Câu chuyện về một chi bộ đặc biệt - Bài 1: 'Lá chắn mềm' giữa không gian di sản linh thiêng

Hơn nửa thế kỷ Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, nhưng ở Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, ngày ngày dòng người vẫn đi trong thương nhớ. Ở nơi Người từng sống và làm việc suốt 15 năm cuối đời, từng ngôi nhà sàn, ao cá, lối đi, hàng cây... vẫn hàng ngày, âm thầm lặng lẽ “kể” những câu chuyện về một nhân cách lớn, một cuộc đời giản dị mà vĩ đại.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, việc đưa tư tưởng, đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế đang đặt ra yêu cầu mới về phương thức tiếp cận, bảo tồn và truyền tải di sản. Không dừng ở không gian vật lý, những giá trị ấy đang được tiếp nối qua các nền tảng số, công nghệ thực tế ảo hay những câu chuyện lịch sử được kể bằng ngôn ngữ hiện đại.

Với những lý do đó, tuyến bài 3 kỳ “Từ không gian làm việc của Bác đến bạn bè năm châu: Câu chuyện về một chi bộ đặc biệt” do phóng viên Báo Công Thương thực hiện ghi nhận những nỗ lực thầm lặng phía sau hành trình gìn giữ, lan tỏa tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh. Đồng thời, phản ánh những giá trị ấy đang tiếp tục “sống” trong đời sống hôm nay, từ không gian Khu Di tích đến trái tim bạn bè năm châu.

Bài 1: 'Lá chắn mềm' giữa không gian di sản linh thiêng

Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch là nơi Bác Hồ sống và làm việc trong 15 năm cuối đời, từ năm 1954 đến 1969.

Ngay sau khi Bác qua đời, Đảng và Nhà nước ta đã quyết định bảo tồn nguyên vẹn, lâu dài nơi ở và làm việc của Người tại Phủ Chủ tịch. Đây là một trong 10 di tích đầu tiên của cả nước được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận hạng Di tích quốc gia đặc biệt (đợt 1, năm 2009). Khu Di tích có diện tích 14,7 ha, gồm 3 khu vực. Trong đó, 13 di tích bất động là các công trình xây dựng, nhà, hầm... đang được quản lý và phát huy.

Tại Khu Di tích đang quản lý khoảng 4.000 hiện vật, hàng nghìn tài liệu, các trang thảo luận, hệ thống ảnh tư liệu về Bác trong những năm tháng Người sống và làm việc tại đây (1954 - 1969).

Một sáng tháng 5, khi phố phường Hà Nội còn chưa thức giấc, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch đã bắt đầu một ngày làm việc mới. Trong không gian tĩnh lặng của khu vườn Phủ Chủ tịch, những cán bộ, nhân viên Phòng Bảo quản, Môi trường di tích lặng lẽ quét dọn sân vườn, chăm sóc ao cá, cây xanh, lau chùi từng hiện vật, tài liệu gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Bác Hồ. Mọi công việc đều phải hoàn tất trước 7 giờ sáng để sẵn sàng đón những đoàn khách đầu tiên vào tham quan. Nhịp làm việc ấy lặp lại đều đặn mỗi ngày, lặng lẽ, âm thầm nhưng đầy trách nhiệm.

Trò chuyện với phóng viên Báo Công Thương, chị Mai Lệ Huyền - cán bộ Phòng Bảo quản, Môi trường di tích - người đã có 21 năm công tác tại Khu Di tích chia sẻ, phòng của chị đảm nhận trọng trách bảo tồn nguyên vẹn tất cả tài liệu, hiện vật liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh trong 15 năm cuối đời Người ở và làm việc tại Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Công việc hàng ngày của Phòng Bảo quản, Môi trường di tích được chia thành hai bộ phận: bảo quản trong nhà và ngoài trời. Đó không chỉ là việc vệ sinh thông thường mà là một quy trình tỉ mỉ, từ bảo quản hàng ngày đến định kỳ theo tuần, tháng, năm. Vì thế, mỗi hiện vật nơi đây đều mang giá trị đặc biệt, cần được gìn giữ bằng tất cả sự trân trọng.

“Hằng ngày, khoảng 5 rưỡi đến 6 giờ sáng, anh chị em đã bắt đầu quét dọn, lau chùi hiện vật và tất cả công việc phải hoàn thành trước giờ mở cửa đón khách. Buổi trưa lại tiếp tục vệ sinh, chuẩn bị để chiều mở cửa trở lại. Tối đến, sau khi vị khách cuối cùng rời đi, chúng tôi lại dọn dẹp cẩn thận”, chị Huyền kể.

Là người trực tiếp chăm sóc, bảo quản những kỷ vật của Bác, chị Huyền cho biết, chị luôn cảm thấy xúc động, tự hào và coi đó là một vinh dự lớn lao. “Chúng tôi làm việc với tinh thần cẩn trọng, tỉ mỉ và trách nhiệm, cố gắng gìn giữ hiện vật lâu bền nhất có thể. Anh chị em ở đây vẫn thường nhắc với nhau: đến trước giờ khách đến và về sau giờ khách đi”, chị Huyền chia sẻ.

Khu Di tích không chỉ là nơi lưu giữ ký ức về Bác, mà tất cả cây cối, hiện vật nơi đây dường như vẫn đang “sống” cùng hiện tại, “sống” qua từng câu chuyện gắn với Bác. Chỉ tay về cây vú sữa bên ngôi nhà sàn, chị kể đó là món quà đồng bào miền Nam gửi tặng Bác trong những năm đất nước còn chia cắt. Khi còn sống, Người vẫn tự tay chăm sóc, tưới nước, vun trồng như nâng niu tình cảm của đồng bào miền Nam ruột thịt.

Hay như những chiếc đài radio - vật bất ly thân của Người. Có chiếc là quà của lưu học sinh, có chiếc là tình cảm của kiều bào Thái Lan gửi tặng. Bác nghe đài không chỉ để nắm bắt tình hình quốc tế, mà còn để nghe “tiếng người” cho bớt quạnh quẽ những đêm thanh vắng.

Câu chuyện về chiếc đài trên tầng hai nhà sàn luôn khiến du khách xúc động. Chị Huyền kể lại, có lần, chú Vũ Kỳ (1921 - 2005) - thư ký riêng, cận vệ của Bác định tắt đài để Bác ngủ, nhưng Bác bảo: “Các chú sau giờ làm việc về nhà còn có vợ, có con quây quần trò chuyện. Bác ở đây có một mình, Bác để đài mở cho có tiếng người". Câu nói ấy khiến những người làm công tác bảo tồn như chị Huyền càng thêm thương mến và cảm phục sự hy sinh cái riêng lớn lao của Người dành cho dân tộc.

Sự tinh tế của Bác còn hiện hữu qua những điều nhỏ bé dành cho thế hệ tương lai. Đó là bể cá vàng dưới gầm nhà sàn để các cháu thiếu nhi đến chơi thêm vui mắt. Đó là vòng rễ đa được uốn thành hình tròn để các cháu có chỗ vui đùa, chạy nhảy. Hay bài học về “Cây đa kiên trì” - kết quả của 3 năm kiên nhẫn đưa rễ cây xuống đất để không cản trở lối đi - một giáo huấn trực quan về đức tính nhẫn nại cho mỗi cán bộ. “Mỗi hiện vật ở đây đều là một nhân chứng lặng im nhưng đầy sức thuyết phục về cuộc đời giản dị, thanh cao và nhân cách lớn lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh”, chị Huyền xúc động.

Trong một câu chuyện khác, chị Lê Thị Cẩm Tú - cán bộ Phòng Bảo quản, Môi trường di tích chia sẻ, suốt nhiều năm qua, chị và các đồng nghiệp thuộc Phòng Bảo quản, Môi trường di tích luôn có mặt từ sớm để thực hiện công việc dọn dẹp, sắp xếp, bảo quản... hiện vật tại Khu Di tích. "Công việc thường được chúng tôi bắt đầu từ 6h sáng hằng ngày, mỗi người sẽ được phân công làm từng khu vực khác nhau, đảm bảo phải xong trước 7h15 phút để đón du khách vào tham quan", chị Cẩm Tú chia sẻ.

"Được tiếp xúc với nhiều cán bộ, viên chức tại Khu Di tích, chúng tôi hiểu được rằng, công tác bảo tồn, gìn giữ phát huy giá trị di sản nơi đây còn là một sự tiếp nối của nhiều thế hệ", bà Cù Thị Minh - Phó Giám đốc Khu Di tích chia sẻ và cho biết, bà là người lớn lên từ những câu chuyện cha kể về Bác. Cha bà - cụ Cù Văn Chước từng là người trực tiếp phục vụ Bác trong những năm Người sống và làm việc tại Phủ Chủ tịch.

“Điều gây ấn tượng sâu sắc với tôi qua lời kể của cha chính là nếp sống giản dị và sự nghiêm khắc với bản thân của Bác. Từ bữa ăn, nơi ở đến cách làm việc. Về ăn uống, mỗi bữa Bác quy định nhà bếp nấu không quá 3 món (cơm, rau và một món mặn). Chỉ khi nào có khách mời cơm, Bác mới đề nghị nhà bếp nấu thêm món để thiết đãi khách. Về trang phục, suốt 15 năm sống và làm việc tại Khu Di tích Phủ Chủ tịch, trên cương vị Chủ tịch nước nhưng Người may không quá 5 lần quần áo. Mỗi khi đi công tác về có quà (bánh, kẹo...), Bác chia đều cho các đồng chí phục vụ cùng thưởng thức. Bác luôn giữ sự mộc mạc, thanh bạch và công bằng, chính trực. Cha tôi từng nói rằng, ở gần Bác, mọi người không cảm thấy khoảng cách của một vị nguyên thủ quốc gia, mà cảm nhận được sự ấm áp của một người cha, người ông trong gia đình lớn”, bà Cù Thị Minh chia sẻ.

Theo bà Cù Thị Minh, những câu chuyện giản dị và đời thường của Bác đã nuôi dưỡng trong bà lòng kính yêu đặc biệt đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh ngay từ khi còn nhỏ. Hình ảnh của Bác được hình thành trong suy nghĩ, tư tưởng của chị Minh không chỉ qua sách báo hay những bài học lịch sử, mà còn qua ký ức chân thực, gần gũi và đặc biệt từ tấm gương đạo đức, lối sống chuẩn mực của người cha - cụ Cù Văn Chước đã được học tập, rèn luyện trong những năm tháng sống và làm việc bên Người.

Không chỉ gìn giữ hiện vật, những cán bộ, nhân viên Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là nhịp cầu nối, đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với bạn bè quốc tế. Đặc biệt, tại Chi bộ Cơ quan 41 (viết tắt CQ41) Khu Phủ Chủ tịch - một trong những chi bộ đặc biệt nhất của đất nước. Bởi đây không chỉ là nơi sinh hoạt của các đảng viên công tác tại Khu Phủ Chủ tịch, mà còn gắn trực tiếp với nhiệm vụ gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại.

Nói về những điểm đặc biệt của Chi bộ Cơ quan 41, bà Cù Thị Minh cho biết, nếu ở nhiều chi bộ khác, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chủ yếu được triển khai thông qua sinh hoạt chuyên đề hoặc các đợt học tập chính trị, thì với Chi bộ CQ41, việc đó gần như diễn ra thường xuyên, liên tục trong những công việc hằng ngày. “Đặc thù của cán bộ, đảng viên tại đây là được làm việc trong chính không gian Bác từng sống và làm việc; được tiếp xúc hằng ngày với những di tích, tài liệu, hiện vật gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Người. Điều đó tạo nên một môi trường rất đặc biệt, vừa thiêng liêng, vừa nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên phải tự giác giữ gìn tác phong, đạo đức, tinh thần trách nhiệm trong công việc”, bà Cù Thị Minh chia sẻ.

Cũng theo Phó Giám đốc Khu Di tích, kể chuyện về Bác không đơn thuần là nhắc lại những câu chuyện lịch sử, mà quan trọng hơn là truyền tải được những giá trị tư tưởng, nhân cách và phong cách sống của Người đến với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Mỗi cán bộ thuyết minh, mỗi đảng viên đều ý thức rằng mình vừa là người phục vụ khách tham quan, vừa là “cầu nối” lan tỏa tư tưởng Hồ Chí Minh bằng những việc làm cụ thể, gần gũi và chân thực nhất.

Trong sinh hoạt chi bộ, việc học tập và làm theo Bác luôn được gắn với nhiệm vụ chuyên môn. Từ phong cách làm việc khoa học, tinh thần trách nhiệm, ý thức tiết kiệm, thái độ gần dân của Bác, mỗi cán bộ, đảng viên tự soi lại bản thân để điều chỉnh tác phong công tác, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và khách tham quan. Nhiều buổi sinh hoạt chuyên đề không chỉ dừng ở nghiên cứu tài liệu, mà còn gắn với việc trao đổi các câu chuyện thực tế về Bác trong đời sống thường ngày để rút ra bài học cho công việc hôm nay.

Đặc biệt, theo bà Cù Thị Minh, trong bối cảnh đất nước ngày càng hội nhập sâu rộng, công tác lan tỏa tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở việc giáo dục truyền thống mà còn gắn với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây là lĩnh vực đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức khi các thế lực thù địch không ngừng chống phá, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, bóp méo giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Chính vì vậy, Chi bộ Cơ quan 41 xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, vừa góp phần lan tỏa những giá trị trường tồn của tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa tạo sức đề kháng trước các luận điệu sai trái, xuyên tạc. Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, Chi bộ Cơ quan 41 không ngừng đổi mới phương thức tuyên truyền thông qua các hoạt động triển lãm, thuyết minh chuyên đề, giao lưu nhân chứng, giáo dục truyền thống cho học sinh, sinh viên và các đoàn khách trong nước, quốc tế.

Phó Giám đốc Khu Di tích nhấn mạnh, mục tiêu là vừa giới thiệu về một lãnh tụ vĩ đại, mà còn giúp công chúng cảm nhận sâu sắc hình ảnh Bác Hồ với lối sống giản dị, gần gũi, giàu lòng yêu thương con người và suốt đời tận tụy vì dân, vì nước. Chính những giá trị chân thực ấy là sức mạnh để lan tỏa niềm tin, củng cố nhận thức đúng đắn và góp phần đấu tranh hiệu quả với những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch trong bối cảnh mới.

Chị Hồ Thị Quỳnh Trang, Phòng Tuyên truyền, Giáo dục thuộc Khu di tích cũng chia sẻ, đối với đảng viên Chi bộ CQ41, việc học tập và làm theo Bác không phải là khẩu hiệu mang tính hình thức, mà đã trở thành công việc thường xuyên, là trách nhiệm và cũng là niềm tự hào của mỗi người khi được công tác tại nơi gìn giữ những giá trị thiêng liêng về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Chị Trang cũng như nhiều đảng viên khác tại đây đều nhận thấy rằng, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được thể hiện qua những nhiệm vụ lớn lao mà còn bắt đầu từ chính những công việc rất cụ thể, hằng ngày.

Thực tiễn, là người trực tiếp làm công tác sưu tầm, kiểm kê và giới thiệu tư liệu, hiện vật về Bác đến với công chúng, mỗi tuyên truyền viên đều hiểu rằng mỗi tài liệu, hiện vật và kỷ vật về Chủ tịch Hồ Chí Minh đều là những minh chứng lịch sử chân thực, góp phần khẳng định giá trị tư tưởng, đạo đức và phong cách của Bác cũng như con đường cách mạng mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn.

Chính vì vậy, tính chính xác và khách quan luôn được đặt lên hàng đầu. “Từ việc xác minh nguồn gốc hiện vật, đối chiếu tư liệu, ghi chép thông tin đến xây dựng nội dung giới thiệu, tôi đều cố gắng thực hiện nghiêm túc để bảo đảm mỗi thông tin đưa đến công chúng đều có cơ sở khoa học và giá trị lịch sử rõ ràng.

Việc chủ động cung cấp những thông tin chính xác, có cơ sở lịch sử và sức thuyết phục là rất quan trọng để góp phần đấu tranh với những thông tin sai lệch, xuyên tạc lịch sử hoặc những nhận thức chưa đầy đủ về cuộc đời và sự nghiệp của Người”, chị Hồ Thị Quỳnh Trang tâm sự.

Có thể nói, Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch là nơi kết tinh nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và tư tưởng đặc biệt. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là trách nhiệm thiêng liêng trong việc gìn giữ ký ức lịch sử và lan tỏa những giá trị bền vững của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.