Chiều 12/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội chất vấn nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn của các đại biểu.
Bảo vệ học sinh trước mặt trái của AI
Đại biểu Sí Thị Mai Anh (Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) lo ngại ngoài phạm vi nhà trường, học sinh vẫn tự dùng AI tạo sinh để nhận ngay lời giải, bài viết hoàn chỉnh, làm giảm năng lực tư duy phản biện, sáng tạo, tự học. Đại biểu hỏi Bộ có giải pháp nào để bảo vệ người dùng nhỏ tuổi, hạn chế nguy cơ lệ thuộc AI.
Đại biểu cũng hỏi giải pháp bảo đảm mục tiêu 400.000 hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ trang bị điện thoại thông minh theo Quyết định số 777/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030.
Đại biểu Sí Thị Mai Anh (Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai).
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) dẫn chỉ số mức độ sẵn sàng AI của Chính phủ năm 2025, Việt Nam đứng thứ 45/195 quốc gia, vùng lãnh thổ, nhưng chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia riêng đối với hệ thống AI rủi ro. Trong khi đó, AI bị dùng để giả mạo chữ ký, hình ảnh, giọng nói nhằm lừa đảo, tống tiền; học sinh, sinh viên dùng AI giải đề thi, bài tập. Đại biểu hỏi giải pháp ngăn ngừa, khắc phục.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp).
Trả lời đại biểu Sí Thị Mai Anh, Bộ trưởng chia sẻ bản thân từng là thầy giáo, đồng thời lưu ý nếu quá lạm dụng thì AI sẽ là một vấn đề. Về quản lý nhà nước, Bộ đã phân loại mức độ rủi ro cao, trung bình, thấp, đưa ra các cơ chế bảo đảm an toàn khi sử dụng AI.
Nêu quan điểm cá nhân, Bộ trưởng cho biết gần đây một số nước tiên tiến bắt đầu hạn chế, thậm chí cấm học sinh, nhất là học sinh cấp học thấp, sử dụng AI. "Tôi đồng tình có lẽ chúng ta cũng nên hạn chế bớt, nhất là cấp thấp. Khi các em trưởng thành, lớn rồi thì việc phát huy sử dụng AI rất tốt", Bộ trưởng nói.
Về hỗ trợ điện thoại thông minh, Bộ trưởng cho biết Bộ đã triển khai nhưng gặp khó khăn, trước hết là việc này phần lớn do doanh nghiệp làm. Bộ mong muốn sắp tới báo cáo Thủ tướng Chính phủ để địa phương cùng làm, bởi cấp xã ở vùng sâu, vùng xa mới nắm rõ từng hộ khẩu, nhân khẩu, từng người khó khăn. Có địa phương tham gia thì điện thoại mới đến đúng người; nếu chỉ để doanh nghiệp viễn thông làm thì chưa thật sự bảo đảm số lượng đến nơi.
Với con số 400.000 hộ nghèo, hộ cận nghèo, Bộ trưởng cho biết về cơ bản Bộ đã làm, nhưng nói vui rằng con số này "giống như muối bỏ biển" vì nhu cầu lớn hơn rất nhiều. Trước đây, Bộ cũng đã đồng hành với chương trình "Sóng và máy tính cho em" của Thủ tướng Chính phủ. Theo Bộ trưởng, chương trình thiết bị đầu cuối cơ bản đáp ứng yêu cầu của Chính phủ nhưng con số còn rất khiêm tốn; Bộ mong muốn địa phương, đặc biệt cấp xã, cấp thôn ở vùng sâu, vùng xa, đồng hành cùng doanh nghiệp làm việc này.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn của các đại biểu.
Đã có khung đánh giá, phân loại mức độ rủi ro
Trả lời đại biểu Phạm Văn Hòa, Bộ trưởng cho biết về AI rủi ro, Bộ đã có khung đánh giá, phân loại mức độ rủi ro; nội dung chi tiết Bộ sẽ trả lời bằng văn bản.
Về giả mạo chữ ký, giải bài tập bằng AI, giả mạo gương mặt con người (deepfake), Bộ trưởng cho biết Luật Trí tuệ nhân tạo và nghị định hướng dẫn đã quy định rõ ba đối tượng: nhà cung cấp, nhà phát triển, tức nơi tạo ra mô hình; tổ chức triển khai, tức đơn vị đưa nền tảng vào Việt Nam hoặc trực tiếp làm; người sử dụng. Ba khối này có quan hệ hữu cơ, phải cùng nhau làm. "Các nội dung do AI tạo ra bắt buộc phải gắn nhãn. Nếu không gắn nhãn thì coi như vi phạm pháp luật Việt Nam", Bộ trưởng nêu rõ.
Bộ trưởng nhấn mạnh AI có thể làm giả gương mặt nhưng không làm giả được quan hệ tình cảm, trí tuệ, nhân cách của con người. Đối với học sinh bị lừa đảo như đại biểu nêu, nếu cha mẹ dành nhiều thời gian hơn cho con cái, quan tâm, trò chuyện với con nhiều hơn thì AI sẽ rất khó lừa đảo được con em. "Mặt tích cực của AI là như vậy, nhưng từ mặt trái đó, tôi rất mong muốn mối quan hệ tình cảm trong gia đình phải gắn bó với nhau, chia sẻ với nhau thì mới giúp con em bảo vệ mình trước tác động của AI", Bộ trưởng nói.
Một trong những nội dung thuộc lĩnh vực chất vất là công tác quản lý, phát triển và thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, bảo đảm an toàn, an ninh thông tin trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI; giải pháp hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp và người dân nâng cao năng lực, kỹ năng số, khai thác hiệu quả các ứng dụng AI.