Nơi lưu giữ hồn quê ngày Tết
Nhắc đến chợ phiên đầu xuân ở Quảng Trị, không thể không kể đến Chợ phiên Cam Lộ, phiên chợ có lịch sử hơn 5 thế kỷ. Từng là trung tâm giao thương sầm uất của vùng Bắc Trung Bộ, nơi đây không chỉ trao đổi hàng hóa mà còn gắn với nhiều dấu ấn lịch sử, trở thành biểu tượng văn hóa của địa phương.
Chợ phiên Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị (Ảnh: Lữ Hành)
Phiên chợ cuối năm, diễn ra vào ngày 28 tháng Chạp, từ tờ mờ sáng đã tấp nập người mua kẻ bán. Sản vật địa phương, sản phẩm thủ công truyền thống, ẩm thực dân dã… tạo nên những “sắc màu” văn hóa riêng có. Người dân đến chợ không đơn thuần để mua sắm Tết, mà còn để gặp gỡ, hỏi thăm nhau chuyện mùa màng, con cái, dự định năm mới. Giữa sự phát triển mạnh mẽ của thương mại hiện đại, chợ phiên vẫn tồn tại như minh chứng cho sức bền của văn hóa truyền thống.
Lễ hội thần Kim Quy tại Chợ đình Bích La (Ảnh: Hoài An)
Chị Nguyễn Thị Hồng (du khách đến từ phường Đồng Hới) chia sẻ: "Khi tham dự phiên cuối năm tại Chợ phiên Cam Lộ: “Dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, nhưng khi về với chợ phiên, tôi cảm nhận rất rõ không khí Tết xưa vẫn còn nguyên vẹn. Ở đây không chỉ mua được sản vật quê nhà mà còn gặp lại những gương mặt thân quen, nghe những câu chuyện giản dị mà ấm áp. Tôi luôn dành thời gian đến phiên chợ 28 tháng Chạp như một cách để tìm lại cảm xúc Tết truyền thống cho gia đình.”
Cùng với đó, Chợ đình Bích La diễn ra duy nhất một lần vào đêm mùng 2 rạng sáng mùng 3 Tết tại làng Bích La (Triệu Phong) lại mang màu sắc tâm linh đặc biệt. Hàng chục nghìn người dân và du khách thập phương tìm về để “mua lộc”, cầu an, cầu tài, cầu duyên đầu năm.
Điểm độc đáo của chợ đình Bích La là người bán không nói thách, người mua không mặc cả, bởi việc trao đổi mang ý nghĩa cầu may mắn hơn là giá trị vật chất. Những sản vật mộc mạc như quả sung tượng trưng cho sung túc, cây mía cho ngọt ngào, hạt muối cho mặn nồng, trầu cau cho bền chặt… gửi gắm ước vọng một năm mới đủ đầy, thuận hòa.
Phần lễ được tổ chức trang trọng với các nghi thức truyền thống như lễ Túc yết, lễ Cáo Thần Hoàng, lễ cầu Thần Kim Quy tại hồ nước trước đình làng. Phần hội sôi nổi với xin chữ đầu xuân, hội bài chòi, cờ tướng, các trò chơi dân gian… tạo nên không gian văn hóa đậm đà bản sắc, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần mỗi dịp Tết đến, xuân về.
Anh Trần Văn Minh (du khách đến từ Huế) bày tỏ: “Điều khiến tôi ấn tượng là nét mộc mạc trong cách mua bán. Không khí chợ rộn ràng nhưng không xô bồ, ai cũng vui vẻ. Những sản phẩm thủ công, món ăn dân dã khiến tôi cảm nhận rõ hồn quê Quảng Trị. Đây thực sự là trải nghiệm đáng nhớ mỗi dịp cuối năm".
Dù mới được triển khai trở lại nhưng Chợ phiên Biên giới Lao Bảo đã thu hút rất đông du khách thập phương tham gia. Đây là nơi trưng bày, giao dịch, mua bán các sản phẩm nông sản, tiểu thủ công nghiệp đặc trưng của người dân địa phương và nước bạn Lào.
Theo lãnh đạo xã Lao Bảo, thông qua chợ phiên, địa phương mong muốn thúc đẩy giao thương khu vực biên giới, tạo sinh kế bền vững cho người dân, đồng thời quảng bá hình ảnh Lao Bảo – vùng đất nghĩa tình, giàu tiềm năng phát triển du lịch trên hành lang kinh tế Đông – Tây. Qua đó tăng cường giao lưu, vun đắp mối quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam – Lào.
Ông Trần Bình Thuận, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lao Bảo, cho biết thêm: “Để duy trì và phát huy hiệu quả chợ phiên, địa phương xây dựng kế hoạch tổ chức định kỳ vào thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần. Đồng thời phối hợp với huyện Sê Pôn (Lào) và các xã giáp biên tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, lưu thông hàng hóa. Qua đó, làm phong phú sản phẩm địa phương hai bên biên giới, từng bước hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, gắn kết với các tour, tuyến trong và ngoài tỉnh".
Từ chợ phiên truyền thống đến “chợ phiên 0 đồng”
Bên cạnh những phiên chợ truyền thống giàu bản sắc, những năm gần đây, mô hình “Phiên chợ 0 đồng” tại Quảng Trị đã trở thành điểm nhấn nhân văn mỗi dịp Tết.
Những buổi chợ phiên 0 đồng là được tổ chức thường niên là nơi làm lan toả tình yêu thương mỗi dịp Tết đến xuân về
Tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, hộ nghèo, gia đình chính sách, người khuyết tật, nạn nhân chất độc da cam… được phát phiếu để lựa chọn các nhu yếu phẩm thiết yếu như gạo nếp, dầu ăn, nước mắm, bột ngọt, chăn ấm, bánh chưng… Mỗi gian hàng đều rộn ràng “kẻ bán, người mua”, song điều đặc biệt là mọi mặt hàng đều không thu tiền. Niềm vui ánh lên trong từng ánh mắt khi bà con tự tay chọn những món đồ chuẩn bị cho mâm cỗ đêm giao thừa.
Theo thống kê, đến ngày 6/2/2026, toàn tỉnh Quảng Trị đã vận động và trao tặng gần 70.000 suất quà Tết; sửa chữa hàng chục căn nhà; trao hàng trăm suất học bổng cho học sinh nghèo; tổ chức 3 “Phiên chợ 0 đồng” với tổng trị giá hơn 78 tỷ đồng. Riêng hệ thống Mặt trận Tổ quốc các cấp đã trực tiếp trao hàng chục nghìn suất quà, hỗ trợ sửa chữa nhà ở cho hộ khó khăn.
Trao yêu thương cho các gia đình còn khó khăn ở khu vực biên giới.
Những con số ấy không chỉ thể hiện sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, mà còn lan tỏa tinh thần “tương thân tương ái”, “lá lành đùm lá rách” trong cộng đồng. Mỗi phần quà trao đi là một sự sẻ chia kịp thời, giúp các gia đình khó khăn đón Tết trong không khí ấm áp, đủ đầy hơn.
Từ những phiên chợ truyền thống lưu giữ hồn quê đến những “chợ 0 đồng” thấm đẫm nghĩa tình, Tết ở Quảng Trị không chỉ là thời khắc chuyển giao năm mới, mà còn là dịp để cộng đồng thêm gắn kết, để giá trị văn hóa và tinh thần nhân ái tiếp tục được bồi đắp qua từng mùa xuân.
Nhiều tổ chức, doanh nghiệp cũng tích cực đồng hành cùng các chương trình phiên chợ 0 đồng vào mỗi dịp cuối năm. Vào đầu tháng 2 vừa qua, Chương trình “Xuân Yêu Thương 2026” do Câu lạc bộ Doanh nhân Quảng Bình tại Đà Nẵng phối hợp tổ chức đã trao quà, bàn giao nhà tình nghĩa, hỗ trợ bệnh nhân khó khăn và tham gia các phiên chợ 0 đồng trên địa bàn với tổng kinh phí 160 triệu đồng.