Đóng

Chưa hết nửa tháng, nhiều người lao động đã cạn tiền

Nhiều người lao động mới nhận lương được 10-15 ngày đã phải co kéo chi tiêu, thậm chí vay mượn để trang trải những khoản phát sinh ngoài dự kiến.

Đó là thông tin được các chuyên gia, tổ chức tài chính đưa ra tại Hội thảo “Giải pháp mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa cho người lao động, đẩy lùi tín dụng đen” do Báo Lao Động phối hợp với Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức dưới sự chỉ đạo của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Hội thảo “Giải pháp mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa cho người lao động, đẩy lùi tín dụng đen”.

86% người lao động thường xuyên thiếu hụt tài chính

Khó khăn tài chính không chỉ xuất hiện khi người lao động mất việc hoặc giảm thu nhập, mà còn bắt nguồn từ sự chênh lệch giữa thời điểm nhận lương và thời điểm phát sinh nhu cầu chi tiêu. Tiền thuê nhà, sinh hoạt phí, học hành, khám chữa bệnh hay những việc đột xuất của gia đình đều cần được giải quyết kịp thời, trong khi phần lớn người lao động nhận lương theo chu kỳ cố định hằng tháng.

Khảo sát của Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ BEAM cho thấy, 86,07% người lao động được khảo sát thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu hụt tài chính; 29,53% phải co kéo chi tiêu chỉ sau 10-15 ngày kể từ khi nhận lương. Có 47,63% cho biết khó khăn tài chính xuất phát từ những khoản chi phát sinh không lường trước trong tháng và 43,98% phải đi vay khi gặp khó khăn.

Đáng chú ý, trong số những người phải vay, 87,42% có tần suất vay từ vài lần mỗi năm đến thường xuyên. Những con số này phản ánh tình trạng thiếu hụt tài chính giữa hai kỳ lương không đơn thuần là khó khăn nhất thời mà đã trở thành áp lực lặp lại đối với một bộ phận người lao động.

Dữ liệu vận hành nền tảng Flexpay của BEAM cũng cho thấy, tính đến tháng 10/2026, hệ thống đã xử lý gần 110.000 lượt ứng lương, với giá trị bình quân mỗi lần ứng khoảng 900.000 đồng đến 1 triệu đồng. Khoảng 1/5 số giao dịch diễn ra trong khung giờ từ 22 giờ đêm đến 3 giờ sáng hôm sau, thời điểm bộ phận nhân sự của doanh nghiệp đã đóng cửa và ngân hàng chưa mở cửa giao dịch.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Kinh doanh Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ BEAM phát biểu tại hội thảo.

Điều này cho thấy nhu cầu tài chính của người lao động không phải lúc nào cũng là những khoản vay lớn. Nhiều trường hợp chỉ cần một khoản tiền nhỏ để giải quyết công việc cấp bách, nhưng lại cần được đáp ứng đúng thời điểm. Khi các kênh tài chính chính thống chưa đáp ứng được yêu cầu về thời gian, thủ tục hoặc điều kiện tiếp cận, người lao động có thể tìm đến những lời mời vay nhanh trên mạng.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Kinh doanh của BEAM, có ba khoảng trống khiến tín dụng đen vẫn có cơ hội len lỏi. Trước hết, nhu cầu vay khoản tiền nhỏ trong vài ngày chưa thực sự gặp được các sản phẩm tín dụng truyền thống vốn thường hướng đến khoản vay lớn và kỳ hạn dài hơn. Tiếp đó là khoảng cách về thời gian và thủ tục, khi người lao động cần tiền trong vài giờ nhưng quy trình chuẩn bị hồ sơ, chứng minh thu nhập và thẩm định có thể mất nhiều thời gian. Cuối cùng, khả năng tiếp cận thông tin tài chính còn hạn chế khiến người lao động khó so sánh đầy đủ lãi suất, chi phí và điều kiện của từng sản phẩm.

Từ góc độ hoạch định tài chính cá nhân, ông Ngô Thành Huấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT cho rằng, tín dụng đen không đơn thuần là hệ quả của sự tồn tại các tổ chức cho vay bất hợp pháp. Vấn đề còn liên quan đến khoảng trống thanh khoản, khả năng chống chịu trước biến cố và năng lực ra quyết định tài chính của người dân.

Theo ông Huấn, đối với công nhân và người lao động có thu nhập thấp hoặc phụ thuộc nhiều vào tiền lương, một biến cố tài chính tưởng chừng không lớn cũng có thể tạo ra áp lực đáng kể. Vì vậy, đánh giá nhu cầu tín dụng không nên chỉ dựa trên mức thu nhập danh nghĩa mà cần xem xét thu nhập thực nhận, tính ổn định, chi phí sinh hoạt thiết yếu và các nghĩa vụ tài chính hiện hữu.

Đặc biệt, việc tiếp cận được khoản vay không đồng nghĩa với việc khoản vay đó phù hợp. Người lao động cần cân nhắc mục đích sử dụng vốn, khả năng trả nợ thực tế, tổng chi phí vay và khả năng duy trì nghĩa vụ thanh toán khi thu nhập giảm hoặc phát sinh biến cố. Đây cũng là cơ sở để phát triển tín dụng có trách nhiệm, tránh tình trạng mở rộng khả năng vay nhưng lại làm gia tăng gánh nặng tài chính.

Ông Ngô Thành Huấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT phát biểu.

Mở rộng thẻ tín dụng nội địa, tăng lựa chọn tài chính an toàn

Để thu hẹp khoảng trống tài chính, một trong những hướng được các đơn vị đề xuất là phát triển thẻ tín dụng nội địa phù hợp với thu nhập và khả năng trả nợ của công nhân, người lao động. Tuy nhiên, việc mở rộng sản phẩm cần đi cùng điều kiện sử dụng thuận tiện, chi phí minh bạch và mạng lưới thanh toán đủ rộng.

Theo ông Hoàng Hải Vương, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á, thẻ tín dụng nội địa có tiềm năng trở thành công cụ hỗ trợ người lao động chủ động thanh toán và quản lý dòng tiền, nhất là với những nhu cầu chi tiêu thiết yếu, chăm sóc sức khỏe, giáo dục và các khoản chi đột xuất của gia đình.

Tuy nhiên, một bộ phận người lao động dù có việc làm và thu nhập thường xuyên vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận sản phẩm tín dụng chính thức. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến khả năng chứng minh thu nhập, đánh giá mức độ ổn định của dòng tiền và kiến thức sử dụng sản phẩm tài chính.

Ông Hoàng Hải Vương, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á phát biểu.

Từ thực tế hoạt động, Nam A Bank đề xuất phân nhóm khách hàng theo đặc điểm nghề nghiệp, nguồn thu nhập, tính ổn định của công việc và lịch sử quan hệ tín dụng. Đối với nhóm nhận lương qua tài khoản, dữ liệu dòng tiền có thể trở thành cơ sở hỗ trợ ngân hàng đánh giá khả năng tài chính, trên cơ sở tuân thủ quy định về bảo vệ và sử dụng dữ liệu khách hàng.

Ở góc độ hạ tầng thanh toán, ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó Tổng giám đốc điều hành NAPAS cho biết, đơn vị đã phối hợp với hơn 50 ngân hàng, công ty tài chính phát hành thẻ thanh toán nội địa, trong đó có 22 ngân hàng, công ty tài chính phát hành thẻ tín dụng nội địa. NAPAS cùng các thành viên đã xây dựng hệ sinh thái thẻ thanh toán với hơn 84 triệu thẻ đang lưu hành.

Theo ông Nguyễn Đăng Hùng, thẻ tín dụng nội địa có lợi thế về chi phí phát hành và sở hữu thấp hơn so với thẻ tín dụng quốc tế, qua đó phù hợp hơn với khả năng tiếp cận của đông đảo người lao động và các hộ kinh doanh cá thể.

Ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó Tổng giám đốc điều hành NAPAS phát biểu.

Đáng chú ý, tính năng và công nghệ của thẻ tín dụng nội địa hiện tương đương thẻ tín dụng quốc tế. Người sử dụng có thể chi tiêu trước, trả tiền sau với thời gian miễn lãi lên đến 55 ngày; thanh toán không tiếp xúc (contactless), sử dụng thẻ trên điện thoại di động và kết nối với các ví điện tử, ứng dụng. Người dùng cũng có thể chủ động điều chỉnh hạn mức, khóa thẻ và sử dụng phương thức thanh toán trả góp.

NAPAS đã phối hợp với các ngân hàng triển khai số hóa thẻ trên điện thoại di động thông qua giải pháp NAPAS Tap and Pay. Trong đó, thẻ Lộc Việt do NAPAS phối hợp với Agribank phát hành tích hợp chức năng thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng nội địa trên cùng một thẻ vật lý, phục vụ nhu cầu chi tiêu và sinh kế của người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Một giải pháp khác là Soft POS, cho phép hộ kinh doanh, tiểu thương sử dụng điện thoại thông minh làm thiết bị chấp nhận thanh toán thay cho máy POS truyền thống. Việc giảm chi phí đầu tư thiết bị được kỳ vọng góp phần mở rộng mạng lưới chấp nhận thẻ, tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình sử dụng.

Từ phía doanh nghiệp cung cấp giải pháp tài chính, ông Nguyễn Văn Dũng cho rằng, ứng lương linh hoạt có thể bổ trợ cho thẻ tín dụng nội địa, thay vì thay thế công cụ này. Theo đó, ứng lương phù hợp với những khoản chi nhỏ, cấp bách trước kỳ nhận lương, còn thẻ tín dụng đáp ứng những nhu cầu chi tiêu lớn hơn, có kế hoạch.

Đại diện BEAM đề xuất mô hình phối hợp giữa doanh nghiệp, đơn vị cung cấp nền tảng ứng lương và tổ chức phát hành thẻ. Trong đó, doanh nghiệp xác nhận tình trạng làm việc, ngày công thực tế; fintech ứng lương trở thành điểm tiếp cận thường xuyên với người lao động; ngân hàng thẩm định và phát hành thẻ theo quy trình, điều kiện của mình. Sản phẩm cần có hạn mức khởi điểm phù hợp, ngày đến hạn thanh toán tương ứng với kỳ nhận lương, chính sách phí minh bạch và cảnh báo chi tiêu.

Cùng với phát triển sản phẩm, ông Ngô Thành Huấn đề xuất nghiên cứu thí điểm mô hình “Sử dụng thẻ tín dụng nội địa an toàn tại khu công nghiệp”, với sự tham gia của tổ chức phát hành thẻ, NAPAS, doanh nghiệp sử dụng lao động, công đoàn và các đơn vị tư vấn tài chính.

Theo đề xuất, chương trình có thể triển khai qua ba giai đoạn: khảo sát tự nguyện về nhu cầu, dòng tiền và khả năng thanh toán; kết nối sản phẩm thẻ phù hợp, hướng dẫn sử dụng và hỗ trợ tại nơi làm việc; theo dõi kết quả để xem xét nhân rộng. Những trường hợp có thu nhập không ổn định hoặc thiếu hụt tài chính kéo dài cần được tư vấn giải pháp phù hợp trước khi tiếp nhận thêm nghĩa vụ tín dụng.

Hiệu quả thí điểm cũng cần được đánh giá không chỉ qua số lượng thẻ phát hành mà còn qua tổng chi phí thực trả, tỷ lệ thanh toán đầy đủ, đúng hạn, tình trạng quá hạn và khả năng hình thành quỹ dự phòng của người lao động.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến hết tháng 9/2026, có 17 tổ chức phát hành thẻ tín dụng nội địa với hơn 7,4 triệu thẻ đang lưu hành, tăng 63% so với cùng kỳ năm 2025. Giai đoạn 2021 - 2025, số lượng thẻ tín dụng nội địa phát hành tăng bình quân 88%/năm. So với tổng số hơn 21,1 triệu thẻ tín dụng đang lưu hành trên thị trường, thẻ tín dụng nội địa hiện chiếm khoảng 35%.

Ngân Thương