Công nghệ vũ trụ không phải là giấc mơ

CôngThương

Sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án, Viện KH&CN Việt Nam đã ký Thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật bản (JAXA). Theo đó, Viện sẽ phối hợp với JAXA thực hiện 3 nhiệm vụ trọng tâm gồm: Xây dựng hạ tầng kỹ thuật và cơ sở vật chất hiện đại; chuyển giao công nghệ; đào tạo nguồn nhân lực.

Tháng 9/2011, Trung tâm vệ tinh Việt Nam - đơn vị trực thuộc Viện KH&CN được thành lập. Đây là đơn vị có chức năng tiếp nhận, quản lý và thực hiện dự án xây dựng TTVTVN. Dự án được đầu tư với kinh phí hơn 630 triệu USD, hoàn thành vào năm 2020.

TTVTVN có diện tích 9 ha, được xây dựng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc- Hà Nội. Đây là nơi nghiên cứu và sản xuất các vệ tinh nhỏ, phục vụ nhu cầu dự báo thời tiết, quan trắc, thăm dò, thu phát sóng truyền thanh - truyền hình, tìm kiếm cứu nạn…

Dự kiến tháng 1/2017, Việt Nam sẽ phóng vệ tinh viễn thám công nghệ rada đầu tiên và năm 2020 sẽ phóng vệ tinh thứ hai. Mỗi vệ tinh này có trọng lượng khoảng 500kg, tuổi thọ 5 năm. Vệ tinh đầu tiên do Việt Nam và Nhật Bản phối hợp thiết kế và sản xuất. Vệ tinh thứ 2 do người Việt Nam tự thiết kế lắp đặt và chế tạo ngay tại khu công nghệ cao.

Việt Nam chịu nhiều ảnh hưởng bởi khí hậu không ổn định, thiên tai đe dọa thường xuyên. Vậy công nghệ khai thác của TTVT giúp ích gì, thưa ông?

Việt Nam là một trong 5 nước bị ảnh hưởng lớn nhất do nước biển dâng của biến đổi khí hậu. Thực tế, vấn đề biến đổi khí hậu được các nhà khoa học trên thế giới và Liên hợp quốc công bố nhiều năm qua và đang trở thành chương trình lớn của toàn cầu. Theo tôi, những dự án từ công nghệ vệ tinh của TTVTVN sẽ góp phần đáng kể cho việc nghiên cứu hỗ trợ giảm thiểu thiên tai và những biến động của thời tiết.

Theo tính toán, dự án ra đời sẽ giúp Việt  Nam giảm thiểu tổn thất hàng năm từ 1-1,5 tỷ USD, bởi chúng ta sẽ được cảnh báo sớm tình hình biến động của khí hậu, thời tiết.

Đặc thù của dự án TTVTVN, khác với nhiều nước, là sản xuất ra các vệ tinh dùng công nghệ rada chứ không bằng công nghệ quang học. Công nghệ rada là công nghệ có thể chụp ảnh toàn bộ trái đất với độ phân giải rất cao và đặc biệt chụp được ở bất kỳ thời tiết nào (khắc phục được nhược điểm của công nghệ quang học là thời tiết mưa, mây mù không thể chụp được).

Việt Nam có thể dùng vệ tinh chụp cho bất kỳ nước nào trên thế giới khi quỹ đạo bay qua. Như vậy sẽ rất nhiều nước cần mua ảnh chụp qua vệ tinh trong công trình nghiên cứu của họ và ta có thể bán những bức ảnh này.

Tuy vậy, chúng ta phải giải quyết được vấn đề nhân lực cho công nghệ vũ trụ?

Hiện, chúng ta đã có gần 100 người được đào tạo về lĩnh vực này ở khắp các nước trên thế giới. Viện KH&VN Việt Nam đã cử người theo học tại JAXA. Các học viên được đào tạo theo ê-kíp để khi về nước có thể sản xuất ngay những sản phầm đầu tiên. Sắp tới, Việt Nam còn hợp tác với Nga, Mỹ, Mexico… để gửi các nghiên cứu sinh sang học tập tại những nước có công nghệ vũ trụ phát triển.

Ngoài ra, các trường đại học trong nước đã có các chương trình đào tạo lĩnh vực hàng không vũ trụ. Gần đây, Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đại học FPT… bắt đầu có các bộ môn về công nghệ vũ trụ. Trong các Viện nghiên cứu quân sự hoặc dân sự đã hình thành các tổ chức nghiên cứu. Viện Công nghệ Vũ trụ Việt Nam có nhiều chuyên gia được đào tạo ở nước ngoài trong những năm qua.

Theo tôi, sự chuẩn bị đã có từ nhiều năm nay và chúng ta đủ điều kiện xây dựng Dự án TTVTVN cũng như vận hành về sau.

Ông nhận định gì về khả năng phát triển ngành công nghệ vũ trụ của Việt Nam?

Ứng dụng của lĩnh vực này tác động trực tiếp đến sự phát triển của bất cứ quốc gia nào và Việt Nam không phải ngoại lệ. Những nỗ lực gần đây của Việt Nam cho thấy, công nghệ vũ trụ không còn là giấc mơ.

Chúng ta chưa nghĩ đến việc sản xuất ra một con tàu vũ trụ, nhưng chúng ta khai thác, nghiên cứu sản xuất ra ra các vệ tinh phóng lên bầu trời. Như vậy bản thân Việt Nam sở hữu không ít các vệ tinh trên bầu trời với các mục đích khác nhau. Tiến xa hơn, chúng ta có những đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học, các nhà phát minh, sáng chế, những nhà bác học của lĩnh vực này. Công nghệ vũ trụ sẽ trở thành ngành công nghiệp quan trọng của nước nhà trong tương lai gần. Tôi kỳ vọng, Việt Nam sẽ có tên trên bản đồ thế giới về chinh phục, khai thác khoảng không vũ trụ.

Trân trọng cảm ơn ông!

Lan Anh