các nhóm còn lại do tổ chức cung cấp dịch vụ đủ điều kiện thực hiện theo nhu cầu. Chính phủ quy định danh mục và lộ trình, phù hợp điều kiện chuyển đổi số ở Việt Nam.

Trường hợp thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành đã đầy đủ, chính xác, cơ quan nhà nước tự động thực hiện quy trình tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh quốc gia. Người dân, tổ chức không phải cung cấp lại thông tin hay làm thủ tục đăng ký định danh điện tử.

Về quyền riêng tư, theo Bộ trưởng, dự thảo thiết kế nhiều lớp bảo vệ. Trong đó, thu thập dữ liệu tối thiểu, có sự đồng ý của chủ thể; không đồng bộ nội dung giao dịch; không chia sẻ kết quả xác thực ngoài phạm vi cho phép. Nguyên tắc xử lý dữ liệu cá nhân giữ nguyên theo pháp luật chuyên ngành.

“Định danh và xác thực điện tử phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Việc khai thác, sử dụng danh tính điện tử phải bảo đảm an toàn thông tin, tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân”, Bộ trưởng nêu.

Để phòng ngừa giả mạo danh tính, khoản 5 Điều 23 dự thảo Luật quy định, cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tài khoản giao dịch điện tử để giao dịch trực tuyến phải xác thực và liên kết với danh tính điện tử quốc gia trong các lĩnh vực: chứng khoán, viễn thông, ngân hàng, bưu chính, thương mại điện tử, khám chữa bệnh, trung gian thanh toán, ví điện tử, tài sản mã hóa, trò chơi điện tử trực tuyến, tên miền.

Luật giao Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quy định cụ thể các giao dịch điện tử trực tuyến thuộc lĩnh vực khác có rủi ro cao hoặc phát sinh nghĩa vụ pháp lý quan trọng, bảo đảm phù hợp với đặc thù của từng ngành.

Rủi ro càng thấp, thủ tục càng đơn giản

Với dự án Luật An ninh dữ liệu, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh, phân cấp độ rủi ro là trục cột của dự thảo. Chỉ khi xác định đúng mức độ nguy hại khi dữ liệu bị xâm phạm mới đặt ra được nghĩa vụ tương xứng, tránh bảo vệ dàn trải ở nơi rủi ro thấp nhưng bỏ ngỏ ở nơi rủi ro cao.

Bộ trưởng thông tin, tiếp thu kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo thiết kế 5 cấp độ rủi ro, tương thích với 5 cấp độ hệ thống thông tin theo Luật An ninh mạng. Trong đó, khoản 4 Điều 8 dự thảo Luật cho phép sử dụng ngay kết quả xác định cấp độ theo pháp luật an ninh mạng, để một hệ thống không phải đánh giá hai lần. Cấp độ rủi ro không làm phát sinh danh mục mới mà chỉ là căn cứ lựa chọn biện pháp bảo vệ. Trên cơ sở đó, nghĩa vụ được xác định theo hướng rủi ro càng thấp thì thủ tục càng đơn giản.

"Cơ quan soạn thảo đề nghị giữ phương án giao Chính phủ quy định tại khoản 12 Điều 8, vì tiêu chuẩn kỹ thuật thay đổi nhanh, nếu quy định cứng trong luật thì mỗi lần điều chỉnh lại phải sửa luật", Bộ trưởng thông tin.

Khi xây dựng nghị định, Chính phủ sẽ quy định bộ tiêu chí định lượng, định tính có thể kiểm chứng được để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tự xác định đúng cấp độ, không bị lúng túng.

Phân định trách nhiệm giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng

Về phân định trách nhiệm giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Đối với thẩm quyền quản lý nhà nước về an ninh dữ liệu trong hoạt động dân sự, kinh tế của doanh nghiệp, Bộ trưởng cho biết, quy định thể chế hóa Chỉ thị số 57-CT/TW của Ban Bí thư, Bộ Công an chịu trách nhiệm chủ trì quản lý nhà nước về an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu.

Bộ Quốc phòng chủ trì quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quân sự và cơ yếu thuộc phạm vi của bộ. Cách phân công bảo đảm nguyên tắc một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì, thống nhất với mô hình mà Quốc hội đã thông qua trong Luật An ninh mạng năm 2025.

“Tiêu chí phân định là tính chất của dữ liệu, không phải là tính chất của doanh nghiệp. Quy định trong dự thảo luật không làm thay đổi quyền, trách nhiệm của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trong bảo đảm an ninh dữ liệu”, Bộ trưởng khẳng định.

Bộ trưởng nhấn mạnh trong dự thảo luật nêu rõ, mật mã an ninh không thay thế mật mã cơ yếu và cũng không làm thay đổi vai trò cơ quan mật mã quốc gia của Ban Cơ yếu Chính phủ. Đây là lớp bảo vệ bổ sung, độc lập về kỹ thuật. Việc quy định về xây dựng mật mã an ninh, mật mã kháng lượng tử theo Bộ trưởng, nhằm thể chế hóa Chỉ thị số 57-CT/TW của Trung ương về Đề án chiến lược bảo vệ an ninh mạng, an ninh dữ liệu được Bộ Chính trị thông qua ngày 02/10/2026 và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Dự thảo bám sát Kết luận 274 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI, theo đó mật mã an ninh trước mắt chỉ sử dụng trong ngành công an và sử dụng là các kênh liên lạc giữa cơ quan an ninh, tình báo, thực thi pháp luật của Bộ Công an với các đối tác mà chúng ta có hợp tác.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cũng nêu rõ, việc mở rộng chỉ được xem xét, đánh giá hiệu quả, tính an toàn, sự phối hợp của Ban Cơ yếu Chính phủ và do Thủ tướng Chính phủ quyết định. Còn đối với dữ liệu không thuộc bí mật Nhà nước thì việc sử dụng hoàn toàn tự nguyện.

Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Quốc phòng và An ninh tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu; báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoàn thiện dự thảo luật nhằm bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, tạo hành lang pháp lý an toàn thúc đẩy kinh tế số và bảo đảm tiến độ trình Quốc hội xem xét, thông qua.