Thị trường xây dựng Việt Nam đang bước vào chu kỳ phát triển mạnh mẽ, khiến nhu cầu nhân lực kỹ thuật chất lượng cao tăng nhanh trong khi tốc độ đào tạo và cung ứng nhân sự từ hệ thống giáo dục lại không thể theo kịp. Đối mặt với tình trạng khan hiếm trầm trọng nhân sự các vị trí chủ chốt, Tổng Công ty Xây dựng Số 1 - CTCP (CC1) đã chọn lối đi chiến lược dài hạn: chủ động tự tạo nguồn, lấy đào tạo thực chiến làm gốc, phát triển nhân lực cho cả chuỗi dự án kết hợp với sự ổn định công việc lâu dài để giữ chân nhân tài một cách bền vững.
Thực tiễn công trường chính là thước đo kiểm chứng rõ nhất cho chiến lược phát triển con người của CC1
Đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn và có tính chất phức tạp cao, bài toán nhân lực chưa bao giờ bắt đầu khi công trường đã đi vào giai đoạn cao điểm thi công, mà bắt buộc phải được giải quyết từ trước đó rất lâu.
Theo ông Lê Bảo Anh, Tổng Giám đốc CC1, doanh nghiệp không thể thụ động chờ đợi dự án được phê duyệt và triển khai rồi mới đi tìm kiếm nhân sự phù hợp trên thị trường. Toàn bộ nguồn lực kỹ sư và đội ngũ kỹ thuật phải được chuẩn bị từ sớm, được trang bị đủ thời gian để tích lũy kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm thực tế và rèn luyện khả năng phối hợp đa bên nhằm đáp ứng những yêu cầu khắt khe của công trường.
“Máy móc, thiết bị có thể mua sắm, công nghệ hiện đại có thể chuyển giao, các tiêu chuẩn kỹ thuật có thể học hỏi, nhưng một tập thể nhân sự thực sự có đủ năng lực và bản lĩnh để triển khai những công trình phức tạp tuyệt đối không thể hình thành trong một sớm một chiều. Đặc biệt, trong các lĩnh vực mới đòi hỏi hàm lượng kỹ thuật rất cao, năng lực cạnh tranh của một tổng thầu lớn không chỉ nằm ở khả năng tổ chức thi công, mà còn nằm ở sự làm chủ về công nghệ, biện pháp tổ chức xây dựng, quản trị dự án tổng thể và khả năng tích hợp các khâu theo mô hình tổng thầu EPC tiên tiến”, ông Lê Bảo Anh nhấn mạnh.
Từ định hướng chiến lược đó, công tác đào tạo nhân lực tại CC1 không đơn thuần là một hoạt động bổ trợ cho khâu tuyển dụng, mà đã trở thành một cấu phần trọng yếu trong chiến lược chuẩn bị năng lực để đón đầu các siêu dự án. Bước chuyển dịch từ giảng đường nhà trường hay không gian văn phòng ra tới công trường thực tế chính là một hành trình giàu tính thực tiễn, mang đậm tinh thần trải nghiệm, khám phá và trưởng thành qua từng dự án, hoàn toàn phù hợp với các chương trình thực tập chuyên sâu tại các công trình giao thông huyết mạch, các công trình công nghiệp hiện đại và hệ thống hạ tầng đô thị lớn.
Minh chứng rõ nét cho định hướng này chính là việc những năm qua, CC1 liên tục đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học lớn để đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng, xây dựng và giao thông chiến lược. Điển hình là hợp tác chiến lược toàn diện trị giá 1 triệu USD kéo dài 5 năm giữa CC1 và Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh). Hợp tác giúp cho các kỹ sư CC1 tiếp cận tri thức chuyên sâu từ các chuyên gia hàng đầu trong và ngoài nước, đồng thời tham gia kiến tập, thực hành thực tế tại công trình trọng điểm.
Những năm qua, CC1 liên tục đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học lớn để đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
Đặc biệt, để hiện thực hóa chiến lược lấy thực chiến làm nền tảng, CC1 đã chính thức triển khai đợt thực tế chuyên sâu kéo dài 3 tháng tại các dự án trọng điểm quốc gia dành cho lực lượng kỹ sư tập sự xuất sắc trưởng thành từ Trung tâm huấn luyện nghiệp vụ.
Thực tiễn công trường chính là thước đo kiểm chứng rõ nhất cho chiến lược phát triển con người của CC1. Tri thức học thuật khi được tôi luyện qua thực địa sẽ giúp đội ngũ kỹ sư nhanh chóng nâng cao năng lực chuyên môn và rèn luyện bản lĩnh thực chiến. Việc đưa tri thức ra công trường gắn liền với mục tiêu nâng cao chất lượng thi công tại từng dự án; để sau mỗi công trình hoàn thành, những kinh nghiệm thực tiễn tiếp tục được đúc kết, tạo tiền đề bồi dưỡng thế hệ nhân sự kế cận sẵn sàng đảm nhận các dự án quy mô lớn hơn của đất nước.
Toàn bộ quá trình chuẩn bị bài bản này được thiết kế đồng bộ nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao cho một danh mục dự án lớn mà CC1 đang và sẽ tiếp tục triển khai, bao gồm các dự án giao thông huyết mạch như: dự án Đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, tuyến cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương, các dự án cầu lớn trọng điểm như cầu Cát Lái, cầu Long Hưng, cho đến các dự án đường và các nhà máy nhiệt/thủy điện chiến lược trong tương lai gần.
Trên thực tế, những áp lực về nhân lực ngành xây dựng hiện nay không đơn thuần là sự biến động ngẫu nhiên, mà là kết quả tất yếu của một thực trạng thị trường lao động đang bị mất cân bằng giữa cung và cầu.
Theo chia sẻ từ bà Phan Thị Phương Dung, Giám đốc Khối Quản trị Nguồn nhân lực & Hỗ trợ CC1, khi hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, công nghiệp và năng lượng trọng điểm quốc gia được khởi công gần như đồng thời, nhu cầu về nhân lực tăng theo cấp số nhân, trong khi cung chỉ tăng tuyến tính theo tốc độ đào tạo của hệ thống giáo dục nghề nghiệp.
Tại CC1, sức ép này phản ánh rõ nét qua thời gian trung bình để tuyển dụng thành công các vị trí kỹ thuật chuyên sâu ngày càng kéo dài hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Hiện tại, Tổng Công ty đang trực tiếp quản lý, huy động và điều phối một lực lượng lao động khổng lồ lên tới hơn 10.000 người, bao gồm đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ sư hiện trường và công nhân trực tiếp thi công phân bổ dọc theo các văn phòng và công trường trải dài khắp cả nước.
Nhờ hoạch định nhân lực từ sớm - đào tạo nội bộ, chính sách phúc lợi dài hạn và kế hoạch điều phối nhân sự xuyên suốt danh mục dự án, CC1 từng bước chủ động chuẩn bị nguồn lực phù hợp với yêu cầu của từng công trình, bao gồm nhiều dự án hạ tầng giao thông và công nghiệp - năng lượng trọng điểm mà CC1 tham gia với vai trò nhà thầu chính hoặc thành viên liên danh.
Về dài hạn, với quy mô giá trị hợp đồng chuyển tiếp (backlog) luôn duy trì ở mức ấn tượng trên 50.000 tỷ đồng, CC1 sở hữu lợi thế cạnh tranh trong việc bảo đảm một dòng công việc liên tục, ổn định cho người lao động qua nhiều năm liền. Sự liên tục trong công việc và thu nhập này chính là cam kết thực tế và có giá trị giữ chân mạnh mẽ nhất đối với mỗi kỹ sư công trường, giúp các kỹ sư hoàn toàn yên tâm gắn bó lâu dài mà không phải đối mặt với nỗi lo gián đoạn thu nhập giữa các dự án.
CC1 cũng kiên định giữ vững quan điểm từ chối tham gia vào cuộc đua tăng lương chèo kéo nhân sự mang tính ngắn hạn, bởi doanh nghiệp hiểu rõ rằng nếu chi phí nhân sự tăng phi mã mà năng suất lao động không tăng trưởng tương ứng thì biên lợi nhuận của nhà thầu sẽ bị bào mòn nghiêm trọng. Thay vào đó, giải pháp cốt lõi mà CC1 lựa chọn là tập trung tối đa vào 3 trụ cột chiến lược: tự chủ đào tạo nguồn nhân lực nội bộ để từng bước cắt giảm sự phụ thuộc vào thị trường tuyển dụng bên ngoài; đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số toàn diện trên mọi mặt trận từ công trường số, văn phòng số đến hệ thống quản lý dự án số nhằm nâng cao vượt bậc năng suất lao động trên mỗi đầu người và thực hiện tính toán, dự trù đầy đủ, chính xác chi phí nhân công ngay từ khâu lập phương án dự thầu ban đầu.
Nhờ cách tiếp cận khoa học này, chi phí nhân sự tại CC1 không bị xem là một khoản chi phí cần tìm cách cắt giảm, mà được nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược cần được quản trị đúng đắn để sinh ra giá trị thặng dư lớn hơn rất nhiều lần.
Với giá trị backlog lớn, CC1 sở hữu lợi thế cạnh tranh trong việc bảo đảm một dòng công việc liên tục, ổn định cho người lao động qua nhiều năm liền
Tuy nhiên, dù nội lực của CC1 có vững vàng đến đâu, doanh nghiệp vẫn luôn thẳng thắn nhìn nhận rằng bài toán khan hiếm nhân lực của ngành xây dựng không thể chỉ giải quyết bằng nỗ lực đơn độc của riêng một doanh nghiệp nào. Từ chính những trải nghiệm thực tiễn qua hàng loạt công trình lớn, đại diện CC1 đã mạnh dạn đem tiếng nói thực tế đóng góp trực tiếp tại cuộc làm việc cấp cao với Phó Thủ tướng Chính phủ, qua đó đề xuất một số giải pháp vĩ mô nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cho ngành xây dựng.
Các kiến nghị trọng tâm bao gồm: việc nhanh chóng xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về nhân lực và giá nhân công xây dựng; thiết lập cơ chế cập nhật nhanh giá nhân công khi thị trường biến động lớn; nghiên cứu ban hành cơ chế chia sẻ rủi ro nhân công cho hợp đồng dài hạn và dự án trọng điểm; triển khai chương trình đặt hàng đào tạo nhân lực xây dựng theo nhu cầu thực tế; hoàn thiện hành lang pháp lý đối với giao khoán nhân công và tổ đội xây dựng; đồng thời xem xét áp dụng một số cơ chế hạn ngạch nhập khẩu lao động không có kỹ năng cho 1 số dự án đặc thù vốn NSNN cũng như cơ chế hỗ trợ, rút gọn thủ tục cấp phép lao động nước ngoài đối với một số nhóm nghề kỹ thuật đang khan hiếm như một giải pháp tình thế song song với các giải pháp đào tạo dài hạn nêu trên.
Bằng cách đặt con người vào vị trí tâm điểm trong mọi kế hoạch phát triển, chủ động đón đầu thời cơ và tự tạo ra nguồn lực thay vì thụ động chờ đợi, CC1 không chỉ tự mở ra cho mình một lối đi riêng biệt vững chắc trong bối cảnh thị trường nhiều biến động, mà còn khẳng định mạnh mẽ vai trò và uy tín của một tổng thầu hàng đầu, sẵn sàng gánh vác và thực hiện thành công những dự án hạ tầng mang tầm vóc lịch sử của đất nước trong giai đoạn mới.