Xăng E10 là bước đi tiếp theo trong lộ trình nhiên liệu sinh học
- Thưa ông, xăng sinh học E10, thậm chí E20, đã được nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Brazil, châu Âu hay Thái Lan sử dụng trong nhiều năm qua. Tuy nhiên tại Việt Nam vẫn xuất hiện những lo ngại về việc E10 có thể ảnh hưởng tới động cơ ô tô, xe máy. Theo ông, người tiêu dùng nên nhìn nhận vấn đề này như thế nào dưới góc độ khoa học và thực tiễn quốc tế?
Ông Bùi Ngọc Bảo: Thực tế, chương trình nhiên liệu sinh học của Việt Nam đã được chuẩn bị từ khá sớm, thông qua Quyết định 53 của Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2012. Trong quyết định này, lộ trình triển khai đã được nêu rất rõ, thể hiện cách tiếp cận thận trọng và từng bước của Việt Nam.
Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo
Vào thời điểm năm 2012, nhiều quốc gia trên thế giới đã vượt qua giai đoạn sử dụng xăng E5 và bắt đầu phát triển, kinh doanh xăng E10. Tuy nhiên, với điều kiện thực tế của Việt Nam - một quốc gia đang phát triển, hạ tầng kỹ thuật còn nhiều khác biệt, việc triển khai cần được tính toán kỹ lưỡng.
Đặc biệt, hệ thống phương tiện giao thông của Việt Nam rất đa dạng, từ ô tô đến xe máy, với nhiều dòng xe cũ mới khác nhau, trong đó số lượng xe máy là rất lớn. Vì vậy, Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước đã lựa chọn cách triển khai hết sức thận trọng khi xây dựng lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học.
Việc bắt đầu từ xăng E5 là bước đi phù hợp, dựa trên kinh nghiệm thực tiễn của nhiều quốc gia đã trải qua quá trình chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng sinh học trong thời gian dài. Việt Nam đã tham khảo những kết quả đó để tổ chức triển khai E5 trước khi tiến tới các bước tiếp theo. Thực tế cho thấy, khi triển khai xăng E5, các vấn đề kỹ thuật liên quan đến phương tiện giao thông và nhiên liệu hầu như không phát sinh. Điều này có được là nhờ Việt Nam đã cập nhật kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước, đồng thời nhận được sự phối hợp, hỗ trợ từ các nhà sản xuất phương tiện giao thông, bao gồm cả các hãng sản xuất xe máy và ô tô.
Sau hơn 10 năm triển khai xăng E5, Việt Nam đã có đủ cơ sở thực tiễn để xem xét, đánh giá lại lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học. Trên cơ sở đó, việc chuyển đổi sang xăng E10 được đưa ra như một bước đi tiếp theo trong lộ trình này.
Trong khi đó, nhiều quốc gia trên thế giới đã triển khai xăng E10 đồng loạt từ nhiều năm trước. Vì vậy, việc Việt Nam chuyển sang E10 cũng là xu hướng phù hợp với quá trình phát triển chung của thế giới và kinh nghiệm thực tiễn đã được kiểm chứng.
Từ năm 2020, hầu hết các nước tại châu Âu, Mỹ và nhiều quốc gia Đông Nam Á như Philippines, Thái Lan đã triển khai kinh doanh xăng E10 trong thời gian dài, đồng thời từng bước hướng tới sử dụng nhiên liệu sinh học với tỷ lệ ethanol cao hơn như E15 hay E20.
Trong khi đó, với lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học, Việt Nam hiện mới quyết định triển khai ở mức E10. Đây là bước đi được tham khảo từ kinh nghiệm chuyển đổi của nhiều quốc gia trên thế giới.
Điều quan trọng là xăng E10 đã được hầu hết các hãng sản xuất ô tô, xe máy lớn trên thế giới chấp thuận, từ Mercedes-Benz, BMW, Toyota đến các hãng sản xuất của Nhật Bản và nhiều nhà sản xuất phương tiện khác. Theo đó, các dòng xe sản xuất từ khoảng năm 2010 - 2011 trở lại đây đều có thể đáp ứng và tương thích với xăng E10.
Tuy nhiên, cũng phải khẳng định rằng, những lo ngại của người tiêu dùng trong thời gian vừa qua, đặc biệt khi thời điểm áp dụng Thông tư 50 từ ngày 1/6 đang đến gần, không phải là không có cơ sở.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến những băn khoăn hoặc các trục trặc phát sinh trong quá trình chuyển đổi nhiên liệu. Một phần đến từ phía người sử dụng phương tiện, một phần đến từ công tác tư vấn của các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu sinh học, trong khi một số khâu chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi thực tế có thể chưa thật sự đầy đủ.
Theo theo dõi của Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đối với phản ánh của người tiêu dùng thời gian qua, phần lớn các vấn đề phát sinh liên quan đến đặc tính của xăng E10. Cụ thể, xăng E10 có khả năng tẩy rửa và tính dung môi cao hơn xăng khoáng thông thường. Vì vậy, khi sử dụng, nhiên liệu có xu hướng hòa tan và cuốn theo các cặn bẩn, tạp chất tích tụ lâu ngày trong hệ thống chứa và cung cấp nhiên liệu.
Điều này không chỉ xảy ra ở hệ thống bồn bể, máy bơm của doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu mà còn xuất hiện trong hệ thống nhiên liệu của ô tô, xe máy. Các cặn bẩn bị cuốn theo có thể gây tắc lọc nhiên liệu, ảnh hưởng đến bơm xăng hoặc hệ thống kim phun, đặc biệt với những phương tiện đã sử dụng lâu năm nhưng chưa được bảo dưỡng, vệ sinh định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Do đó, Hiệp hội khuyến cáo người dân, nhất là với các dòng xe cũ, xe sản xuất trước năm 2000 sử dụng bộ chế hòa khí (carburetor), nên tiến hành bảo dưỡng cơ bản trước khi chuyển đổi nhiên liệu. Việc này có thể bao gồm vệ sinh hệ thống cung cấp nhiên liệu, thay lọc xăng và điều chỉnh bộ chế hòa khí để phương tiện vận hành ổn định hơn.
Đối với các dòng xe cũ, Hiệp hội cũng khuyến nghị tiếp tục sử dụng xăng E5 RON 92 để bảo đảm phương tiện hoạt động phù hợp, hạn chế phát sinh sự cố. Trong khi đó, với các dòng xe đời mới sử dụng hệ thống phun xăng điện tử, người dùng cũng nên vệ sinh hệ thống nhiên liệu định kỳ để bảo đảm quá trình sử dụng xăng sinh học diễn ra thuận lợi.
Phóng viên Báo Công Thương trao đổi với ông Bùi Ngọc Bảo
Người tiêu dùng cần tiếp cận thông tin khoa học về E10
- Nhiều ý kiến trên mạng xã hội cho rằng cần sử dụng thêm phụ gia để ổn định xăng E10. Dưới góc độ người đã làm lâu năm trong ngành xăng dầu, ông nhìn nhận vấn đề này ra sao, thưa ông?
Ông Bùi Ngọc Bảo: Đối với phụ gia trong nhiên liệu, thực tế không chỉ riêng xăng E5 hay E10 mà với các loại nhiên liệu nói chung, nếu cần thì các nhà cung cấp đã bổ sung. Chẳng hạn, có những loại phụ gia có tác dụng tẩy rửa kim phun, chống oxy hóa hoặc hỗ trợ nâng cao khả năng vận hành của động cơ.
Tuy nhiên, việc pha chế phụ gia vào nhiên liệu đòi hỏi công nghệ, kỹ thuật và trang thiết bị phù hợp để bảo đảm phụ gia được hòa trộn đồng nhất với xăng dầu. Việc bổ sung phụ gia không phải là không có tác dụng, nhưng cũng cần được thực hiện đúng cách.
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại phụ gia khác nhau. Có loại phù hợp với phương tiện, nhưng cũng có loại có thể xử lý được một vấn đề này lại phát sinh những ảnh hưởng khác đối với động cơ hoặc hệ thống nhiên liệu.
Vì vậy, người tiêu dùng cần thận trọng khi sử dụng phụ gia, nên tham khảo hướng dẫn từ nhà sản xuất ô tô, xe máy cũng như thông tin từ chính đơn vị sản xuất phụ gia để sử dụng đúng quy trình, đúng chủng loại phù hợp với phương tiện.
- Từ kinh nghiệm triển khai nhiên liệu sinh học tại các quốc gia đi trước, theo ông Việt Nam cần làm gì để vừa bảo đảm chất lượng xăng E10, vừa tạo niềm tin cho người tiêu dùng, tránh để những thông tin chưa được kiểm chứng gây ảnh hưởng tới quá trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch?
Ông Bùi Ngọc Bảo: Xăng dầu là ngành kinh doanh có điều kiện và cũng là mặt hàng thuộc diện quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Vì vậy, trước khi bất kỳ loại xăng dầu nào được phép lưu thông trên thị trường, đều phải đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Các quy chuẩn này đã được nghiên cứu, đánh giá rất kỹ lưỡng nhằm bảo đảm nhiên liệu đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật đối với phương tiện giao thông cũng như các tiêu chuẩn liên quan đến chất lượng nhiên liệu.
Hiện nay, khoảng 70% nguồn xăng dầu của Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu, do đó các tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia của Việt Nam cơ bản được xây dựng tương thích với các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.
Điều đó có nghĩa là các mặt hàng xăng dầu đang lưu thông trên thị trường, bao gồm cả xăng E5 và E10, đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế, phù hợp với yêu cầu của các hãng sản xuất ô tô, xe máy cũng như yêu cầu vận hành của phương tiện giao thông.
Vì vậy, người tiêu dùng có thể yên tâm rằng xăng E5, E10 là những mặt hàng được Nhà nước quản lý, kiểm soát theo quy chuẩn quốc gia và phải bảo đảm đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật trước khi đưa ra thị trường.
Là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, hoạt động kinh doanh xăng dầu hiện chịu sự giám sát rất chặt chẽ của nhiều cơ quan quản lý nhà nước, trong đó Bộ Công Thương là cơ quan đầu mối quản lý hoạt động kinh doanh xăng dầu.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu còn chịu sự quản lý về chất lượng từ Bộ Khoa học và Công nghệ thông qua hệ thống cơ quan tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Hoạt động kiểm tra, rà soát, giám sát chất lượng nhiên liệu được thực hiện thường xuyên nhằm bảo đảm các doanh nghiệp tuân thủ đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với các sản phẩm đang lưu thông trên thị trường.
Các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm bảo đảm chất lượng nhiên liệu đúng với tiêu chuẩn công bố và đúng chủng loại được phép kinh doanh.
Trước đây, trên thị trường từng xuất hiện một số trường hợp pha chế sai chủng loại hoặc kinh doanh xăng dầu kém chất lượng. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, những hiện tượng này đã giảm đáng kể nhờ công tác kiểm tra, kiểm soát ngày càng chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp xăng dầu cũng ngày càng đi vào nền nếp hơn.
Trên cơ sở những cái nghị định của Chính phủ, của Chính phủ và cái việc chuyển đổi này thì bản thân Hiệp hội xăng dầu cũng đã có những khuyến cáo đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, đặc biệt là đối với những cái cửa hàng bán lẻ mặc dù là cũng biết là rất là khó khăn trong cái việc chuyển đổi này. Về mặt chi phí rồi kinh doanh xăng dầu bị lỗ, giá chưa thực sự phù hợp nhưng cũng cố gắng để làm sao mà trước khi chuyển đổi sang những cái nhiên liệu sinh học thì phải có, dành cái thời gian, dành những kinh phí để mà làm sạch cái hệ thống bồn bề của cửa hàng, rồi là thay những cái trang thiết bị nếu cần thiết để nó phù hợp hơn với cả cái mặt hàng sinh học. Để có một cái sự cung cấp ra thị trường, người tiêu dùng người ta yên tâm hơn về mặt chất lượng.
Có cần “lắc bình xăng” khi dùng E10
- Gần đây có một ý kiến đang được quan tâm trên mạng xã hội là cần lắc bình xăng khi sử dụng xăng E10. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao, thưa ông?
Ông Bùi Ngọc Bảo: Thực tế, chưa bao giờ có quy trình pha chế xăng dầu theo kiểu “lắc đi lắc lại” như một số thông tin lan truyền gần đây. Những nhận định như vậy không có cơ sở khoa học cũng như không phù hợp với thực tế kỹ thuật trong sản xuất, pha chế nhiên liệu hiện nay.
Có thể một số ý kiến đang đề cập tới trường hợp trong bình nhiên liệu còn tồn dư các loại xăng khác nhau khi chuyển đổi nhiên liệu. Tuy nhiên, điều đó hoàn toàn không đồng nghĩa với việc phải thực hiện các thao tác như “lắc” nhiên liệu.
Trên thực tế, quá trình pha chế xăng sinh học E5 hay E10 đều được thực hiện bằng hệ thống công nghệ và trang thiết bị hiện đại nhằm bảo đảm ethanol được hòa trộn đồng nhất với xăng khoáng theo đúng tỷ lệ kỹ thuật quy định. Vì vậy, thông tin cho rằng cần có các thao tác đặc biệt như “lắc” trong quá trình sử dụng hay pha chế xăng E5, E10 là không có cơ sở khoa học.
- Xin cảm ơn ông!
Theo ông Bùi Ngọc Bảo, các dòng xe sản xuất từ khoảng năm 2010 - 2011 trở lại đây đều có thể đáp ứng và tương thích với xăng E10. Điều quan trọng khi sử dụng bất cứ nhiên liệu nào, người tiêu dùng đều cần phải bảo dưỡng xe thường xuyên.