Ngày 24/8, Quốc hội thông qua Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng.
Theo đó, cá nhân cư trú có doanh thu từ kinh doanh không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và 2027 được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp. Doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng cũng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Phụng - Chuyên gia cao cấp về thuế và quản trị doanh nghiệp, nguyên Cục trưởng Cục Thuế Doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế - nay là Cục Thuế) đã phân tích làm rõ vấn đề này.
Ông Nguyễn Văn Phụng, chuyên gia cao cấp về thuế và quản trị doanh nghiệp, nguyên Cục trưởng Cục Thuế Doanh nghiệp lớn - Tổng cục Thuế (nay là Cục Thuế).
Giảm thuế có độ lan tỏa rộng
- Chính sách giảm 30% thuế với nhóm có doanh thu không quá 10 tỷ đồng sẽ tác động thế nào đến hoạt động của doanh nghiệp và hộ kinh doanh quy mô nhỏ?
Chuyên gia Nguyễn Văn Phụng: Đây là nhóm chiếm số đông trong số hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có doanh thu từ 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng. Ở mức doanh thu 10 tỷ đồng là đại đa số. Có thể hình dung hộ kinh doanh trung bình tương đương với doanh nghiệp nhỏ.
Việc giảm thuế đã nhắm vào nhiều doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh trung bình. Đây là nhóm chiếm số đông nên tác động của chính sách rất rộng.
Tuy nhiên, số thuế được giảm đối với mỗi doanh nghiệp, mỗi hộ kinh doanh không nhiều vì quy mô của họ nhỏ. Nhưng do phạm vi tác động rộng nên độ lan tỏa rất lớn và có ý nghĩa thiết thực.
Trong những lúc khó khăn như hiện nay, việc được Đảng và Nhà nước quan tâm cũng tạo tâm lý phấn khởi cho người dân và doanh nghiệp. Một điểm nữa là chính sách được tuyên bố áp dụng trong cả hai năm. Khi biết được năm nay và năm sau mình được hưởng chính sách, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thể chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch kinh doanh.
- Từ góc độ quản trị doanh nghiệp, ông đánh giá ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng có phù hợp với thực tế và có tạo động lực để doanh nghiệp mở rộng quy mô hay không?
Chuyên gia Nguyễn Văn Phụng: Thực ra, ngưỡng này mới giải quyết khó khăn trước mắt cho doanh nghiệp. Nếu hỏi về việc mở rộng quy mô thì phải nhìn cả hai chiều.
Khi người ta được giảm thuế và có ngưỡng này thì có khi người ta lại không muốn lớn. Người ta cứ muốn làm đến 10 tỷ đồng thôi. Những doanh nghiệp dưới 10 tỷ đồng thì có động cơ phấn đấu nhưng doanh nghiệp trên 10 tỷ đồng thì không có động cơ từ chính sách này.
Có thể hình dung doanh nghiệp còn xa ngưỡng 10 tỷ đồng thì có động cơ phấn đấu. Nhưng khi đã ở quanh mức 10 tỷ đồng thì có thể chững lại, còn những doanh nghiệp trên mức đó thì không được hưởng.
Tuy nhiên, tác động dây chuyền của chính sách là không thể phủ nhận. Khi đối tác của doanh nghiệp cũng được hưởng chính sách thì các bên có cơ hội giảm giá cho nhau, sử dụng dịch vụ của nhau tốt hơn. Tác dụng lan tỏa đó là rất rõ.
- Chính sách được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giữ lại nguồn lực để tái đầu tư, đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất. Theo ông, doanh nghiệp nên ưu tiên sử dụng phần nguồn lực được giảm thuế vào đâu để tạo hiệu quả lâu dài?
Chuyên gia Nguyễn Văn Phụng: Việc phân bổ và sử dụng nguồn tiền từ phần thuế được miễn giảm hoàn toàn thuộc quyền tự chủ của doanh nghiệp. Dù vậy, có thể xem đây là nguồn lực trợ lực kịp thời và thiết thực mà Nhà nước dành cho cộng đồng hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.
Khoản tiền thuế giữ lại được xem như một nguồn lực quý giá để tích lũy. Tôi khuyến nghị các đơn vị nên dành nguồn lực này cho công nghệ và chuyển đổi số, bởi việc ứng dụng hàm lượng tri thức, kỹ thuật sẽ mang lại hiệu quả kinh tế và thu nhập cao hơn nhiều so với duy trì cách làm thủ công truyền thống.
Lao động có trí tuệ, có khoa học công nghệ thì năng suất sẽ cao hơn. Vì vậy, tôi khuyến cáo doanh nghiệp được giảm thuế nên coi khoản tiền này như một nguồn lực để đầu tư. Đầu tư vào đó thì nguồn lực sẽ tiếp tục được nhân lên.
Cần hoàn trực tiếp số thuế đã tạm nộp
- Trong quá trình thực hiện, doanh nghiệp cần lưu ý gì để xác định đúng điều kiện được giảm thuế, đặc biệt với những doanh nghiệp có doanh thu sát ngưỡng 10 tỷ đồng?
Chuyên gia Nguyễn Văn Phụng: Những doanh nghiệp có doanh thu sát ngưỡng thì họ biết rất rõ. Tiêu chuẩn đầu tiên là ngưỡng doanh thu. Doanh thu không vượt thì được giảm, doanh thu vượt thì không được.
Vì vậy, nếu muốn được hưởng chính sách thì doanh nghiệp phải theo dõi sát hoạt động kinh doanh của mình.
Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.
Cùng với đó, cơ quan thuế phải hướng dẫn doanh nghiệp sớm để thực hiện. Bởi trong năm, doanh nghiệp đã triển khai nộp thuế theo quý. Quý I và quý II đã nộp, nhưng quý III và quý IV thì không phải nộp nữa đối với trường hợp thuộc diện được giảm.
Vấn đề là lâu nay ngành thuế vẫn có cách xử lý theo hướng nếu doanh nghiệp đã nộp thừa thì chuyển sang kỳ sau để bù trừ. Tôi đề xuất năm nay, nếu doanh nghiệp đã tạm nộp trong quý I và quý II thì quý III, quý IV nên hoàn lại trực tiếp cho doanh nghiệp. Không nên để số tiền đó chuyển sang bù trừ vào số phải nộp của năm 2028. Nếu đã nộp trong quý I, quý II mà phải chờ đến những năm sau mới được bù trừ thì nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp sẽ không phát huy ngay.
- Theo ông, cần đánh giá chính sách giảm 30% thuế dựa trên những tiêu chí nào để xác định việc giảm thuế có thực sự góp phần nuôi dưỡng nguồn thu và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp?
Chuyên gia Nguyễn Văn Phụng: Về cơ sở đánh giá, dựa trên dữ liệu quản lý của ngành thuế thì chúng ta biết được bao nhiêu doanh nghiệp thuộc diện giảm thuế. Ngành thuế nắm được số liệu này.
Còn để đánh giá chính sách tác động như thế nào thì phải chờ. Bây giờ mới giảm thuế cho doanh nghiệp, chính sách cần có thời gian để phát huy tác dụng. Không thể hôm trước giảm thuế mà hôm sau đã có ngay kết quả.
Trước mắt, việc giảm thuế tạo tâm lý phấn khởi. Những doanh nghiệp dưới 10 tỷ đồng có thêm động lực phấn đấu.
Tôi kỳ vọng tác động của chính sách sẽ thể hiện từ quý III, quý IV. Hiện nay đã là tháng 8, những tháng cuối năm còn lại là tháng 9, tháng 10, tháng 11 và tháng 12. Tôi kỳ vọng quý IV sẽ có tăng trưởng vượt bậc. Nếu quý IV tạo được đà tăng trưởng mạnh thì sang năm doanh nghiệp sẽ có thêm đà để bứt phá. Đó là điều chúng ta kỳ vọng ở chính sách này.
Về đề xuất ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng để áp dụng giảm thuế, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, có 99,86% cá nhân và hộ kinh doanh, trên 81,11% doanh nghiệp được hưởng chính sách này.
Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, tỉ lệ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng một năm chiếm tỉ lệ tương đối lớn.
Việc giảm thuế nhằm tập trung hỗ trợ đúng đối tượng cùng tiêu chí là hộ cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, khả năng chống chịu còn hạn chế và chịu tác động tương đối lớn từ những khó khăn của hoạt động sản xuất kinh doanh trong bối cảnh hiện nay.