Chuyển đổi số: 'Chìa khóa' cho mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp năm 2030

Tăng số lượng và "nâng chất" doanh nghiệp

Theo Bộ Tài chính, Việt Nam hiện có hơn 1,1 triệu doanh nghiệp cùng 5,2 triệu hộ và cá nhân kinh doanh đang hoạt động, trong đó 98% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế.

Như vậy, để đạt được mục tiêu trên, trong giai đoạn 2026-2030, bình quân mỗi năm, Việt Nam cần tăng thêm khoảng 200.000 doanh nghiệp hoạt động. Mục tiêu này khá thách thức trong bối cảnh mỗi năm vẫn có một lượng lớn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, trong quý I/2026, cả nước có khoảng 96.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm 2025. Song song với đó, gần 92.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng khoảng 16%. Điều này cho thấy áp lực không chỉ nằm ở việc gia tăng số lượng doanh nghiệp thành lập mới, mà còn ở việc duy trì, nâng cao năng lực để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển bền vững.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng: Với 98% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, siêu nhỏ, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam rất dễ bị tổn thương trước biến động của kinh tế thế giới.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 68-NQ/TW xác định, một trong những giải pháp trọng tâm để tăng cả về "lượng" và "chất" cho khu vực doanh nghiệp là thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong khu vực doanh nghiệp.

Cụ thể, Nghị quyết 68 yêu cầu triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia sẽ tạo nền tảng quan trọng cho khu vực kinh tế tư nhân. Đồng thời, việc xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ, mô hình kinh doanh mới như trí tuệ nhân tạo, chuỗi khối, dữ liệu lớn, thương mại điện tử… sẽ mở ra không gian phát triển linh hoạt hơn cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các chính sách tài chính cũng được thiết kế theo hướng khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp được tính chi phí nghiên cứu và phát triển lên tới 200% khi xác định thu nhập chịu thuế; đồng thời được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để đầu tư cho khoa học, công nghệ, chuyển đổi số.

Ngoài ra, các cơ chế hỗ trợ chi phí đầu tư máy móc, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sản xuất bền vững thông qua ưu đãi thuế hoặc tài trợ từ các quỹ cũng đang được triển khai, góp phần giảm gánh nặng chi phí và tạo động lực đổi mới cho doanh nghiệp.

Chuyển đổi số phải gắn với môi trường kinh doanh thuận lợi

Song song với chính sách, việc nâng cao năng lực cho các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh. Với sự tài trợ của Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) và Chính phủ Na Uy, Bộ Tài chính phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam đang triển khai các khóa đào tạo nhằm nâng cao năng lực cho các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Phát biểu tại một khóa đào tạo diễn ra tại TP. Hải Phòng mới đây, bà Sinwon Park - Giám đốc Quốc gia ILO tại Việt Nam nhấn mạnh, chuyển đổi số trong doanh nghiệp cần lấy con người làm trung tâm. Công nghệ và các phương thức sản xuất xanh hơn không phải là mục tiêu tự thân, mà phải góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời cải thiện điều kiện làm việc, an toàn lao động và cơ hội phát triển cho người lao động.

Ở góc độ chính sách vĩ mô, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Nguyễn Quốc Việt - chuyên gia Chính sách công, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển doanh nghiệp, yếu tố then chốt là ổn định kinh tế vĩ mô, hoàn thiện thể chế và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thông thoáng, chi phí thấp.

Liên quan đến hoàn thiện thể chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiến nghị, cần xử lý tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các quy định pháp luật; đảm bảo tính ổn định, dự đoán của chính sách; chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”; đồng thời tăng cường sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách.

Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI cho rằng, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đã thể hiện rõ quyết tâm tạo bước đột phá trong phát triển kinh tế tư nhân, với nhiều giải pháp trúng và kịp thời. Đây là nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp, mở ra không gian phát triển mới, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ. Nếu được triển khai đồng bộ, hiệu quả, mục tiêu đạt 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030 là hoàn toàn khả thi.

Ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI: Với vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, VCCI luôn đồng hành cùng cơ quan chức năng trong các hoạt động tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh.