Nhận định về xung đột ở Iran bắt đầu từ cuối tuần trước và đến nay chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường VPBankS, đánh giá xung đột tại Trung Đông có thể ảnh hưởng lớn đến nguồn cung và diễn biến giá dầu trong tuần tới.
Đồng thời, xu hướng risk-off (tránh rủi ro) có thể khiến giá vàng tăng, các chỉ số chứng khoán toàn cầu giảm 1 - 2% hoặc hơn. Chỉ số VN-Index ít phản ứng trực tiếp thường dưới 1% trong những lần xung đột Trung Đông gần đây. Các nhóm ngành liên quan đến dầu khí, hóa chất thường hưởng lợi từ sự kiện này.
Cụ thể, xu hướng risk-off có thể khiến các chỉ số chứng khoán toàn cầu giảm 1–2% hoặc hơn (S&P 500, Nasdaq, Dow Jones). Cổ phiếu hàng không, logistics, tài chính có thể chịu áp lực do căng thẳng địa chính trị thúc đẩy áp lực bán; trong khi đó, cổ phiếu quốc phòng/aerospace và năng lượng có xu hướng tăng.
Thị trường chứng khoán thường phục hồi nhanh nếu xung đột không lan rộng toàn cầu hoặc kéo dài. Ảnh: Châu Anh
Thống kê các xung đột quân sự lớn, tập trung vào tác động ngắn hạn (thường là vài ngày đến vài tuần đầu) đến S&P 500 và VN-Index cho thấy, tác động thường là giảm tạm thời do lo ngại về giá dầu tăng, áp lực lạm phát và rủi ro địa chính trị.
Tuy nhiên, thị trường chứng khoán thường phục hồi nhanh nếu xung đột không lan rộng toàn cầu hoặc kéo dài. Chỉ số VN-Index ít phản ứng trực tiếp, thường dưới 1%, ngoại trừ lần ảnh hưởng mạnh duy nhất vào ngày 13/4/2024 khi Iran tấn công Israel, chủ yếu do áp lực tỷ giá và áp lực bán ròng từ khối ngoại, chứ không mang tính trực tiếp từ sự kiện trên. Thị trường thường thoát khỏi nhanh các xung đột cục bộ, đặc biệt nếu không ảnh hưởng lớn đến kinh tế toàn cầu.
Dự báo ngắn hạn về thị trường, theo chuyên gia của VPBankS, thị trường có thể mở cửa tuần mới với áp lực bán, rung lắc mạnh (điều chỉnh ngắn hạn), đặc biệt nếu giá dầu bật mạnh hơn dự báo và xung đột lan rộng. Chỉ số VN-Index đang sát vùng đỉnh lịch sử quanh 1.900–1.920 điểm, dễ xuất hiện nhịp điều chỉnh rung lắc về 1.850–1.870 hoặc sâu hơn (1.800 - 1.830) nếu lực bán lan rộng hoặc nước ngoài bán ròng mạnh.
Tuy nhiên, mức giảm tổng thể không quá lớn dự báo không biến động mạnh như các sự kiện toàn cầu lớn trước đây, thường chỉ ngắn hạn (một vài phiên) và phục hồi nhanh nếu xung đột không kéo dài hoặc không ảnh hưởng nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu. Thị trường Việt Nam ít phụ thuộc trực tiếp vào dầu Iran, phản ứng chủ yếu qua tâm lý và dòng vốn ngoại. Nếu giá dầu sớm ổn định nhờ phản ứng của OPEC, chỉ số VN-Index có thể tích lũy và quay lại đà tăng, với cơ hội vẫn xuất hiện ở một số nhóm ngành.
Nhóm ngành hưởng lợi rõ nét đầu tiên là dầu khí và năng lượng. Đây là nhóm thường hưởng lợi trực tiếp và mạnh nhất (GAS, BSR, PVS, PVD, PVC, OIL, PLX...). Các mã này thường tăng mạnh khi dầu tăng giá do biên lợi nhuận cải thiện, dự án thượng nguồn/hạ tầng khí được thúc đẩy. Đây là nhóm “điểm sáng” trong bối cảnh hiện tại, có thể đi ngược xu hướng thị trường chung.
Về cổ phiếu hóa chất (liên quan dầu khí): Một số mã hưởng lợi gián tiếp từ thông tin hoặc giá nguyên liệu tăng; trong đó nhóm phân bón (DPM, DCM, BFC, CSV...) có thể có phản ứng giá tích cực.
Đối với lĩnh vực cảng biển và logistics: Có thể hưởng lợi nếu tuyến vận tải thay đổi hoặc nhu cầu vận tải năng lượng tăng, giá cước vận tải tăng; các mã đáng chú ý: GMD, PVT, HAH... Các ngành chịu ảnh hưởng do nhạy cảm lạm phát/giá dầu tăng: gồm tiêu dùng, sản xuất, vận tải đường bộ... nếu giá xăng dầu bán lẻ tăng mạnh.