Chiều 28/10, giải trình trước Quốc hội về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thông tin, nhà ở xã hội thể hiện chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước nên việc bán lại cần điều kiện chặt chẽ. Bên cạnh đó, quỹ bảo trì chung cư bắt buộc gửi ngân hàng và mỗi tòa nhà phải thành lập Ban Quản trị.
Thay mặt Chính phủ tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng gửi lời cảm ơn các đóng góp tâm huyết của các đại biểu, đồng thời khẳng định, Ban soạn thảo đã tiếp thu đầy đủ ý kiến từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và các đại biểu Quốc hội.
Trong đó, đại biểu đánh giá cao sự cần thiết sửa đổi Luật Nhà ở đồng thời với Luật Đất đai và Luật Kinh doanh bất động sản. Dự thảo đã thể chế hóa quan điểm của Đảng về phát triển nhà ở trong giai đoạn mới, nổi bật là chính sách đột phá về nhà ở cho thuê, hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm.
Bán lại nhà ở xã hội theo giá thị trường là không được
Trả lời băn khoăn vì sao giá nhà ở xã hội giữa các địa phương, thậm chí trong cùng một thành phố lại có khung giá khác nhau, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, giá nhà ở xã hội đều được cơ quan nhà nước thẩm định trước khi đưa ra thị trường. Chủ đầu tư được hưởng nhiều ưu đãi về thuế, tiền sử dụng đất, giải phóng mặt bằng, tín dụng… nhưng giá thành vẫn bao gồm chi phí xây dựng, hạ tầng và lãi vay ngân hàng.
“Khu có hạ tầng tốt hơn thì giá tổng thể sẽ cao hơn. Ví dụ dự án làm 2 - 3 tầng để xe sẽ khác dự án có 1 tầng để xe hoặc không có tầng để xe. Giá vật tư, vật liệu xây dựng ở mỗi địa phương cũng khác nhau”, Bộ trưởng nêu và thông tin, thời gian qua, giá nhà ở xã hội dao động khoảng 15 - 25 triệu đồng/m², tùy địa phương, địa bàn.
Về đề xuất cho phép người mua nhà ở xã hội được bán lại sau 5 năm, trong đó có ý kiến đề nghị bán lại cho chủ đầu tư hoặc cho người thuộc đối tượng được mua nhà ở xã hội với giá không vượt giá ban đầu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh, nhà ở xã hội là chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước, giúp người khó khăn về chỗ ở.
“Không muốn ở nữa mà muốn bán đi cũng phải có điều kiện, nếu không sẽ dẫn đến trục lợi chính sách. Người dân được mua là rất tốt rồi, nhưng mua xong sau 5 năm lại muốn bán theo giá thị trường là không được”, Bộ trưởng nêu quan điểm.
Ban soạn thảo đã nghiên cứu ý kiến của các cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu để đưa vào dự thảo Luật.
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, người dân mua nhà ở xã hội sau 5 năm muốn bán theo giá thị trường "là không được".
Về giá thuê nhà ở xã hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng thông tin, dự thảo đã quy định cụ thể trình tự và giá bán; giá cho thuê không được vượt mức do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thẩm định, kể cả dự án do Nhà nước hay tư nhân đầu tư, bởi chủ đầu tư tư nhân cũng được hưởng ưu đãi.
Dẫn kết quả kiểm tra thực tế tại Hà Nội, Bộ trưởng nhìn nhận, trong cùng một khu, căn hộ thương mại có giá thuê khoảng 18 triệu đồng thì căn nhà ở xã hội cho đối tượng chính sách thuê chỉ khoảng 6 triệu đồng. “Như thế không thể thấp hơn được nữa, chúng ta đã hết sức nhân văn”, Bộ trưởng bày tỏ.
Về Quỹ Phát triển nhà ở xã hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhìn nhận, nguồn hình thành quỹ đã được quy định rõ, gồm ngân sách đầu tư của địa phương, tiền bán tài sản công và khoản thu 20% liên quan đến quỹ đất nhà ở xã hội trong dự án nhà ở thương mại. Quỹ hoạt động theo Luật Ngân sách nhà nước và điều lệ của quỹ; chính quyền địa phương phải tổ chức kiểm toán hằng năm và các cơ quan có trách nhiệm theo luật thực hiện giám sát.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng thông tin, sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương đã điều chỉnh nghị quyết, xác định chỉ tiêu nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê của từng tỉnh, thành; việc phát triển các loại hình nhà ở phải tuân thủ quy hoạch.
Cải tạo chung cư cũ: “Bài toán hết sức khó”
Đề cập vấn đề cải tạo chung cư cũ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhìn nhận, đây là bài toán hết sức khó. Nhiều căn hộ cũ chỉ rộng khoảng 20 - 30 m², trong khi Hà Nội đã áp dụng hệ số K lên đến 1,5 khi bố trí tái định cư tại chỗ, cùng nhiều cơ chế hỗ trợ khác. “Bây giờ cứ đòi nhà tôi 5 - 6 người thì phải đủ 100 m², tiền không đủ thì Nhà nước phải bỏ ra… thì rất khó. Như thế không nhà đầu tư nào làm được”, Bộ trưởng nêu.
Về quản lý nhà chung cư, phân định sở hữu chung, sở hữu riêng, hoạt động của Ban Quản trị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhìn nhận, dự thảo đã quy định cụ thể tại các Điều 96, 97 và 100, đồng thời sẽ được hướng dẫn chi tiết tại các nghị định, tránh tình trạng tranh chấp như thời gian qua. Bộ trưởng đề nghị, đại biểu nghiên cứu thêm và nhấn mạnh, các quy định đã “hết sức chặt chẽ”.
“Dứt khoát là phải có Ban Quản trị nhà chung cư. Hai là quỹ bảo trì phải nằm ở ngân hàng. Còn hoạt động như thế nào thì phải xây dựng quy chế”, Bộ trưởng Bộ Xây dựng khẳng định.
Về an toàn phòng cháy, chữa cháy, theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, chung cư được xây dựng theo cấp công trình và đều có quy chuẩn, tiêu chuẩn tương ứng; riêng ngành Xây dựng hiện có khoảng 3.400 tiêu chuẩn cho xây dựng dân dụng, công nghiệp. Đơn vị tư vấn khi thiết kế và dự án khi được phê duyệt đều phải tuân thủ.
Với đề nghị bổ sung quy chuẩn, tiêu chuẩn xây nhà ở vùng hải đảo, biên giới, miền núi, Bộ trưởng thông tin, các quy chuẩn này đã có, nếu có nội dung mới, Ban soạn thảo sẽ tiếp thu và hoàn thiện trong thời gian tới.
Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị, Bộ Xây dựng phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ ý kiến đại biểu, chỉnh lý dự thảo, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua, bảo đảm chất lượng và tiến độ.