Nhu cầu tiêu thụ điện liên tiếp lập kỷ lục trong đợt nắng nóng cực đoan đang tạo áp lực lớn lên hệ thống điện. Theo ông Hà Đăng Sơn - Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, tiết kiệm điện không còn là việc riêng của ngành điện mà cần sự chung tay của toàn xã hội.
Ông Hà Đăng Sơn cho rằng, trong những ngày qua, hệ thống điện đang phải chịu áp lực rất lớn khi nhu cầu tiêu thụ điện và công suất huy động cực đại liên tục phá vỡ các kỷ lục trước đây. Điều này đặt ra thách thức rất lớn đối với công tác bảo đảm cung ứng điện cho phát triển kinh tế cũng như nhu cầu dân sinh.
Chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn - Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và Tăng trưởng xanh
Ông Sơn cho rằng, sức ép này không chỉ diễn ra trong tháng 5 mà có thể kéo dài sang các tháng 6, 7, nhất là trong bối cảnh các dự báo khí tượng cho thấy hiện tượng El Nino có xu hướng diễn biến cực đoan hơn trong thời gian tới. Vì vậy, bảo đảm cung ứng điện không chỉ là trách nhiệm riêng của Bộ Công Thương hay ngành điện mà cần sự chung tay của toàn xã hội.
“Trong bối cảnh phụ tải tăng rất cao, nếu phía người tiêu dùng vẫn duy trì thói quen sử dụng điện như bình thường, thiếu ý thức tiết kiệm thì sẽ tạo thêm áp lực lớn cho hệ thống”, ông Hà Đăng Sơn nhấn mạnh.
Theo ông Sơn, thực tế thời gian qua cho thấy nhiều trạm biến áp phân phối tại các địa phương đã xảy ra tình trạng quá tải cục bộ, ảnh hưởng đến chất lượng điện tại một số khu vực. Đây là hệ quả trực tiếp của việc nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến trong điều kiện nắng nóng kéo dài.
Nhiều người thường chỉ quan tâm đến việc hóa đơn điện tăng trong mùa hè mà chưa nhìn đầy đủ nguyên nhân. Trong điều kiện nhiệt độ ngoài trời quá cao, hiệu suất của các thiết bị điện, đặc biệt là điều hòa nhiệt độ, sẽ giảm đi. Điều này đồng nghĩa để đạt cùng một mức làm mát, thiết bị phải tiêu thụ lượng điện lớn hơn, kéo theo chi phí điện tăng lên.
Đáng chú ý là việc ngành điện phải huy động cả các nhà máy điện chạy dầu - đây là nguồn điện có chi phí cao nhất, cho thấy hệ thống đang ở trạng thái chịu áp lực rất lớn và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vận hành.
Công nhân Công ty Điện lực Quảng Ninh tuyên truyền người dân, hộ kinh doanh tiết kiệm điện. Ảnh: Ngọc Lan
“Tiết kiệm điện lúc này không chỉ mang lại lợi ích cho người sử dụng mà còn góp phần hỗ trợ cho toàn hệ thống điện quốc gia”, ông Sơn nói và dẫn lại quan điểm của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) rằng: “Tiết kiệm năng lượng chính là nguồn năng lượng đầu tiên và rẻ nhất”.
Từ thực tế đó, ông Hà Đăng Sơn cho rằng vẫn còn rất nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả sử dụng điện thông qua thay đổi hành vi và nâng cao ý thức cộng đồng. Từ các cơ quan công sở, trung tâm thương mại cho tới hộ gia đình đều có thể thực hiện các biện pháp tiết giảm điện năng như sử dụng điều hòa ở mức từ 26 độ C trở lên, giảm bớt chiếu sáng không cần thiết hay tiết giảm biển quảng cáo ngoài trời trong khung giờ cao điểm.
Theo ông Sơn, việc sử dụng điều hòa ở mức nhiệt hợp lý không chỉ giúp giảm tiêu thụ điện mà còn hạn chế nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe do chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa môi trường trong nhà và ngoài trời trong những ngày nắng nóng gay gắt.
Thông tin từ NSMO cho biết, trong cao điểm nắng nóng của tháng 5/2026, hệ thống điện quốc gia đã phải huy động nguồn điện LNG, dầu FO là các nguồn điện có chi phí cao, đơn cử như trong ngày 26/5 đã huy động các tổ máy chạy LNG với tổng công suất 3.034MW; 2 tổ máy chạy dầu FO với tổng công suất 660MW.