Phó Tổng thống Mỹ: Thỏa thuận với Iran là đôi bên cùng có lợi
Cập nhật tình hình chiến sự Trung Đông, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 16/6 đã đăng tải một đoạn video trên mạng xã hội X nhằm giải thích thêm về nội dung của "thỏa thuận hòa bình" với Iran, trong bối cảnh chính quyền Washington đang đối mặt với những yêu cầu ngày càng gia tăng về tính minh bạch của văn kiện này.
Trong bài đăng, ông Vance cho biết thỏa thuận sẽ giúp eo biển Hormuz được mở cửa trở lại "ngay lập tức", đồng thời "đảm bảo rằng Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân". Phó Tổng thống Mỹ cũng mô tả đây là một thỏa thuận "đôi bên cùng có lợi cho người dân Mỹ".
Tòa nhà bị phá hủy sau cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX/TTXVN)
Những phát biểu của ông Vance được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump đang chịu áp lực từ nhiều phía. Một số nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối cứng rắn với Iran cho rằng Washington đã nhượng bộ quá nhiều, trong khi các nghị sĩ Dân chủ nhận định thỏa thuận hiện nay yếu hơn thỏa thuận hạt nhân thời cựu Tổng thống Barack Obama mà ông Trump từng rút khỏi.
Nhiều thành viên Quốc hội Mỹ hiện cũng đang yêu cầu Nhà Trắng cung cấp thêm thông tin chi tiết về nội dung thỏa thuận và tăng cường vai trò giám sát của Quốc hội đối với tiến trình thực thi văn kiện này.
Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Mỹ và Iran đã chính thức ký kết biên bản ghi nhớ thông qua hình thức trực tuyến vào cuối tuần qua, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực hạ nhiệt xung đột giữa hai nước.
Hé lộ điều khoản được thêm vào phút chót của Iran
Hãng thông tấn của Iran ngày 15/6 dẫn một nguồn thạo tin cho biết, Tehran đã bổ sung điều khoản liên quan đến phí dịch vụ hàng hải vào dự thảo khung thỏa thuận với Mỹ ngay trước thời điểm văn kiện được công bố.
Theo nguồn tin, thỏa thuận có đề cập đến vai trò của Iran và Oman trong việc quản lý các "dịch vụ hàng hải" tại eo biển Hormuz, qua đó mở ra khả năng áp dụng các khoản phí đối với hoạt động vận tải thương mại trong tương lai.
Nguồn tin cho biết những điều chỉnh này được thực hiện ở giai đoạn cuối của tiến trình đàm phán nhằm củng cố các điều khoản liên quan đến thẩm quyền của Iran và Oman tại tuyến đường thủy chiến lược này.
“Vào những thời khắc cuối cùng của cuộc đàm phán, văn bản của bản ghi nhớ hiểu biết đã được sửa đổi để nhấn mạnh một cách rõ ràng và dứt khoát vấn đề chủ quyền của Iran - Oman đối với eo biển Hormuz”, Fars dẫn lời nguồn tin.
Theo nguồn tin, trong khi các phiên bản trước của dự thảo đã bao gồm những điều khoản bảo đảm việc thực thi chủ quyền của Iran cũng như các cơ chế liên quan, thì văn bản cuối cùng hiện nay nêu rõ rằng "tương lai của việc quản lý các dịch vụ hàng hải ở eo biển Hormuz" sẽ do Iran và Oman quyết định.
Báo cáo cho biết Tehran coi việc đưa khái niệm "dịch vụ hàng hải" vào văn bản là một nhượng bộ đáng kể từ phía Washington.
“Việc sử dụng thuật ngữ dịch vụ hàng hải đồng nghĩa với việc Mỹ đã chấp thuận rằng các khoản phí sẽ được thanh toán cho Iran”, Fars dẫn nguồn tin cho biết thêm.
Theo báo cáo, Iran đã đồng ý cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz mà không phải nộp phí trong giai đoạn 60 ngày đầu tiên.
"Iran sẽ chỉ chấp nhận cho tàu bè đi qua không tính phí trong vòng 60 ngày. Điều đó có nghĩa là Mỹ đã chấp nhận nguyên tắc thu phí và chỉ đơn thuần là có được mức miễn trừ 60 ngày từ Iran", nguồn tin cho hay.
Cũng theo báo cáo, sau thời hạn 60 ngày nói trên, Iran dự kiến sẽ bắt đầu thu phí đối với các tàu thương mại thông qua một cơ chế gắn với các hoạt động hỗ trợ và quản lý hàng hải.
Thủ tướng Israel lên tiếng về thỏa thuận Mỹ - Iran
Theo truyền thông Qatar, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 15/6 đã đưa ra phản ứng đầu tiên về thỏa thuận Mỹ - Iran, nhưng tránh đề cập cụ thể tới các điều khoản liên quan.
"Tổng thống Trump và tôi không phải lúc nào cũng có cùng quan điểm, những bất đồng như vậy vẫn luôn xảy ra. Ông ấy là Tổng thống Mỹ, còn tôi là Thủ tướng Israel. Tôi có trách nhiệm bảo vệ các lợi ích an ninh của Israel và điều đó cần được thực hiện một cách thận trọng. Dù có hay không có một thỏa thuận, Iran sẽ không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân", ông Netanyahu cho biết.
Khi được hỏi liệu thỏa thuận có được thông qua bất chấp sự phản đối của ông hay không, Thủ tướng Netanyahu không trả lời trực tiếp, mà chỉ nhấn mạnh vào mối quan hệ lâu năm giữa ông và Tổng thống Mỹ Trump.
Cũng theo nhà lãnh đạo Israel, nước này không có ý định rút quân khỏi miền nam Lebanon, Dải Gaza hay Syria. "Chúng tôi sẽ duy trì hiện diện tại các khu vực an ninh cho tới khi nào còn cần thiết", ông Netanyahu nói.
Israel và Hezbollah giao tranh dữ dội
Trong thông điệp đăng trên Telegram ngày 15/6, lực lượng Hezbollah cho biết đã sử dụng máy bay không người lái, bệ phóng tên lửa và pháo binh để tấn công xe tăng cùng các phương tiện quân sự của Israel. Nhóm này khẳng định các cuộc đụng độ vẫn đang diễn ra.
Về phía Israel, Lực lượng Phòng vệ nước này (IDF) cho biết, Hezbollah đã phóng một tên lửa chống tăng và nhiều quả đạn cối nhằm vào các binh sĩ Israel đang hoạt động ở miền nam Lebanon. Theo truyền thông Israel, vụ tấn công không gây thương vong cho lực lượng Israel.
Quân đội Israel cũng cho biết không quân nước này đã tiến hành 4 đợt không kích "chính xác" nhằm vào các tay súng Hezbollah trong ngày 15/6.
Các cuộc giao tranh tiếp diễn bất chấp tuyên bố của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cuối tuần qua cho rằng một "thỏa thuận hòa bình" do Iran và Mỹ làm trung gian bao gồm điều khoản chấm dứt ngay lập tức và lâu dài các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, trong đó có Lebanon.