Xây dựng Luật Dầu khí (sửa đổi) đột phá hơn để tăng nguồn lực đầu tư
Sáng 9/7, tiếp tục Phiên họp thứ tư, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham dự và phát biểu cho ý kiến tại phiên họp.
Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Công Lê Mạnh Hùng đã trình bày tóm tắt các nội dung quan trọng trong dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Bộ trưởng nhấn mạnh, việc xây dựng dự án luật phải đáp ứng yêu cầu, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết, gắn với xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế nhất là về năng lượng; bảo vệ, khai thác hiệu quả tài nguyên, chủ quyền quốc gia; tăng cường năng lực quản lý nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao quyền tránh lợi ích cục bộ của các bộ, ngành.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).
Trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra sơ bộ về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) và đề xuất các vấn đề cần Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung thảo luận, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với sự cần thiết, cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn và mục tiêu tiếp tục hoàn thiện pháp luật về dầu khí tại Tờ trình số 539/TTr-CP về sửa đổi để nâng tầm Luật Dầu khí tiếp tục “mở đường cho sự phát triển”, đáp ứng yêu cầu cao hơn về đảm bảo an ninh năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế cao, giải phóng nhanh nguồn lực cho sự phát triển kinh tế xã hội – bứt phá trong kỷ nguyên mới của đất nước.
Song Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát để thể chế hóa đầy đủ quan điểm chỉ đạo, đường lối, nhiệm vụ, giải pháp để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, định hướng Chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam và các quan điểm chỉ đạo lớn, nhiệm vụ, giải pháp tại các nghị quyết, kết luận mới có liên quan của cấp có thẩm quyền. Cùng với đó, giữ vững nguyên tắc phát triển ngành dầu khí để phát triển kinh tế gắn chặt với bảo vệ quyền lợi chính đáng của Việt Nam trên biển, phù hợp với luật pháp quốc tế.
Ngoài ra, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cần quán triệt đầy đủ yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác xây dựng pháp luật, kế thừa các quy định tiến bộ, cơ chế, chính sách vượt trội, hiệu quả của Luật Dầu khí hiện hành và tiếp tục phát triển theo hướng đột phá hơn để tăng cường thu hút đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa nhằm khai thác tiềm năng dầu khí trong nước.
Liên quan đến các quy định phân cấp, phân quyền, giao quyền, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị thuyết minh rõ cơ sở đề xuất phân cấp, phân quyền, giao quyền, thay đổi mô hình quản lý; làm rõ vai trò và phạm vi trách nhiệm, nội dung hoạt động quản lý của Bộ Công Thương; làm rõ vai trò kiểm tra, giám sát, kiểm soát, bảo đảm chặt chẽ, hiệu quả. Đồng thời, đề nghị làm rõ tính hợp lý của quy định về chức năng, nhiệm vụ của các chủ thể khi đối chiếu với các quy định về nguyên tắc thực hiện điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí được bổ sung mới tại dự thảo luật…
Trao đổi, thảo luận, cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), các đại biểu đánh giá cao sự khẩn trương của Chính phủ và Bộ Công Thương. Tuy nhiên, nhiều ý kiến thẳng thắn cho rằng dự thảo vẫn cần sự đột phá mạnh mẽ hơn nữa thay vì chỉ dừng lại ở việc chỉnh lý kỹ thuật.
Tại phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho ý kiến đối với việc phân cấp, phân quyền, giao quyền trong hoạt động quản lý, khai thác dầu khí. Đối với chính sách phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi hỗ trợ, nguyên tắc chia sẻ hạ tầng, cơ chế phối hợp với các quy hoạch ngành điện, quy hoạch không gian biển... Cùng với đó, đề nghị nghiên cứu bổ sung một số chính sách lớn về bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên thiên nhiên trong đó dầu khí...
Nhất trí với sự cần thiết của việc sửa đổi Luật Dầu khí, song Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị, dự thảo luật cần có những đột phá hơn nữa nhất là trong giai đoạn hiện nay.
Tạo đột phá cho phát triển ngành năng lượng quốc gia
Cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm việc sửa đổi luật lần này thực sự tạo bước đột phá, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dầu khí Việt Nam trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Theo Chủ tịch Quốc hội, Luật Dầu khí được Quốc hội thông qua cuối năm 2022, có hiệu lực từ ngày 1/7/2023 đã thể hiện bước tiến quan trọng trong đổi mới tư duy lập pháp đối với ngành dầu khí. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển thời gian qua cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để đáp ứng những biến động nhanh chóng của thị trường năng lượng thế giới.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp, cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).
Chủ tịch Quốc hội cho rằng, ngành dầu khí đang đứng trước nhiều thách thức khi các mỏ hiện hữu suy giảm sản lượng tự nhiên, trong khi xu hướng chuyển dịch năng lượng diễn ra ngày càng mạnh mẽ, giá dầu thế giới liên tục biến động và tình hình địa chính trị quốc tế diễn biến phức tạp.
Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi Luật Dầu khí cần hướng tới mục tiêu giải phóng nguồn lực, thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao và tạo động lực phát triển mới cho ngành dầu khí, doanh nghiệp dầu khí.
Một trong những nội dung được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh là cần chuyển từ tư duy ưu đãi sang tư duy cạnh tranh toàn cầu trong thu hút đầu tư. Mặc dù dự thảo luật đã bổ sung nhiều chính sách ưu đãi như giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, giảm thuế xuất khẩu dầu thô hay nâng tỷ lệ thu hồi chi phí, song theo Chủ tịch Quốc hội, các cơ chế này vẫn chưa đủ sức cạnh tranh so với nhiều quốc gia trong khu vực như Indonesia và Malaysia.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục đơn giản hóa mạnh mẽ các thủ tục hành chính, rút ngắn quy trình phê duyệt hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác nhằm giảm chi phí, tiết kiệm thời gian cho nhà đầu tư, hạn chế tình trạng bỏ lỡ cơ hội đầu tư do thủ tục kéo dài. "Sau khi luật được thông qua, các nghị định hướng dẫn cần được ban hành kịp thời, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong tổ chức thực hiện", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi Luật Dầu khí, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Dầu khí phải quán triệt tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật. Luật cần quy định những nội dung cốt lõi, ngắn gọn, rõ ràng; những vấn đề mang tính kỹ thuật giao cho nghị định, thông tư hướng dẫn để bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành và phù hợp với thực tiễn phát triển.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận nội dung làm việc.
Kết luận nội dung làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội và góp ý của các đại biểu, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về sự cần thiết phải ban hành Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng; tạo sự đồng bộ cho hệ thống pháp luật; đồng thời tháo gỡ triệt để các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi Luật Dầu khí 2022.
Để bảo đảm chất lượng và tiến độ trình Quốc hội xem xét, thông qua, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ cần chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo và các bên liên quan khẩn trương rà soát, tiếp thu toàn diện ý kiến của các Ủy viên Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến tại Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính cùng ý kiến góp ý tại Phiên họp này.
Trong đó, cần đặc biệt lưu ý thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp tại Nghị quyết số 70-NQ/TW và Kết luận số 76-KL/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và định hướng chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam. Việc phát triển ngành dầu khí phải gắn chặt với phát triển kinh tế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam trên biển phù hợp với luật pháp quốc tế; đồng thời bảo đảm lợi ích chính đáng của nhà đầu tư trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia.
Tuân thủ nghiêm túc Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; chủ động báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền đối với các nội dung cần thiết.
Quán triệt tinh thần đổi mới tư duy theo Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị, kế thừa các điểm tiến bộ của luật cũ nhưng phải bổ sung các cơ chế mang tính đột phá hơn nữa. Nghiên cứu chuyển đổi từ cơ chế ưu đãi đầu tư sang cạnh tranh toàn cầu; đẩy mạnh cải cách hành chính, giao quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm nhiều hơn cho doanh nghiệp; mở rộng không gian phát triển sang các lĩnh vực mới... nhằm hoàn thành Chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Về chính sách ưu đãi và quản lý nhà nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ cơ sở đề xuất, đối tượng áp dụng các chính sách ưu đãi và cơ chế khai thác nhằm bảo đảm tính khả thi, hiệu quả. Bảo đảm luật không chồng chéo, chồng lấn sang các luật khác…
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội tiếp tục thẩm tra chính thức dự án luật, xây dựng báo cáo trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp chuyên đề pháp luật diễn ra vào tháng 8 tới.
Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất vào tháng 8/2026 được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các rào cản thực tiễn, tạo hành lang pháp lý minh bạch để thu hút đầu tư, bảo vệ chủ quyền quốc gia và hiện thực hóa khát vọng phát triển kinh tế bền vững của dân tộc.