Ô nhiễm không khí và những biến động khó lường của thị trường năng lượng đang đặt các đô thị lớn trước yêu cầu phải thay đổi cách thức phát triển, trong đó giao thông xanh nổi lên như một hướng đi không thể trì hoãn.
Tại tọa đàm “Xe điện - lời giải cho bài toán năng lượng và môi trường đô thị” do Báo Công Thương tổ chức, ông Nguyễn Quang Huy, Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, thành phố đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi toàn bộ taxi sang xe điện vào năm 2030.
Tọa đàm “Xe điện - lời giải cho bài toán năng lượng và môi trường đô thị”.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, quy mô chuyển đổi là rất lớn: “Hiện nay, Sở đang quản lý 14.375 xe taxi, trong đó có 8.692 xe đã chuyển đổi sang xe điện, chiếm khoảng 60%. Tổng số phương tiện cần phải chuyển đổi đến năm 2030 là 27.975 xe”.
Con số này cho thấy tiến độ chuyển đổi đã đạt được những kết quả bước đầu, song khối lượng công việc phía trước vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường vận tải còn phụ thuộc nhiều vào phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Không chỉ dừng lại ở mục tiêu môi trường, việc chuyển đổi taxi điện còn gắn với yêu cầu tiết kiệm năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu là một vấn đề ngày càng cấp thiết khi thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.
Đáng chú ý, theo ông Nguyễn Quang Huy, quá trình này được triển khai trên cơ sở hài hòa lợi ích các bên: “Chúng tôi đang tham mưu xây dựng nghị quyết với nhiều chính sách hỗ trợ như ưu đãi lãi vay, hỗ trợ đầu tư trạm sạc, ưu đãi giá trông giữ phương tiện… nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân tham gia chuyển đổi”.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, chuyển đổi phương tiện không chỉ là câu chuyện thay thế công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái vận tải đô thị.
Thách thức cốt lõi của quá trình chuyển đổi không chỉ là thay đổi phương tiện, mà nằm ở việc phát triển hạ tầng trạm sạc, nền tảng quyết định tính khả thi và quy mô triển khai của xe điện.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, Hà Nội đã rà soát khoảng 110 vị trí tiềm năng để phát triển trạm sạc, chủ yếu tập trung tại khu vực nội đô và các vành đai giao thông trọng điểm. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều vướng mắc. “Khó khăn lớn hiện nay là vấn đề liên quan đến quy chuẩn trạm sạc. Thành phố đang thí điểm lắp đặt và sẽ mở rộng sau khi đánh giá hiệu quả”, ông cho biết.
Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải, Sở Xây dựng Hà Nội.
Không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, việc phát triển hạ tầng sạc còn liên quan đến quy hoạch đất đai, cấp điện, cơ chế đầu tư và tiêu chuẩn vận hành đồng bộ. Nếu không giải quyết triệt để, đây sẽ là “nút thắt” cản trở quá trình chuyển đổi.
Ở góc độ rộng hơn, đại diện Sở Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh, chuyển đổi phương tiện cần gắn chặt với phát triển giao thông công cộng và kiểm soát phương tiện cá nhân. “Không phải cứ chuyển từ xe xăng sang xe điện, mà cần phát triển vận tải hành khách công cộng như tàu điện, xe buýt, xe buýt mini, hạ tầng xe đạp công cộng để đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân”, ông Nguyễn Quang Huy phân tích.
Đặc biệt, việc hình thành các vùng phát thải thấp tại Hà Nội được xem là bước đi mang tính tổng thể, gắn với hai vấn đề lớn là ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của đô thị.
Song song với đó, công tác tuyên truyền và tạo đồng thuận xã hội cũng được xác định là yếu tố then chốt. Người dân không chỉ là đối tượng chịu tác động, mà còn là chủ thể của quá trình chuyển đổi.
Có thể thấy, chuyển đổi sang xe điện tại Hà Nội không đơn thuần là thay đổi phương tiện, mà là quá trình chuyển đổi mô hình phát triển đô thị theo hướng xanh, bền vững và hiệu quả năng lượng. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ từ chính sách, hạ tầng đến hành vi người sử dụng trong dài hạn.
Lộ trình chuyển đổi taxi điện tại Hà Nội đang đặt ra yêu cầu rất lớn cả về quy mô lẫn tính đồng bộ trong triển khai. Hiện thành phố quản lý hơn 14.000 xe taxi, trong đó khoảng 60% đã chuyển sang xe điện, tuy nhiên để hoàn thành mục tiêu đến năm 2030, gần 28.000 phương tiện cần được chuyển đổi. Quá trình này không chỉ dừng lại ở việc thay thế phương tiện, mà đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ các trụ cột từ cơ chế chính sách như hỗ trợ lãi vay, ưu đãi thuế, đến phát triển hạ tầng trạm sạc, trạm đổi pin và hệ thống dữ liệu quản lý. Đáng chú ý, những vướng mắc về quy chuẩn trạm sạc, áp lực vốn đầu tư và thói quen sử dụng phương tiện cá nhân đang trở thành những điểm nghẽn cần được tháo gỡ, đồng thời đặt ra yêu cầu phải gắn chuyển đổi phương tiện với tái cấu trúc giao thông đô thị và phát triển các vùng phát thải thấp trong thời gian tới.