3 giờ sáng ngày 8/4/2026 theo giờ Hà Nội, FTSE Russell công bố kết quả rà soát giữa kỳ và chính thức xác nhận giữ nguyên lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ Thị trường Cận biên lên Thị trường Mới nổi Thứ cấp, với việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số của FTSE bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và hoàn tất vào tháng 9/2027.
Nâng hạng thị trường chứng khoán là sự công nhận thị trường vốn của Việt Nam đã đạt đến mức độ minh bạch. Ảnh minh họa (internet).
Việc nâng hạng lên Thị trường mới nổi thứ cấp là bước ngoặt quan trọng khẳng định sự phát triển, sự công nhận của cộng đồng đầu tư toàn cầu đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, góp phần thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn, nâng cao thanh khoản và củng cố vị thế của Việt Nam trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Đây là tin tức mà giới tài chính Việt Nam nói chung, các nhà đầu tư chứng khoán nói riêng chờ đợi nhiều năm. Vấn đề đặt ra là cần làm gì để duy trì việc nâng hạng và làm thế nào để biến nâng hạng thành dòng vốn thực chất chảy vào nền kinh tế.
Mở rộng quy mô dòng vốn quốc tế
Nâng hạng thị thị trường chứng khoán là sự công nhận thị trường vốn của Việt Nam đã đạt đến mức độ minh bạch, khả năng tiếp cận và vận hành đủ tiêu chuẩn để các quỹ đầu tư tổ chức quốc tế quy mô lớn, quản lý hàng nghìn tỷ USD tài sản toàn cầu, có thể tham gia một cách có hệ thống.
Điểm mấu chốt kỹ thuật dẫn đến quyết định này của FTSE Russell là việc Việt Nam ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, thiết lập khuôn khổ pháp lý đảm bảo khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời cải thiện cơ chế ký quỹ trước giao dịch (Non-Prefunding).
Về tầm vóc, việc chuyển từ "Cận biên" lên "Mới nổi Thứ cấp" là bước lên một bậc trong hệ thống phân loại. Thị trường Cận biên là thị trường nhỏ, thanh khoản thấp, chủ yếu thu hút các quỹ đầu cơ chấp nhận rủi ro cao và các nhà đầu tư cá nhân. Thị trường Mới nổi Thứ cấp là thị trường của các quỹ hưu bổng, quỹ tương hỗ... những dòng vốn dài hạn, ổn định, và quan trọng hơn, có kỷ luật đầu tư theo chỉ số. Khi một cổ phiếu Việt Nam được đưa vào rổ chỉ số FTSE, các quỹ theo dõi chỉ số đó trên toàn cầu, dù muốn hay không, sẽ thực hiện phải mua cổ phiếu đó để duy trì tỷ lệ phân bổ theo chỉ số.
Đặt trong bức tranh lớn hơn, đây còn là tín hiệu về vị thế tổng thể của Việt Nam. Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV vừa đặt mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam vào nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới và môi trường đầu tư vào top 30 quốc gia hàng đầu toàn cầu năm 2028. Nâng hạng thị trường chứng khoán là một trong những minh chứng cụ thể nhất, đo đếm được nhất cho thấy hành trình đó đang đi đúng hướng, qua đánh giá độc lập của tổ chức xếp hạng uy tín toàn cầu.
Trong lịch sử các thị trường mới nổi, không ít quốc gia đạt được nâng hạng rồi lại bị hạ hạng vì không duy trì được các tiêu chuẩn đã cam kết. Vậy Việt Nam cần làm gì để đảm bảo duy trì vị trí mới?
Thứ nhất, đó là tính nhất quán trong chính sách là điều kiện sống còn. Nhà đầu tư tổ chức quốc tế, đặc biệt các quỹ hưu bổng lớn ưu tiên đầu tư dài hạn 10-20 năm. Một trong những điều kiện họ cần nhất đó là sự ổn định của chính sách. Cần bảo đảm rằng khung pháp lý đã được ban hành, được thực thi nhất quán ở các cấp.
Nhà đầu tư tổ chức không chỉ mua cổ phiếu, họ mua quyền sở hữu một phần doanh nghiệp nên đặt kỳ vọng vào minh bạch thông tin, bảo vệ cổ đông thiểu số, và chất lượng hội đồng quản trị độc lập. Ảnh: Hòa Phát.
Thứ hai, thanh khoản thị trường phải thực sự cải thiện. Một trong những tiêu chí quan trọng mà FTSE Russell và các tổ chức xếp hạng khác như MSCI theo dõi liên tục sau khi nâng hạng là thanh khoản. Nếu một cổ phiếu được đưa vào rổ chỉ số nhưng thanh khoản quá thấp là tín hiệu tiêu cực. Để duy trì hạng và mở đường cho bước nâng hạng tiếp theo, thị trường chứng khoán Việt Nam cần tăng quy mô thị trường, cải thiện độ sâu thanh khoản và đặc biệt tăng tỷ lệ cổ phần tự do chuyển nhượng (free-float) của các doanh nghiệp niêm yết lớn.
Thứ ba, chất lượng quản trị doanh nghiệp phải được nâng lên tương xứng. Nhà đầu tư tổ chức không chỉ mua cổ phiếu, họ mua quyền sở hữu một phần doanh nghiệp nên đặt kỳ vọng vào minh bạch thông tin, bảo vệ cổ đông thiểu số, và chất lượng hội đồng quản trị độc lập. Hiện tại, nhiều doanh nghiệp Việt Nam niêm yết (bao gồm các công ty lớn) vẫn còn khoảng cách đáng kể so với chuẩn quản trị doanh nghiệp quốc tế (ESG, IFRS, công bố thông tin bằng tiếng Anh kịp thời...). Muốn giữ được dòng vốn tổ chức quốc tế, đây là vùng cần cải thiện không thể trì hoãn.
Nâng hạng sẽ tự động kéo một dòng tiền lớn từ các quỹ theo dõi chỉ số buộc phải phân bổ vào cổ phiếu Việt Nam theo tỷ trọng trong rổ. Dòng tiền này đến vì quy tắc của việc quản lý theo chỉ số. Các ước tính của giới phân tích tài chính cho rằng chỉ riêng dòng vốn thụ động này có thể đạt hàng tỷ USD trong giai đoạn 2026-2027 khi quá trình phân bổ diễn ra. Nhưng dòng tiền thực sự có giá trị dài hạn và có tác động sâu rộng hơn lại là dòng vốn từ các quỹ đầu tư chủ động, những người lựa chọn cổ phiếu dựa trên phân tích cơ bản về triển vọng doanh nghiệp và nền kinh tế. Dòng tiền này không đến tự động mà đến từ nội tại doanh nghiệp, chất lượng cổ phiếu.
Theo các chuyên gia tài chính, để hút được dòng vốn chủ động sau nâng hạng, Việt Nam cần giải quyết ít nhất ba bài toán cụ thể.
Một là vấn đề về tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (room ngoại). Nhiều cổ phiếu lớn của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính và bất động sản đã kín room ngoại (49% với doanh nghiệp thông thường, 30% với ngân hàng). Khi nhà đầu tư nước ngoài muốn mua nhưng không còn chỗ, họ hoặc mua ở thị trường thứ cấp với giá cao hơn, hoặc chuyển sang thị trường khác. Việt Nam cần có lộ trình nới room linh hoạt, có chọn lọc theo ngành, bảo vệ những lĩnh vực nhạy cảm về an ninh kinh tế nhưng mở cửa rộng hơn cho những lĩnh vực có thể hưởng lợi từ vốn và quản trị quốc tế.
Hai là, hàng hóa chất lượng cao cho thị trường. Nhà đầu tư tổ chức quốc tế cần những doanh nghiệp đủ lớn, đủ minh bạch, có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng để đầu tư. Hiện tại, danh sách các công ty Việt Nam đáp ứng đủ các tiêu chí đó (vốn hóa đủ lớn, quản trị đủ tốt, thông tin đủ minh bạch bằng tiếng Anh) còn khá hạn chế so với quy mô kỳ vọng của dòng vốn ngoại. Cần có chương trình thúc đẩy IPO các doanh nghiệp lớn bao gồm cả doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, để bổ sung hàng hóa chất lượng cho thị trường. Kết luận 18 -KL/TW đã yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đây chính là cơ hội để cùng lúc thực hiện hai mục tiêu: cải cách doanh nghiệp nhà nước và bổ sung hàng hóa cho thị trường chứng khoán.
Với câu chuyện tăng trưởng mạnh, vị trí địa chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu, và nay được nâng hạng theo một lộ trình đã rõ ràng,TTCK Việt Nam có cơ hội thu hút sự chú ý rất lớn từ cộng đồng đầu tư quốc tế.
Ba là, hạ tầng thông tin và kết nối với nhà đầu tư quốc tế. Nhà đầu tư tổ chức quốc tế ra quyết định dựa trên thông tin. Hiện nay, phần lớn thông tin về thị trường chứng khoán Việt Nam, từ báo cáo tài chính doanh nghiệp đến các phân tích vĩ mô vẫn chủ yếu bằng tiếng Việt, cập nhật chậm và thiếu chuẩn hóa theo chuẩn mực tài chính quốc tế (IFRS). Xây dựng hệ sinh thái thông tin thị trường bằng tiếng Anh, đạt chuẩn quốc tế, cập nhật theo thời gian thực là nền tảng không thể thiếu để dòng vốn ngoại hiểu rõ thị trường Việt Nam và quyết định đầu tư dài hạn.
Nâng hạng của FTSE Russell diễn ra vào một thời điểm đặc biệt thuận lợi có thể nói là cơ hội kép cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Một là, thu hút vốn thông qua việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số của FTSE sau khi được nâng hạng. Hai là, dòng vốn quốc tế đang tìm kiếm điểm đến mới trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu bất ổn, nhiều nhà đầu tư muốn đa dạng hóa khỏi các thị trường quen thuộc. Với câu chuyện tăng trưởng mạnh, dân số trẻ, vị trí địa chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu, và nay được nâng hạng theo một lộ trình đã rõ ràng, thị trường chứng khoán Việt Nam có cơ hội thu hút sự chú ý rất lớn từ cộng đồng đầu tư quốc tế.
Tuy nhiên, nâng hạng mới tạo ra điều kiện cần, chất lượng doanh nghiệp, tính nhất quán chính sách, mức độ thanh khoản, chất lượng quản trị doanh nghiệp mới là điều kiện đủ. Ngày 21/9/2026 là điểm xuất phát của một hành trình dài hơn, có giá trị hơn và cũng đầy thách thức hơn.
Nâng hạng thị trường chứng khoán không phải là đích đến cuối cùng, mà là hành trình đòi hỏi phải xây dựng, củng cố niềm tin trong và ngoài nước vào một thị trường chứng khoán hiện đại, minh bạch và hội nhập. Về phía các công ty chứng khoán cần nâng cao chất lượng dịch vụ hơn, đảm bảo minh bạch, nâng cao trải nghiệm của nhà đầu tư. Đối với các doanh nghiệp niêm yết rất cần nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch, công bố thông tin song ngữ. Các nhà đầu tư trong nước cần trang bị kiến thức góp phần ổn định cho TTCK. Đây là định hướng dài hạn xây dựng thị trường phát triển bền vững, hội nhập.
Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV vừa đặt mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam vào nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới và môi trường đầu tư vào top 30 quốc gia hàng đầu toàn cầu năm 2028. Nâng hạng thị trường chứng khoán qua đánh giá độc lập của tổ chức xếp hạng uy tín toàn cầu là một trong những bằng chứng cụ thể nhất, đo đếm được nhất cho thấy hành trình đó đang đi đúng hướng .