Khi nhắc đến Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nhiều doanh nghiệp thường nghĩ đến một thị trường nhập khẩu có quy mô dân số chưa đến 10 triệu dân. Tuy nhiên, nếu chỉ tiếp cận theo góc nhìn đó, doanh nghiệp có thể bỏ lỡ giá trị lớn nhất mà Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) mang lại.
Điểm đáng chú ý của UAE không nằm ở quy mô dân số mà ở vai trò trung tâm thương mại, logistics và tái xuất của khu vực. CEPA vì thế không chỉ tạo thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường UAE, mà còn mở thêm cơ hội vươn sang các nước GCC (các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), gồm: Qatar, Saudi Arabia, UAE, Oman, Bahrain và Kuwait) châu Phi và Nam Á thông qua mạng lưới trung chuyển của quốc gia này.
Bức tranh thương mại trong 6 tháng đầu năm 2026 cũng cho thấy dư địa hợp tác giữa hai nước vẫn còn rất lớn. Số liệu của Thương vụ Việt Nam tại UAE cho thấy, tổng kim ngạch thương mại song phương ước đạt hơn 3,157 tỷ USD, tăng nhẹ 0,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 2,392 tỷ USD, giảm 16,4%, trong khi nhập khẩu từ UAE tăng mạnh lên khoảng 765 triệu USD, tăng 166,3%. Dù kim ngạch xuất khẩu chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông và gián đoạn vận tải biển, Việt Nam vẫn duy trì mức xuất siêu gần 1,63 tỷ USD sang UAE. Điện thoại và linh kiện tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất, tiếp theo là máy vi tính, điện tử, giày dép, máy móc thiết bị và dệt may. Điều này cho thấy nền tảng thương mại giữa hai nước vẫn được duy trì, đồng thời mở ra dư địa để CEPA phát huy hiệu quả khi hoạt động logistics từng bước ổn định trở lại.
Hiệp định CEPA được kỳ vọng tạo thêm động lực để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Theo Thương vụ Việt Nam tại UAE, Chính phủ UAE tiếp tục mở rộng mạng lưới các hiệp định đối tác kinh tế toàn diện với nhiều quốc gia, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn cung từ các nước đã ký FTA hoặc CEPA. Đây là tín hiệu tích cực đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như nông sản, thực phẩm chế biến, thủy sản, đồ gỗ, dệt may và điện tử.
Dù kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang UAE trong 6 tháng đầu năm 2026 chịu ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông và gián đoạn vận tải biển, nhu cầu nhập khẩu của thị trường này không giảm. Báo cáo của thương vụ cho thấy UAE vẫn phải nhập khẩu khoảng 85-90% nhu cầu lương thực, thực phẩm, đồng thời phụ thuộc lớn vào nguồn cung hàng công nghiệp và hàng tiêu dùng từ nước ngoài. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị phần khi điều kiện logistics dần ổn định trở lại.
Phát biểu của ông Trương Xuân Trung, Bí thư thứ nhất, phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại quý II/2026 cho thấy, lợi thế của CEPA không chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan. "Một thuận lợi nữa là hiện nay UAE và các nước GCC đang sử dụng chung một hệ thống hải quan. Hàng hóa nhập khẩu vào một nước GCC có thể tiếp tục lưu thông sang các nước GCC khác mà không phải nộp thuế lần thứ hai. Đây là điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ khai thác thị trường UAE mà còn mở rộng sang toàn bộ thị trường GCC", ông Trương Xuân Trung nhận định.
Đây là một lợi thế mà không phải doanh nghiệp nào cũng nhìn thấy khi xây dựng chiến lược thị trường.
Thay vì chỉ coi UAE là điểm đến của các lô hàng xuất khẩu, doanh nghiệp có thể xem đây là nơi đặt chân đầu tiên trong hành trình tiếp cận một không gian thương mại rộng lớn hơn. Với hệ thống cảng biển, kho ngoại quan, trung tâm logistics và mạng lưới phân phối hiện đại, UAE từ lâu đã trở thành điểm trung chuyển của hàng hóa đi khắp Trung Đông, châu Phi và Nam Á.
Lợi thế về hạ tầng logistics, hệ thống cảng biển và cơ chế thuận lợi cho hoạt động tái xuất đang tạo điều kiện để UAE trở thành điểm trung chuyển quan trọng của hàng hóa trong khu vực. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam cân nhắc mở rộng hiện diện thương mại khi triển khai CEPA.
Hoạt động tái xuất giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong mô hình thương mại của UAE. Đây không chỉ là thị trường tiêu dùng mà còn là đầu mối trung chuyển hàng hóa của khu vực, kết nối các thị trường Trung Đông, châu Phi và Nam Á. Chính lợi thế này giúp nhiều doanh nghiệp lựa chọn UAE làm nơi đặt trung tâm phân phối trước khi mở rộng sang các thị trường lân cận.
Không chỉ vậy, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp quốc tế đang điều chỉnh chuỗi cung ứng sau những biến động địa chính trị, UAE tiếp tục thu hút đầu tư vào các lĩnh vực logistics, công nghiệp chế biến và công nghệ cao. Chính phủ nước này cũng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đơn giản hóa thủ tục hải quan, thúc đẩy số hóa chứng từ thương mại và cải thiện môi trường đầu tư nhằm duy trì vai trò trung tâm thương mại của khu vực.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây là cơ hội để chuyển từ tư duy xuất khẩu từng lô hàng sang xây dựng sự hiện diện lâu dài tại thị trường.
Ông Trương Xuân Trung cho rằng, ngoài việc tận dụng ưu đãi thuế quan từ CEPA, doanh nghiệp cũng nên nghiên cứu khả năng thành lập kho ngoại quan hoặc trung tâm phân phối tại các khu thương mại tự do của UAE để tận dụng lợi thế tái xuất và giảm chi phí logistics trong dài hạn.
"Một thuận lợi quan trọng khác là UAE không chỉ là thị trường tiêu thụ mà còn là trung tâm trung chuyển của khu vực. Điều đó cho thấy đây không chỉ là thị trường tiêu dùng mà còn là cửa ngõ để hàng hóa tiếp cận Trung Đông, châu Phi và nhiều khu vực khác”, ông Trương Xuân Trung nhấn mạnh.
Tuy nhiên, để tận dụng được lợi thế đó, doanh nghiệp không chỉ cần quan tâm đến thuế quan mà còn phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận Halal, bao bì thân thiện môi trường và số hóa chứng từ. Đây sẽ là những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong giai đoạn CEPA đi vào thực thi sâu rộng.
Có thể thấy, CEPA không chỉ mở thêm một thị trường xuất khẩu mà còn mở ra một cách tiếp cận mới đối với khu vực Trung Đông. Nếu biết tận dụng vai trò trung tâm logistics và trung chuyển của UAE, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội mở rộng hiện diện tại nhiều thị trường có sức mua lớn, thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi một quốc gia. Đó cũng là giá trị dài hạn mà CEPA mang lại, vượt ra ngoài những con số về cắt giảm thuế quan.
Để khai thác hiệu quả lợi thế từ CEPA, doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến ưu đãi thuế quan mà cần xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường dài hạn. Trong đó, cần nắm vững quy tắc xuất xứ để được hưởng ưu đãi theo hiệp định; đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng nhận Halal và yêu cầu về bao bì, truy xuất nguồn gốc; đồng thời chủ động cập nhật các quy định mới của UAE về số hóa chứng từ, thủ tục hải quan và thương mại điện tử. Bên cạnh xuất khẩu trực tiếp, doanh nghiệp cũng có thể nghiên cứu khai thác lợi thế logistics, kho ngoại quan và mạng lưới phân phối tại UAE để mở rộng sang các thị trường GCC, châu Phi và Nam Á.