Công tác cán bộ: Lấy kết quả thực tiễn để đánh giá, sử dụng, sàng lọc

Chọn người theo việc

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị diễn ra ngày 3/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Cán bộ là nhân tố quyết định. Nghị quyết đúng, nguồn lực đủ nhưng cán bộ cầm chừng, né tránh thì công việc vẫn trì trệ. Phải chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sử dụng, sàng lọc. Hằng năm, mỗi cấp ủy, cơ quan, địa phương phải xác định việc khó, điểm nghẽn; giao người đủ bản lĩnh, năng lực, thẩm quyền, nguồn lực. Phải để người dám nghĩ, dám làm, có sản phẩm thực chất được ghi nhận, bảo vệ, trọng dụng; người né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng phải được sàng lọc, thay thế”.

Đặt trong tổng thể yêu cầu đổi mới công tác cán bộ hiện nay, chỉ đạo trên không đơn thuần là sự điều chỉnh về phương thức đánh giá, đáng chú ý hơn, là sự thay đổi trong thước đo năng lực và hiệu quả công tác. Nếu trước đây, việc đánh giá còn chú trọng nhiều đến quá trình, thì yêu cầu hiện nay ngày càng đề cao kết quả thực chất; cán bộ cũng không được xem xét tương đối tách rời khỏi công việc, mà phải được đặt trong chính nhiệm vụ, trách nhiệm được giao để kiểm chứng năng lực, bản lĩnh và khả năng tổ chức thực hiện.

Năng lực không thể chỉ được nhận diện qua hồ sơ, bằng cấp hay quá trình công tác tương đối “an toàn”, mà phải được chứng minh trong thực tiễn.

Một thời gian dài, đánh giá cán bộ ở đâu đó vẫn có thể gặp những nhận xét chung chung: có năng lực, có trách nhiệm, hoàn thành tốt nhiệm vụ, có tinh thần đổi mới… Những đánh giá như vậy chỉ thật sự có ý nghĩa khi trả lời được bằng kết quả cụ thể: nhiệm vụ được giao hoàn thành đến mức nào? Công việc tồn đọng được xử lý ra sao? Quyết định của cán bộ tạo ra chuyển biến như thế nào đối với cơ quan, đơn vị, địa phương và người dân, doanh nghiệp.

Công tác cán bộ liên quan đến con người, đòi hỏi đánh giá toàn diện về phẩm chất, bản lĩnh, năng lực, uy tín và nhiều yếu tố khó thể hiện hết bằng con số. Do đó, sản phẩm công việc và kết quả thực tế càng cần được coi là căn cứ quan trọng để hạn chế cảm tính, nể nang hoặc những nhận xét chung chung.

Khi kết quả được đặt đúng vị trí, người thực sự có năng lực sẽ có thêm cơ hội được nhận diện. Người dám nhận việc khó, sẵn sàng chịu trách nhiệm và tạo ra chuyển biến sẽ không bị đánh đồng với người chọn cách làm an toàn. Đồng thời, những cán bộ yếu kém, trì trệ hoặc né tránh công việc cũng khó tiếp tục đứng ngoài yêu cầu sàng lọc.

Cán bộ là cái gốc của mọi công việc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Tư tưởng ấy càng cho thấy ý nghĩa hơn trong giai đoạn đất nước đang đặt ra những yêu cầu phát triển mới, khi mỗi chủ trương lớn đều cần một bộ máy đủ năng lực để tổ chức thực hiện.

Qua 8 năm triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, công tác cán bộ đã đạt nhiều kết quả quan trọng.

Tuy nhiên, bối cảnh mới đang đặt ra yêu cầu cao hơn rất nhiều. Khoa học, công nghệ phát triển nhanh, chuyển đổi số làm thay đổi phương thức quản lý. Tổ chức bộ máy được sắp xếp lại, phân cấp, phân quyền mạnh hơn. Nhiều vấn đề mới, phức tạp, thậm chí chưa có tiền lệ liên tục xuất hiện. Do đó, năng lực của cán bộ không thể chỉ thể hiện ở việc nắm đúng quy định hay xử lý thành thạo những công việc quen thuộc. Thực tiễn cần những người biết tổ chức thực hiện, dám quyết định trong phạm vi thẩm quyền, có khả năng xử lý tình huống phức tạp và chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.

Đó là lý do yêu cầu “chọn người theo việc” có ý nghĩa đặc biệt. Trước hết, phải xác định rõ công việc cần làm, vấn đề cần giải quyết, tiêu chuẩn và năng lực mà vị trí đó đòi hỏi. Trên cơ sở ấy lựa chọn người phù hợp nhất. Bố trí đúng cán bộ phải bắt đầu từ sự phù hợp giữa yêu cầu công việc với phẩm chất, năng lực, sở trường và kinh nghiệm thực tế của từng người.

Tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương ngày 26/8 về Đề án tổng kết Nghị quyết số 26-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý từng khâu sang quản trị, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ thống nhất, liên thông, xuyên suốt, gắn với nhiệm vụ chính trị, tổ chức vị trí việc làm, năng lực với tạo nguồn, đào tạo, bố trí, đánh giá, đãi ngộ và sàng lọc. Kết quả cuối cùng phải hướng tới “đúng người, đúng việc, đúng sở trường, đúng yêu cầu đào tạo và tạo ra kết quả”.

Từ đây cũng đặt ra một vấn đề lâu nay vốn khó nhưng không thể né tránh: đánh giá phải gắn với sàng lọc. Cán bộ có năng lực, tạo ra sản phẩm rõ ràng phải được nhận diện và sử dụng. Người nhận việc khó, xử lý được những vấn đề tồn đọng cần được đánh giá tương xứng. Ngược lại, cán bộ kéo dài tình trạng không đáp ứng yêu cầu, thiếu trách nhiệm, né tránh hoặc đùn đẩy công việc không thể mãi được đặt trong một mặt bằng đánh giá mang tính bình quân.

Sàng lọc vì vậy không phải tạo ra tâm lý bất an trong đội ngũ. Làm đúng sẽ có tác dụng ngược lại: củng cố kỷ luật, giữ công bằng cho người làm việc nghiêm túc và tạo cơ hội để bố trí nhân sự phù hợp hơn.

Phát huy tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm

Một trong những quan điểm quan trọng của Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới đã lấy “kết quả, sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực thi, khả năng tháo gỡ điểm nghẽn và mức độ hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp” làm thước đo đánh giá. Cùng với đó là cơ chế “giao quyền - giám sát thực thi - quản trị rủi ro - đánh giá bằng kết quả”.

Cán bộ dám làm cần được bảo vệ, nhưng bảo vệ không có nghĩa bao che. Quyền chủ động phải được mở rộng, song quyền lực luôn phải nằm trong cơ chế giám sát. Những quyết định vì lợi ích chung, xuất phát từ động cơ trong sáng và đã thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm soát rủi ro cần được phân biệt với hành vi cố ý làm trái, vụ lợi hoặc lợi dụng danh nghĩa đổi mới để hợp thức hóa sai phạm.

Nghị quyết 24-NQ/TW quy định việc xem xét trách nhiệm phải căn cứ vào động cơ, mục đích, mức độ lỗi, quá trình ra quyết định, việc tuân thủ chủ trương và phương án đã được phê duyệt, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro, hậu quả cũng như việc chủ động ngăn chặn, khắc phục. Sai sót không cố ý, không vụ lợi, thực hiện đúng chủ trương và đã chủ động phòng ngừa, khắc phục được đặt trong cách xem xét khác với hành vi cố ý làm trái, che giấu thông tin hoặc vượt quá phạm vi được phê duyệt.

Nghị quyết 24-NQ/TW yêu cầu “đột phá mạnh mẽ trong công tác cán bộ, lấy hiệu quả đổi mới, sáng tạo làm thước đo cốt lõi”; coi sản phẩm, hiệu quả công việc, năng lực tháo gỡ điểm nghẽn, giải quyết việc khó, việc mới, việc tồn đọng kéo dài và mức độ hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp là những căn cứ chủ yếu. Năng lực đổi mới, sáng tạo và quản trị rủi ro cũng phải được xem xét trong phát hiện, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, luân chuyển, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ.

Đặc biệt, Nghị quyết yêu cầu thực hiện nghiêm cơ chế “chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sàng lọc cán bộ”. Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị hằng năm phải rà soát những việc khó, việc mới, điểm nghẽn và nhiệm vụ trọng tâm để giao cho cán bộ có năng lực, bản lĩnh đảm nhận; đồng thời bảo đảm thẩm quyền, nhân lực, thời gian và nguồn lực. Người có năng lực, có sản phẩm, hiệu quả thực chất phải được kịp thời phát hiện, trọng dụng; cán bộ né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng, thiếu trách nhiệm hoặc có biểu hiện vụ lợi phải được sàng lọc, thay thế.

Kết quả, sản phẩm thực tế phải trở thành căn cứ quan trọng để xem xét việc tiếp tục giao nhiệm vụ, trao trách nhiệm cao hơn hoặc điều chỉnh vị trí cho phù hợp. Cán bộ làm tốt phải được ghi nhận, người có năng lực phải được sử dụng đúng chỗ, những người tạo ra sản phẩm thực chất cần có cơ hội phát triển và được giao những nhiệm vụ xứng đáng hơn. Ngược lại, trường hợp trì trệ kéo dài, né tránh trách nhiệm hoặc nhiều lần không đáp ứng yêu cầu của vị trí thì cần có cơ chế đánh giá, điều chỉnh, thậm chí thay thế để bảo đảm hiệu quả công việc.

Bên cạnh đó, việc khen thưởng, quy hoạch, bố trí và sử dụng cán bộ, theo tinh thần Nghị quyết 24-NQ/TW, cũng phải căn cứ chủ yếu vào giá trị, hiệu quả thực tế, mức độ tiết kiệm nguồn lực, khả năng nhân rộng và tác động lâu dài, thay vì chạy theo số lượng sáng kiến hay thành tích hình thức.

Công tác cán bộ là “then chốt của then chốt”. Trong giai đoạn đất nước đang cần một bộ máy thực sự hành động, ý nghĩa của cái “then chốt” ấy cuối cùng phải được kiểm nghiệm bằng hiệu quả vận hành của từng vị trí.

Chọn đúng người mới là bước khởi đầu; để cán bộ phát huy được năng lực, cần giao đúng việc, trao đủ thẩm quyền và bảo đảm các nguồn lực cần thiết cho quá trình tổ chức thực hiện. Sau cùng, kết quả công việc và sản phẩm thực tế mới là thước đo quan trọng nhất để đánh giá một cán bộ có thực sự đủ năng lực, bản lĩnh và khả năng đáp ứng trọng trách được giao hay không.

Khi kết quả thực tiễn có sức nặng trong đánh giá, sử dụng và sàng lọc cán bộ, những người thực sự làm được việc sẽ có thêm cơ hội cống hiến; người dám chịu trách nhiệm có thêm động lực để hành động. Nguyên tắc “chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sử dụng, sàng lọc” sẽ thực sự trở thành động lực nâng chất lượng đội ngũ và hiệu quả hoạt động của bộ máy.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định: Đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, bảo đảm khách quan, dân chủ, thực chất, hiệu quả, nhất là công tác thẩm định, đánh giá cán bộ theo đúng chủ trương "có vào, có ra", "có lên, có xuống". Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp của hệ thống chính trị, nhất là cán bộ cấp chiến lược và cấp cơ sở thật sự tiêu biểu, có tư duy, năng lực quản trị tiên tiến, phù hợp với mô hình tổ chức mới và yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước.