Chiều 12/11, tiếp tục Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm.
Không để khó khăn trở thành rào cản
Trả lời đại biểu Tráng A Dương (Đoàn Đại biểu Quốc hội Lào Cai) về chuyển đổi số ở vùng sâu, vùng xa, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, qua tiếp xúc cử tri tại địa phương với tư cách đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng rất chia sẻ với khó khăn của đồng bào, khi có những xã có trụ sở Ủy ban, Đảng uỷ cách nhau rất xa.
Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, khó khăn của các xã có thể khái quát thành 5 vấn đề. Thứ nhất là máy tính, thiết bị chưa đồng bộ. Thứ hai liên quan đến đường truyền, đặc biệt tại các trạm phát sóng. Thứ ba là các nền tảng phần mềm còn chồng chéo. Thứ tư là dữ liệu, gồm việc đồng bộ và chia sẻ dữ liệu. Thứ năm là con người, khi năng lực tiếp cận số của cán bộ và người dân còn hạn chế.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm.
Từ phân tích trên, Bộ trưởng nhìn nhận, chuyển đổi số mới được triển khai quyết liệt trong thời gian chưa dài nên còn nhiều vướng mắc. "Nhưng nếu những khó khăn, vướng mắc đó trở thành rào cản thì có lẽ chúng ta đã đi theo hướng khác", Bộ trưởng nêu.
Dẫn chứng từ thực tiễn của Bộ, Bộ trưởng cho biết, khi Bộ yêu cầu 10 nhà mạng đồng bộ dữ liệu thuê bao với cơ sở dữ liệu quốc gia và yêu cầu chủ thuê bao cập nhật thông tin định danh chính chủ, cá nhân Bộ trưởng đã nhận được rất nhiều tin nhắn thắc mắc vì thủ tục phức tạp, phiền hà. Tuy nhiên, dẫn chứng số liệu từ cơ quan có thẩm quyền, Bộ trưởng cho biết, đến nay, sau khi số thuê bao được đồng bộ khai báo định danh thì số cuộc điện thoại lừa đảo đã giảm hơn 60%, tin nhắn rác cũng giảm.
"Nếu thấy khó khăn mà chúng ta không làm thì có thể sẽ bị chậm. Không thể vì khó khăn mà không làm", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, mục tiêu cao nhất của chuyển đổi số là phục vụ người dân và thước đo quan trọng nhất là sự hài lòng của người dân. "Nếu lấy mục tiêu đó và thước đo đó thì tôi chắc chắn công cuộc chuyển đổi số của chúng ta sẽ đạt kết quả", Bộ trưởng khẳng định.
Ba hướng giải pháp phát triển kinh tế số
Đối với câu hỏi của đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) về kinh tế số, Bộ trưởng cho biết, liên quan đến phần số liệu sẽ do Bộ Tài chính tính toán. Tuy nhiên, Bộ trưởng chỉ rõ, thông tin đại biểu nêu mang hai ý nghĩa khác nhau: một là giá trị gia tăng đóng góp của kinh tế số, hai là mức đóng góp của kinh tế số vào tăng trưởng GDP.
Quang cảnh Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn.
Đối với câu hỏi: Với vai trò cơ quan tham mưu cho Chính phủ về phát triển kinh tế số, Bộ có giải pháp gì để phát triển lĩnh vực này? Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, kinh tế số là một trong những ưu tiên chiến lược trong quá trình phát triển. Đặc biệt trong chức năng quản lý nhà nước của Bộ, khi xây dựng Luật Chuyển đổi số, Bộ đã đưa một số chương trình vào chương về kinh tế số.
Đồng thời nêu một số hướng giải pháp để phát triển kinh tế số. Hướng thứ nhất là làm thế nào để phát triển nền tảng thương mại số. Bộ trưởng chia sẻ, khi công tác nước ngoài, gặp các đối tác như Amazon, Shopee tại Singapore, họ đều mong muốn đóng góp vào phát triển kinh tế số Việt Nam.
"Điều tôi rất trăn trở là tại sao Amazon, Shopee hay Grab lại mong muốn giúp mình phát triển kinh tế số, bởi vì họ có nền tảng", Bộ trưởng nói. Theo Bộ trưởng, các nhà phát triển khoa học, công nghệ Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng nền tảng, nhưng để có nhiều người dùng thì cần rất nhiều yếu tố chuyên môn.
Hướng thứ hai là làm thế nào để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số. Theo Bộ trưởng, nhóm doanh nghiệp này thiếu nguồn lực phát triển phần mềm và đào tạo nhân lực. Vậy làm cách nào để hỗ trợ?
Bộ trưởng cho biết, Bộ đang triển khai dự án phát triển công nghệ mới đối với một số doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng công nghệ để tăng năng suất chất lượng. Dự án được thí điểm tại 4 địa phương gồm Thái Nguyên, Bắc Ninh, Đà Nẵng và Đồng Nai. Kết quả cho thấy, qua 4 địa phương, việc hỗ trợ kinh tế số, đặc biệt cho các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ, vừa và siêu nhỏ mang lại giá trị rất lớn.
Hướng thứ ba là đào tạo. Theo Bộ trưởng, nhiều hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa có khả năng tiếp cận công nghệ mới liên quan đến chuyển đổi số. Chính bởi vậy, Bộ đang xây dựng các chương trình hỗ trợ đào tạo, nhằm nâng cao năng lực cho doanh nghiệp.
Bộ trưởng nhấn mạnh, từ các dẫn chứng trên thì có ít nhất 3 giải pháp mà Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai. Tuy nhiên, chúng ta phải xác định: “Doanh nghiệp phải là trung tâm của đổi mới công nghệ. Công nghệ là công cụ để nâng cao năng suất, chất lượng, cho nên tất cả phải xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp".
Trả lời đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh) về hiệu quả sử dụng chữ ký số, Bộ trưởng nhìn nhận, hơn 30 triệu chữ ký số đã cấp mới chỉ là bước đầu về số lượng, còn giao dịch thực sự sử dụng chữ ký số thì chưa phổ biến. Theo Bộ trưởng, khi các bộ, ngành và doanh nghiệp đồng bộ chấp nhận chữ ký số của công dân, công cụ này mới phát huy giá trị.
Để phát huy hiệu quả chữ ký số, giải pháp thời gian tới, Bộ sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, mở rộng quy mô sử dụng. Đơn cử, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình để nhà khoa học nộp hồ sơ đề tài bằng chữ ký số.
Trả lời câu hỏi, với các điểm đang dùng internet vệ tinh miễn phí 6 tháng cho các điểm lõm sóng tại 13 tỉnh, thành phố, sau thời gian này Bộ có chính sách như thế nào để người dân sử dụng không mất kết nối? Bộ trưởng cho biết, đối với dịch vụ Internet vệ tinh Starlink, nếu sau 6 tháng thử nghiệm cho thấy hiệu quả thực sự, Bộ sẽ báo cáo, đề xuất Chính phủ tiếp tục bố trí kinh phí. Đây là chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào vùng sâu, vùng xa khi kéo được điện, được sóng lên từng thôn, bản.