Hoàn thiện thể chế
Chiều 21/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và nhiệm kỳ 2026-2031.
Phát biểu tại buổi làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là cuộc làm việc có ý nghĩa rất quan trọng, bởi Ủy ban Pháp luật và Tư pháp là cơ quan có vị trí, vai trò đặc biệt trong hoạt động của Quốc hội, nhất là trong bối cảnh Đảng, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước xác định hoàn thiện thể chế, pháp luật là một trong những đột phá chiến lược, là “đột phá của đột phá”, hoàn thiện thể chế "mở đường" cho sự phát triển.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Quochoi.vn
Chủ tịch Quốc hội cho biết, thực tế trong hai năm qua, chúng ta đã tập trung cao độ cho công tác hoàn thiện thể chế. Đặc biệt, trong năm 2025, Quốc hội đã thông qua được nhiều luật, nghị quyết quy phạm pháp luật. Đây là nỗ lực rất lớn của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, trong đó có vai trò rất quan trọng của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp trong thẩm tra, trình Quốc hội xem xét, thông qua, quyết định các luật và nghị quyết.
“Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và 5 tháng đầu năm 2026, tôi đánh giá Ủy ban luôn duy trì, xử lý khối lượng công việc rất lớn, nhiều việc mới, việc khó; có những việc tưởng như không làm được nhưng chúng ta đã làm thành công. Khối lượng công việc quá lớn, nhiều việc cấp bách, đột xuất, tạo áp lực thường xuyên, nhưng các đồng chí đã nỗ lực phấn đấu, vượt qua khó khăn, thể hiện trách nhiệm chính trị và chất lượng chuyên môn cao để hoàn thành nhiệm vụ”, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đánh giá cao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp dưới sự chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đã làm việc bài bản, có chiều sâu, hoàn thành nhiều văn bản quan trọng để Lãnh đạo Quốc hội gửi Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, tinh thần của cuộc làm việc không phải để nghe báo cáo thành tích, mà là để nhìn thẳng vào yêu cầu mới, nhiệm vụ mới; đánh giá đúng những việc đã làm được; nhận diện rõ các "điểm nghẽn" về tổ chức, nhân lực, phương thức phối hợp, quy trình xử lý công việc. Từ đó, đề xuất giải pháp thiết thực, khả thi, có địa chỉ, có thẩm quyền và có thời hạn xử lý.
Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm
Định hướng nội dung thảo luận, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tập trung vào 5 nhóm vấn đề lớn. Trước hết là mô hình tổ chức và vận hành sau sáp nhập; việc phân công nhiệm vụ giữa Thường trực Ủy ban, các Tiểu ban và Vụ Pháp luật và Tư pháp đã rõ hay chưa; điểm nào phát huy hiệu quả, điểm nào còn chồng lấn, quá tải, chưa rõ trách nhiệm?
Quang cảnh cuộc làm việc. Ảnh: Quochoi.vn
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu làm rõ những nội dung cần điều chỉnh để bảo đảm nguyên tắc “6 rõ”: “Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”.
Theo Chủ tịch Quốc hội, việc triển khai các nhiệm vụ lớn do Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lãnh đạo Quốc hội giao, nhất là xây dựng pháp luật; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; theo dõi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã vận hành gần 1 năm và cuối tháng 6 sẽ sơ kết, do đó cần làm rõ tiến độ, khó khăn, sản phẩm đầu ra cũng như những vấn đề vượt thẩm quyền cần xin ý kiến.
Đối với nhiệm vụ lập pháp năm 2026 và cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội lưu ý khối lượng công việc rất lớn, nhiều dự án luật có tính nền tảng, liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, tổ chức bộ máy, tư pháp, hành chính và môi trường phát triển.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban làm rõ khâu nào đang là áp lực lớn nhất: chất lượng chính sách, hồ sơ, thời hạn, phối hợp với cơ quan soạn thảo hay rà soát kỹ thuật sau thông qua? Đồng thời đề xuất cơ chế kiểm soát chất lượng từ sớm, từ xa.
Đề cập tới công tác giám sát và tổ chức thi hành pháp luật, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh Quốc hội ban hành nhiều luật, nhưng nếu văn bản quy định chi tiết chậm, không đúng tinh thần luật hoặc phát sinh thêm thủ tục, điều kiện thì luật sẽ khó đi vào cuộc sống.
Do đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đổi mới mạnh mẽ giám sát việc thi hành văn bản quy phạm pháp luật; giám sát mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; cải cách thủ tục hành chính; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Cùng với đó, cần tăng cường cảnh báo sớm, ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo để phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập trong hệ thống pháp luật.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Ủy ban nêu rõ các đề xuất, kiến nghị đối với Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lãnh đạo Quốc hội, Văn phòng Quốc hội và các cơ quan hữu quan. Nội dung nào thuộc thẩm quyền Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì phải xác định rõ trong đó có những việc cần xử lý ngay; việc gì cần sửa quy chế, quy định, cơ chế phối hợp thì kiến nghị cụ thể.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị trao đổi kỹ về điều kiện bảo đảm hoạt động của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và Vụ Pháp luật và Tư pháp nhất là nhân lực, cơ chế hỗ trợ hành chính, đảng vụ, quản trị nội bộ, chuyển đổi số và phần mềm xử lý đơn thư. Mục tiêu là để cán bộ chuyên môn tập trung cao nhất cho nhiệm vụ cốt lõi: nghiên cứu, thẩm tra, giám sát, tham mưu chính sách pháp luật.
Khẳng định tinh thần chung của cuộc làm việc là “nghe cho rõ, hỏi cho trúng, bàn cho kỹ, kết luận cho ra việc”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu: Không né tránh khó khăn, không nói chung chung, không kiến nghị mà không rõ địa chỉ.