Năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số, để làm rõ hơn những động lực tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Nguyễn Quốc Việt - chuyên gia Chính sách công (Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội).
TS. Nguyễn Quốc Việt đánh giá cao điểm sáng xuất nhập khẩu và sản xuất công nghiệp trong bức tranh kinh tế 2 tháng. Ảnh: MN
Ấn tượng với mức tăng trưởng xuất nhập khẩu
- Theo ông, đâu là những điểm tích cực nhất trong bức tranh kinh tế 2 tháng đầu năm 2026?
TS. Nguyễn Quốc Việt: Nhìn vào bức tranh kinh tế 2 tháng đầu năm 2026 có thể thấy, các động lực tăng trưởng truyền thống như thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, thu ngân sách nhà nước, đầu tư công, xuất nhập khẩu và sản xuất công nghiệp… vẫn được duy trì được đà tăng tích cực.
Trong đó, điểm nhấn quan trọng nhất trong bức tranh kinh tế Việt Nam trong năm 2026 đó là hoạt động xuất nhập khẩu. Dù chịu nhiều biến động do tác động của thuế đối ứng, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong 2 tháng năm 2026 vẫn đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực FDI vẫn duy trì tỷ lệ xuất siêu khả quan.
Bên cạnh xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp trong 2 tháng đầu năm cũng tăng trưởng tích cực. Cụ thể, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 10,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 11,5%; ngành sản xuất và phân phối điện tăng 6,3%; ngành cung cấp nước, hoạt động quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 2,1%; ngành khai khoáng tăng 5,4%. Ngoài ra, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) mở rộng trên 50 điểm trong cả 2 tháng đầu năm. Đây là những tín hiệu tích cực cho sự phục hồi của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, khoảng 80% dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký mới tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, điều này đáp ứng mục tiêu của Việt Nam là nâng cao chất lượng công nghiệp chế biến, chế tạo, tạo công ăn việc làm và dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững hơn, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng và chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu.
- Từ bức tranh kinh tế 2 tháng, ông nhận định như thế nào về mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số mà Việt Nam đang hướng tới trong năm 2026?
TS. Nguyễn Quốc Việt: Theo nhận định của tôi, nhìn vào bức tranh kinh tế 2 tháng đầu năm có thể thấy, nội lực tăng trưởng kinh tế Việt Nam vẫn khá tích cực, nội lực này được nối tiếp đà tăng trưởng của năm 2025 và những nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương trong hoàn thành mục tiêu tăng trưởng. Trên thực tế, nhiều tổ chức quốc tế, tổ chức kinh tế thế giới và khu vực đánh giá, Việt Nam nằm trong số các quốc gia có tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất trong khu vực châu Á, Thái Bình Dương.
Cùng với đó, các tổ chức này đã tăng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2026 lên 7 - 7,5%, cao hơn mức dự báo khoảng 6 - 6,5% được đưa ra trước đó. Mức dự báo này thấp hơn so với mục tiêu 10% trở lên mà Chính phủ đưa ra, nhưng cũng thể hiện niềm tin của cộng đồng quốc tế đối với tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam.
Mặc dù có những tín hiệu tích cực, nhưng cũng phải thừa nhận, bối cảnh mới của kinh tế toàn cầu đang tạo ra những áp lực đối với mục tiêu tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. Trong đó điển hình là cuộc xung đột tại Trung Đông đã khiến giá xăng dầu tăng cao trong những ngày qua. Trong khi, đây là mặt hàng thiết yếu ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và hoạt động đi lại của người dân, giá xăng dầu tăng cũng khiến cho giá cả các mặt hàng thiết yếu khác trong rổ hàng hóa tính CPI tăng cao, làm ảnh hưởng đến nguy cơ kiểm soát lạm phát dưới 4,5% trong năm 2026.
Sản xuất công nghiệp tăng trưởng ấn tượng trong 2 tháng năm 2026. Ảnh: PH
Điều hành giá xăng dầu nhịp nhàng để ổn định kinh tế vĩ mô
- Trước bối cảnh đó, để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng GDP 2 con số trong năm 2026, chúng ta cần làm gì để ổn định kinh tế vĩ mô và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động, thưa ông?
TS. Nguyễn Quốc Việt: Để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng 2 con số, yếu tố đầu tiên cần quan tâm đó là ổn định kinh tế vĩ mô và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng, chi phí thấp, tạo thuận lợi cho khu vực doanh nghiệp hoạt động.
Trên thực tế, để ổn định kinh tế vĩ mô, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động, thời gian qua Chính phủ và các bộ, ngành, đã có những hành động rất quyết liệt. Cụ thể, trước diễn biến phức tạp và biến động nhanh của giá xăng dầu trên thế giới do căng thẳng xung đột địa chính trị từ Trung Dông, Chính phủ và Liên Bộ Công Thương - Tài chính đã có những giải pháp điều hành khá nhịp nhàng, giúp sớm ổn định tình hình giá xăng dầu trong nước.
Thứ nhất, tôi cho rằng chiến lược tiếp cận điều hành giá xăng dầu của Bộ Công Thương thời gian qua đã trao quyền tự chủ hơn cho các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng xăng dầu nói riêng và năng lượng nói chung để các doanh nghiệp này có thể điều chỉnh các kế hoạch kinh doanh của mình theo sát diễn biến của thị trường trong và ngoài nước.
Thứ hai, trong công tác điều hành giá xăng dầu thời gian qua, Chính phủ và Liên Bộ Công Thương - Tài chính đã lắng nghe các ý kiến, nhất là ý kiến đóng góp từ chuyên gia chính sách, chuyên gia kinh tế để sớm có những phản ứng chính sách phù hợp và kịp thời. Đặc biệt là Nghị định 72/2026/NĐ-CP về sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và quyết định của Chính phủ trong việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu liên tiếp trong các kỳ điều hành gần đây.
Những biện pháp đó cộng với việc rà soát, đảm bảo các nguồn cung ứng, nhất là nguồn cung ứng xăng dầu kịp thời trong động thái ngoại giao của Chính phủ đã giúp giảm xu hướng tăng giá của mặt hàng xăng dầu trong nước một cách nhanh chóng, đồng thời tạo tâm lý yên tâm, tâm lý bình ổn trong cộng đồng doanh nghiệp và người dân.
- Xin cảm ơn ông!
TS. Nguyễn Quốc Việt: Nhiều tổ chức quốc tế khu vực và thế giới đánh giá Việt Nam nằm trong số các quốc gia có tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất trong khu vực châu Á, Thái Bình Dương.