Từ cải cách thủ tục hành chính, phát triển thương mại điện tử đến ứng dụng AI trong điều hành và thúc đẩy năng lượng xanh, ngành Công Thương Bắc Ninh đang cho thấy quyết tâm chuyển đổi số mạnh mẽ nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, tiến trình chuyển đổi số vẫn còn một số thách thức cần tháo gỡ để tạo ra những bước chuyển thực chất và bền vững hơn. Xung quanh việc triển khai Nghị quyết 57 của ngành Công Thương tại địa phương, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương Bắc Ninh.
Ông Nguyễn Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương Bắc Ninh.
Chuyển đổi số lan tỏa mạnh từ quản lý nhà nước đến doanh nghiệp
- Thưa ông, Nghị quyết 57-NQ/TW đang đặt ra yêu cầu đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các ngành, lĩnh vực. Với ngành Công Thương Bắc Ninh, đâu là những chuyển biến rõ nét nhất sau thời gian triển khai vừa qua?
Ông Nguyễn Văn Phương: Điều dễ nhận thấy nhất là nhận thức về chuyển đổi số trong toàn ngành đã thay đổi rất mạnh. Nếu như trước đây, chuyển đổi số chủ yếu được nhìn nhận là ứng dụng công nghệ vào xử lý công việc hành chính thì hiện nay tư duy này đã mở rộng sang toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước.
Thời gian qua, Sở Công Thương Bắc Ninh đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều kế hoạch, chương trình và văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm triển khai đồng bộ Nghị quyết 57. Trong đó có quyết định thành lập Ban Chỉ đạo của Sở về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06; Kế hoạch chuyển đổi số ngành Công Thương năm 2026; Kế hoạch phát triển thương mại điện tử tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026 - 2030; Kế hoạch cải cách hành chính giai đoạn 2025 - 2030; Kế hoạch triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”…
Có thể nói, chuyển đổi số hiện nay không còn là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin mà đã trở thành yêu cầu xuyên suốt trong toàn ngành Công Thương.
Đặc biệt, Bắc Ninh lựa chọn triển khai chuyển đổi số theo hướng tập trung vào các lĩnh vực có tác động trực tiếp tới doanh nghiệp và tăng trưởng kinh tế như cải cách thủ tục hành chính, thương mại điện tử, kinh tế số, logistics và năng lượng.
Bộ phận tiếp nhận trực truyến thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), toàn bộ quy trình hiện được thực hiện trên hệ thống điện tử EcoSys.
- Thưa ông, một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm hiện nay là cải cách thủ tục hành chính trên môi trường số. Quá trình này đã mang lại hiệu quả cụ thể ra sao?
Ông Nguyễn Văn Phương: Chúng tôi xác định cải cách thủ tục hành chính là khâu đi đầu trong chuyển đổi số bởi đây là lĩnh vực tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.
Trong thời gian qua, Sở Công Thương Bắc Ninh đã triển khai đồng bộ cơ chế một cửa, một cửa liên thông và giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Công tác rà soát, chuẩn hóa quy trình nội bộ và quy trình điện tử được thực hiện thường xuyên nhằm nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết và giảm tối đa thao tác cho doanh nghiệp.
Đến nay, hầu hết các thủ tục hành chính của ngành đã được xử lý trên hệ thống điện tử, cho phép doanh nghiệp nộp hồ sơ ở bất cứ đâu mà không phải đi lại như trước.
Riêng đối với lĩnh vực cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), toàn bộ quy trình hiện được thực hiện trên hệ thống điện tử EcoSys. Theo quy định thời gian xử lý hồ sơ cấp C/O cho hàng hoá vận chuyển bằng đường hàng không là 4h nhưng thực tế nhiều hồ sơ chỉ mất khoảng 2 đến 3h là hoàn thành. Đặc biệt, cán bộ của đơn vị vẫn duy trì trực xử lý hồ sơ cả trong ngày nghỉ, lễ, tết để đảm bảo hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp không bị gián đoạn.
Song song với đó, ngành cũng từng bước nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều hành công việc. Các công cụ AI hiện hỗ trợ tổng hợp dữ liệu, phân tích thông tin, soạn thảo văn bản và xử lý công việc chuyên môn, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và vận hành của cơ quan nhà nước.
Từ nền tảng quản trị số, ngành Công Thương Bắc Ninh tiếp tục mở rộng chuyển đổi số sang lĩnh vực thương mại điện tử, kinh tế số, logistics và năng lượng xanh, những lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng mới của địa phương.
Động lực mới từ thương mại điện tử và kinh tế số
- Bắc Ninh hiện được đánh giá là một trong những địa phương có tốc độ phát triển thương mại điện tử khá mạnh. Ngành Công Thương đã triển khai việc này như thế nào để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tận dụng tốt nền tảng số, đưa nông sản địa phương tiếp cận trực tiếp đến người tiêu dùng, thưa ông?
Ông Nguyễn Văn Phương: Chúng tôi xác định, thương mại điện tử không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh như hiện nay. Vì vậy, ngành Công Thương tập trung rất mạnh vào công tác đào tạo kỹ năng số và tạo môi trường thực hành thực tế cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất kinh doanh.
Sở Công Thương Bắc Ninh đã phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - Bộ Công Thương, Công ty TNHH Giải pháp phát triển kinh doanh IViet tổ chức các hội nghị tập huấn cho khoảng 120 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh về bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, livestream trên Facebook, TikTok cũng như ứng dụng AI trong kinh doanh hiện đại. Đồng thời, phối hợp tổ chức các lớp tập huấn pháp luật thương mại điện tử cho cán bộ quản lý nhà nước, quản lý thị trường và lực lượng công an nhằm nâng cao năng lực kiểm tra, xử lý vi phạm trên môi trường số.
Một trong những điểm nhấn nổi bật là chương trình “Tuần lễ vải thiều Lục Ngạn - Tự hào nông sản Việt”. Đây không đơn thuần là hoạt động xúc tiến thương mại mà còn là mô hình chuyển đổi số trong tiêu thụ nông sản địa phương.Thông qua các phiên livestream đa nền tảng có sự tham gia của lãnh đạo tỉnh và các nhà sáng tạo nội dung, chương trình đã tiêu thụ hơn 106 tấn vải thiều trên TikTok Shop và Sendo Farm. Riêng một phiên livestream trực tiếp đã bán được hơn 55 tấn vải.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh UBND Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh (áo trắng) livestream bán vải thiều cho nông dân. Ảnh: TL
Không chỉ dừng ở thương mại điện tử, Bắc Ninh cũng đang thúc đẩy mạnh logistics số và hạ tầng công nghiệp thông minh. Sở Công Thương đã phối hợp với Viettel Post triển khai hệ thống Smart Box tại trung tâm hành chính công, khu nhà ở công nhân, khu chung cư và khu lưu trú sinh viên nhằm hình thành hệ sinh thái logistics hiện đại phục vụ thương mại số.
Song song với đó, tỉnh đang xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ số các khu, cụm công nghiệp. Hệ thống này cho phép nhà đầu tư ở bất cứ đâu trên thế giới có thể tra cứu trực tuyến các thông tin về ngành nghề, tỷ lệ lấp đầy, hiện trạng hạ tầng và cấu trúc không gian công nghiệp của Bắc Ninh.
Đáng chú ý, chuyển đổi số hiện cũng đang được gắn chặt với chiến lược chuyển đổi xanh và phát triển năng lượng bền vững. Sở Công Thương đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Đề án phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2025-2035; đồng thời phối hợp với Ban Quản lý các khu công nghiệp nghiên cứu bài toán lớn về xây dựng nền tảng số và mô hình phân tích thông minh phục vụ phát triển điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) tại các khu công nghiệp, hướng tới mục tiêu Net Zero.
Giải pháp gỡ “điểm nghẽn” để chuyển đổi số đi vào thực chất
- Trước yêu cầu chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, ngành Công Thương Bắc Ninh sẽ tập trung vào những giải pháp nào trong thời gian tới, thưa ông?
Ông Nguyễn Văn Phương: Trước yêu cầu chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, chúng tôi nhận thấy những thách thức trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 hiện nay là vấn đề năng lực chuyển đổi số giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều, nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số còn thiếu, hạ tầng chưa thực sự hoàn thiện và nguy cơ mất an toàn thông tin trên môi trường số. Vì vậy, thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung vào ba nhóm giải pháp lớn.
Thứ nhất, tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan nâng cấp hạ tầng số, tối ưu phần mềm và đơn giản hóa quy trình theo hướng đồng bộ, thuận tiện và dễ sử dụng hơn cho doanh nghiệp và người dân.
Thứ hai, nâng cao năng lực số cho cán bộ, doanh nghiệp và người dân thông qua các chương trình đào tạo thực chất, sát với nhu cầu thị trường. Chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng các lớp tập huấn về thương mại điện tử, livestream bán hàng, xây dựng thương hiệu số và ứng dụng AI trong kinh doanh.
Thứ ba, gắn chuyển đổi số với chuyển đổi xanh và phát triển năng lượng bền vững. Bắc Ninh đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, sử dụng năng lượng xanh để đáp ứng nhu cầu phát triển trung tâm dữ liệu và các ngành công nghệ cao trong tương lai.
- Xin cảm ơn ông!