Trước áp lực giảm phát thải và bảo đảm an ninh năng lượng, nhiều quốc gia trên thế giới đã ban hành các chính sách thúc đẩy sử dụng xăng sinh học với tỷ lệ pha trộn ngày càng cao. Từ Hoa Kỳ, Canada đến Philippines, Anh hay Ukraine, các chính phủ đều lựa chọn lộ trình phù hợp với điều kiện kinh tế và nguồn nguyên liệu trong nước nhằm từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch truyền thống.
Đài Loan (Trung Quốc): Từng bước mở rộng thị trường xăng sinh học
Đài Loan (Trung Quốc) bắt đầu chương trình thúc đẩy nhiên liệu sinh học từ năm 2007 thông qua giai đoạn thí điểm mang tên “Kế hoạch tiên phong cho xe công vụ xanh”. Từ ngày 29/9/2007, Cục Năng lượng Đài Loan triển khai cung cấp xăng E3 tại 8 trạm xăng của Tập đoàn CPC ở thành phố Đài Bắc.
Từ năm 2009 đến nay, chương trình được mở rộng sang khu vực Cao Hùng, nâng tổng số trạm cung cấp E3 lên khoảng 14 điểm. Loại xăng được sử dụng phổ biến là 95E3, gồm 97% xăng không chì RON95 và 3% ethanol sinh học.
Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Đài Loan là ưu tiên phát triển nguồn nguyên liệu trong nước từ phụ phẩm nông nghiệp và chất thải sinh khối thay vì sử dụng cây lương thực. Ethanol được sản xuất từ bã mía, rơm rạ, sinh khối lignocellulose và các loại chất thải hữu cơ công nghiệp, nông nghiệp. Do hạn chế về quỹ đất canh tác, Đài Loan không lựa chọn mô hình phát triển dựa trên ngô hay mía đường quy mô lớn như Hoa Kỳ hoặc Brazil.
Trung Quốc: Triển khai xăng E10 theo từng lộ trình, từng địa phương
Trung Quốc bắt đầu chương trình thí điểm sử dụng xăng ethanol từ năm 2002 tại 5 thành phố thuộc hai tỉnh Hà Nam và Hắc Long Giang. Sau giai đoạn thí điểm, từ cuối năm 2005, nước này mở rộng triển khai tại các tỉnh Hắc Long Giang, Cát Lâm, Liêu Ninh, Hà Nam và An Huy, từng bước hình thành thị trường xăng sinh học quy mô lớn.
Loại xăng sinh học được sử dụng phổ biến tại Trung Quốc là xăng E10. Ảnh minh hoạ: VGP
Loại nhiên liệu được sử dụng phổ biến tại quốc gia này là xăng E10, với tỷ lệ pha trộn khoảng 10% ethanol sinh học và 90% xăng khoáng. Đến nay, 7 tỉnh, thành phố và khu tự trị gồm Liêu Ninh, Hắc Long Giang, Cát Lâm, Hà Nam, An Huy, Quảng Tây và Thiên Tân đã thực hiện chính sách bắt buộc sử dụng xăng E10 trên phạm vi toàn địa bàn.
Philippines: Xăng E10 trở thành tiêu chuẩn quốc gia
Philippines là một trong những quốc gia Đông Nam Á triển khai chính sách nhiên liệu sinh học tương đối sớm. Năm 2006, nước này ban hành Đạo luật Nhiên liệu sinh học (RA 9367), tạo cơ sở pháp lý cho việc bắt buộc pha trộn nhiên liệu sinh học vào xăng dầu thương mại.
Hoạt động kinh doanh xăng dầu tại Philippines. Chương trình xăng E10 được duy trì trên phạm vi toàn quốc từ năm 2013 và hiện là nền tảng để nước này nghiên cứu mở rộng sử dụng các loại nhiên liệu sinh học có tỷ lệ ethanol cao hơn. Ảnh: Philippines News Agency.
Tháng 2/2009, Philippines áp dụng bắt buộc xăng E5 trên toàn quốc. Đến tháng 2/2012, Bộ Năng lượng Philippines chính thức yêu cầu tất cả doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu sử dụng xăng E10, ngoại trừ một số dòng xăng có trị số octan rất cao. Từ năm 2013, E10 đã trở thành loại xăng phổ biến trên toàn quốc.
Nguồn nguyên liệu chính để sản xuất ethanol tại Philippines là mía đường và mật rỉ đường, tận dụng lợi thế của ngành trồng mía phát triển tại các khu vực như Negros, Luzon và Panay.
Trên nền tảng E10 được duy trì ổn định trong nhiều năm, Philippines đang tiếp tục nghiên cứu khả năng nâng tỷ lệ ethanol trong xăng nhằm phát huy vai trò của nhiên liệu sinh học trong quá trình chuyển dịch năng lượng. Từ năm 2023, Bộ Năng lượng Philippines đã bắt đầu xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật cho xăng E20 và lấy ý kiến từ các bên liên quan trong ngành, nhằm chuẩn bị cơ sở pháp lý cho việc mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học trong giai đoạn tiếp theo. Đến tháng 5/2024, Bộ Năng lượng Philippines mở đường cho việc phân phối xăng E20 trên thị trường, đánh dấu bước đi mới trong quá trình nghiên cứu và mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học tại quốc gia này.
Hoa Kỳ: Quốc gia sản xuất ethanol lớn nhất thế giới
Hoa Kỳ hiện là nhà sản xuất ethanol nhiên liệu lớn nhất thế giới và cũng là quốc gia có thị trường xăng sinh học phát triển mạnh nhất. Từ những năm 1980, ethanol đã được đưa vào sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực giao thông vận tải. Lượng tiêu thụ ethanol tăng từ khoảng 2 triệu gallon năm 1981 lên gần 14 tỷ gallon vào năm 2022. Sau khi giảm trong giai đoạn đại dịch COVID-19, nhu cầu ethanol đã phục hồi mạnh mẽ cùng với đà tăng trưởng của nền kinh tế.
Hiện nay, ba loại nhiên liệu pha ethanol phổ biến nhất tại Hoa Kỳ là E10, E15 và E85. Trong đó, E10 chiếm tỷ trọng lớn nhất và được sử dụng rộng rãi trên toàn quốc. Hầu hết xăng bán ra trên thị trường Mỹ đều chứa ethanol với tỷ lệ không vượt quá 10%. Đối với các phương tiện sử dụng nhiên liệu linh hoạt (Flex Fuel Vehicle - FFV), người tiêu dùng có thể sử dụng E85 với hàm lượng ethanol từ 51% đến 83%, tùy khu vực và mùa trong năm. Hiện có khoảng 4.300 trạm cung cấp E85 trên toàn nước Mỹ.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), tính đến năm 2025 nước này có 191 nhà máy sản xuất ethanol với tổng công suất đạt 18,477 tỷ gallon mỗi năm. Phần lớn ethanol được sản xuất từ ngô và được pha trộn vào nguồn cung nhiên liệu quốc gia.
Bên cạnh các quy định kỹ thuật, Hoa Kỳ còn áp dụng nhiều chính sách khuyến khích phát triển nhiên liệu sinh học, hỗ trợ nông dân, doanh nghiệp sản xuất ethanol và thúc đẩy sử dụng các dòng xe tương thích với tỷ lệ pha trộn cao.
Canada: Kết hợp mục tiêu giảm phát thải với bảo đảm an ninh năng lượng
Mặc dù là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới, Canada vẫn coi nhiên liệu sinh học là công cụ quan trọng để thực hiện các cam kết giảm phát thải.
Từ tháng 12/2010, Canada áp dụng quy định liên bang yêu cầu các nhà sản xuất và nhập khẩu xăng bảo đảm tỷ lệ nhiên liệu tái tạo tối thiểu 5% trong lượng xăng đưa ra thị trường. Nhiều tỉnh bang đã chủ động nâng tỷ lệ này lên 10% hoặc cao hơn.
Canada đặt mục tiêu nâng tỷ lệ ethanol trong xăng lên 15% vào năm 2030. Một số địa phương như Ontario, Quebec và Manitoba đang triển khai lộ trình nhanh hơn nhằm đáp ứng mục tiêu giảm phát thải và thúc đẩy quá trình điện hóa giao thông.
Nguồn nguyên liệu chủ yếu hiện nay là ngô tại miền Đông và lúa mì tại miền Tây. Đồng thời, Canada đang đẩy mạnh nghiên cứu và thương mại hóa ethanol thế hệ mới sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp như rơm rạ, thân cây ngô, dăm gỗ và mùn cưa.
Hiện Canada có khoảng 13 nhà máy sản xuất ethanol với tổng sản lượng khoảng 1,8 tỷ lít mỗi năm. Dù các nhà máy đang vận hành gần công suất tối đa, nguồn cung trong nước vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.
Vương quốc Anh: E10 trở thành nhiên liệu tiêu chuẩn
Tháng 9/2021, Vương quốc Anh chính thức triển khai sử dụng xăng E10 tại Anh, Scotland và Wales; đến tháng 11/2022 mở rộng sang Bắc Ireland.
Theo quy định mới, E10 trở thành loại xăng không chì tiêu chuẩn 95 octane trên thị trường. Trong khi đó, E5 vẫn được duy trì ở một số trạm xăng để phục vụ các phương tiện đời cũ không tương thích với E10.
Chính sách này được thực hiện thông qua cơ chế Nghĩa vụ Nhiên liệu Giao thông Tái tạo (RTFO), yêu cầu các nhà cung cấp nhiên liệu tăng dần tỷ lệ nhiên liệu tái tạo trong cơ cấu tiêu thụ.
Hiện khoảng 95% xe chạy xăng tại Anh có thể sử dụng E10, trong đó phần lớn các mẫu xe sản xuất từ năm 2011 trở lại đây hoàn toàn tương thích. Chính phủ Anh ước tính việc chuyển đổi sang E10 giúp giảm khoảng 750.000 tấn khí CO2 mỗi năm.
Romania: Đẩy mạnh nhiên liệu sinh học theo lộ trình của Liên minh châu Âu
Romania bắt đầu triển khai sử dụng nhiên liệu sinh học từ năm 2008 và từng bước nâng tỷ lệ pha trộn theo các mục tiêu năng lượng tái tạo của Liên minh châu Âu (EU).
Từ ngày 1/1/2019, nước này áp dụng tỷ lệ bioethanol 8% trong xăng và 6,5% trong nhiên liệu diesel. Chính sách được thực hiện theo hình thức bắt buộc đối với các đơn vị cung cấp nhiên liệu. Theo thống kê năm 2023, Romania tiêu thụ khoảng 5,8 triệu tấn nhiên liệu mỗi năm, trong đó diesel chiếm khoảng 75%. Với tỷ lệ pha trộn hiện hành, quốc gia này cần khoảng 450 nghìn tấn nhiên liệu sinh học mỗi năm.
Tháng 10/2024, Ủy ban châu Âu phê duyệt chương trình hỗ trợ đầu tư trị giá khoảng 500 triệu euro nhằm phát triển các loại nhiên liệu sinh học tiên tiến như bioethanol, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và dầu thực vật hydro hóa (HVO). Mục tiêu là bảo đảm các loại nhiên liệu tái tạo đóng góp ít nhất 5% mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng trong lĩnh vực giao thông vào năm 2030.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp và hệ thống phân phối lớn đã triển khai các chương trình thu gom dầu ăn đã qua sử dụng để tái chế thành nhiên liệu sinh học, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Ukraine: Tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh chiến sự
Ukraine đang đẩy mạnh lộ trình sử dụng xăng sinh học như một giải pháp vừa đáp ứng yêu cầu hội nhập châu Âu, vừa tăng cường an ninh năng lượng trong bối cảnh chiến sự kéo dài. Từ ngày 1/5/2025, xăng ô tô có chỉ số octan dưới 98 bắt buộc phải chứa tối thiểu 5% bioethanol. Quy định này không áp dụng đối với xăng A-98 trở lên, nhiên liệu quốc phòng và nguồn dự trữ chiến lược quốc gia.
Ukraine đang đẩy mạnh lộ trình sử dụng xăng sinh học. Ảnh minh hoạ: UkrAgroConsult.
Mặc dù việc xử phạt vi phạm được lùi đến đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp phân phối nhiên liệu đã chủ động đưa E5 và E10 ra thị trường. Một số đề xuất tại Quốc hội Ukraine cũng đang xem xét nâng tỷ lệ pha trộn bắt buộc lên 7%. Ukraine hiện có khoảng 20 cơ sở sản xuất bioethanol với tổng công suất thiết kế trên 300 nghìn tấn mỗi năm. Nhu cầu ethanol phục vụ pha trộn E5 ước khoảng 200 - 300 nghìn tấn/năm và phần lớn có thể được đáp ứng từ nguồn sản xuất trong nước.
Việc thúc đẩy sử dụng bioethanol được Ukraine xác định là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, hỗ trợ ngành nông nghiệp, phát triển công nghiệp chế biến trong nước và tiến gần hơn tới các tiêu chuẩn năng lượng xanh của Liên minh châu Âu.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cơ chế bắt buộc pha ethanol sinh học vào xăng
Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng chính sách bắt buộc pha trộn ethanol sinh học vào xăng theo Luật Thị trường Dầu khí số 5015 và các quy định của Cơ quan Quản lý Thị trường Năng lượng (EPDK). Chính sách này được triển khai từ ngày 1/1/2013 nhằm thúc đẩy sử dụng nhiên liệu tái tạo, giảm phát thải và hỗ trợ ngành sản xuất nhiên liệu sinh học trong nước.
Tỷ lệ phối trộn ethanol đã được điều chỉnh theo từng giai đoạn, từ mức 2% năm 2013, tăng lên 3% từ năm 2014. Hiện nay, Thổ Nhĩ Kỳ quy định tỷ lệ ethanol sinh học tối thiểu bình quân 1,5% trong tổng lượng xăng tiêu thụ của cả giai đoạn 2023 - 2026, áp dụng từ ngày 1/1/2024.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, dù mức độ phát triển và điều kiện kinh tế khác nhau, nhiều quốc gia đều lựa chọn mở rộng sử dụng xăng sinh học theo lộ trình phù hợp. Tỷ lệ pha trộn phổ biến hiện nay dao động từ E5 đến E10, trong khi một số nước đang hướng tới E15, E20 hoặc cao hơn. Đây cũng là xu hướng đang được nhiều nền kinh tế trên thế giới tiếp tục thúc đẩy trong quá trình hiện thực hóa các cam kết phát triển xanh và phát thải ròng bằng “0” trong những thập niên tới.