Đóng tài khoản “ngủ đông”
Trong làn sóng thanh toán không dùng tiền mặt bùng nổ, khi mỗi giao dịch điện tử đều để lại dấu vết dữ liệu, hệ thống ngân hàng Việt Nam đang bước vào một cuộc “đại phẫu” âm thầm nhưng quyết liệt: rà soát, đóng hoặc thu phí các tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch trong thời gian dài, những tài khoản được gọi là “ngủ đông”. Động thái này không chỉ nhằm tinh gọn hệ thống, tối ưu quản trị dữ liệu, mà còn là một mắt xích quan trọng trong nỗ lực tăng cường an toàn, bảo vệ quyền lợi khách hàng trước các rủi ro gian lận ngày càng tinh vi.
Mới đây, Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) thông báo kế hoạch rà soát và đóng các tài khoản thanh toán không hoạt động trong thời gian dài, áp dụng cho toàn bộ khách hàng cá nhân và tổ chức. Theo SHB, kể từ tháng 12/2025, ngân hàng sẽ tiến hành đóng các tài khoản không phát sinh bất kỳ giao dịch nào trong vòng 24 tháng liên tục trở lên (tính đến ngày 30/10/2025) và có số dư bằng 0. Khi tài khoản bị đóng, toàn bộ các sản phẩm, dịch vụ liên quan như thẻ ghi nợ, SMS Banking, ngân hàng số cũng sẽ chấm dứt hiệu lực.
SHB cho biết, việc rà soát này nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm an toàn dữ liệu, tuân thủ các quy định của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời hạn chế phát sinh các loại phí không cần thiết đối với những tài khoản không còn nhu cầu sử dụng. Đây cũng là một trong những biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro gian lận và bảo vệ quyền lợi của chính khách hàng.
Đối với những khách hàng vẫn có nhu cầu duy trì tài khoản, SHB khuyến nghị thực hiện ít nhất một giao dịch như nộp tiền hoặc chuyển tiền trong thời hạn từ 5 - 10 ngày làm việc kể từ khi ngân hàng đăng tải thông báo trên website chính thức. Sau thời hạn này, nếu tài khoản vẫn không phát sinh giao dịch, ngân hàng sẽ tiến hành đóng theo đúng thỏa thuận đã ký kết.
Các ngân hàng rà soát, đóng hoặc thu phí các tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch trong thời gian dài. Ảnh minh hoạ
Không chỉ SHB, trước đó nhiều ngân hàng thương mại như: Sacombank, MB đã triển khai các biện pháp tương tự, bao gồm đóng tài khoản không hoạt động trong thời gian dài hoặc áp dụng phí duy trì, phí quản lý đối với những tài khoản không đáp ứng điều kiện về số dư và tần suất giao dịch. Gần đây, xu hướng thu phí đối với tài khoản “ngủ đông” ngày càng rõ nét, với mức phổ biến từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng mỗi tháng.
Đơn cử, VIB thông báo áp dụng chính sách phí mới từ tháng 12, theo đó các tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch trong 12 tháng liên tục sẽ bị thu 10.000 đồng/tháng (chưa bao gồm VAT), được gọi là phí “đóng băng tài khoản cá nhân”. Với những tài khoản không hoạt động nhưng số dư không đủ để thu phí, VIB sẽ trích toàn bộ số dư còn lại theo quy định và miễn phần phí chưa thu đủ.
Đáng chú ý, một số ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam áp dụng mức phí cao hơn đáng kể. Standard Chartered Việt Nam thu 150.000 đồng/tháng đối với tài khoản không phát sinh giao dịch trong 12 tháng, trong khi HSBC Việt Nam thu 100.000 đồng/tháng với các tài khoản không giao dịch từ 24 tháng trở lên.
Theo các ngân hàng, việc thu phí hay đóng tài khoản “ngủ đông” nhằm khuyến khích khách hàng chủ động rà soát, sử dụng hiệu quả các tài khoản đang sở hữu, đồng thời giảm chi phí quản lý và rủi ro phát sinh từ những tài khoản không còn nhu cầu sử dụng. Trong bối cảnh số lượng tài khoản thanh toán tăng nhanh, mỗi tài khoản “chết” hay “ngủ quên” đều trở thành một điểm dữ liệu kém hiệu quả, thậm chí tiềm ẩn rủi ro nếu bị lợi dụng.
Làm sạch dữ liệu để bảo vệ hệ thống và khách hàng
Từ góc độ quản lý, giới chuyên gia cho rằng các động thái mạnh tay với tài khoản “ngủ đông” nằm trong nỗ lực chung của toàn ngành Ngân hàng nhằm làm sạch dữ liệu khách hàng và chỉ duy trì các tài khoản “sống”. Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) nhấn mạnh, việc “xóa sổ” các tài khoản ngủ đông không chỉ giúp làm sạch dữ liệu mà còn góp phần tạo dựng niềm tin cho khách hàng, nhất là trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi.
Thực tế thời gian qua cho thấy, không ít vụ lừa đảo, gian lận đã lợi dụng các tài khoản không sử dụng, tài khoản cho thuê, cho mượn để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, gây khó khăn cho công tác truy vết và xử lý. Trước thực trạng này, Bộ Công an cho biết đang đề xuất xử lý hình sự đối với các cá nhân có hành vi cho thuê tài khoản, cho mượn danh tính hoặc tiếp tay cho gian lận.
Song song đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đã dự thảo nghị định thay thế Nghị định 88/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, với mức phạt tăng gấp 4 - 5 lần so với hiện nay, tối đa có thể lên tới 200 triệu đồng đối với hành vi cho thuê, cho mượn tài khoản. Những động thái này cho thấy quyết tâm lập lại kỷ cương, tăng cường an toàn cho hệ thống thanh toán.
Cùng với việc “dọn dẹp” tài khoản ngủ đông, các ngân hàng đang khẩn trương triển khai yêu cầu hoàn tất xác thực sinh trắc học theo quy định tại Thông tư 17/2024/TT-NHNN và Thông tư 25/2025/TT-NHNN. Theo đó, từ ngày 1/1/2026, các ngân hàng sẽ tạm ngừng giao dịch thanh toán điện tử đối với các tài khoản chưa cập nhật thông tin sinh trắc học. Với khách hàng tổ chức, nếu chưa cập nhật sinh trắc học của người đại diện hợp pháp, giao dịch trên các kênh điện tử cũng sẽ bị tạm dừng.
Theo Ngân hàng Nhà nước, việc siết chặt xác thực sinh trắc học nhằm bảo đảm “đúng người, đúng tài khoản”, hạn chế tối đa tình trạng giả mạo danh tính, qua đó nâng cao an toàn cho các giao dịch điện tử trong bối cảnh thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng mạnh mẽ. Nhờ triển khai đồng bộ các đề án và chiến lược chuyển đổi số, đến nay giao dịch không dùng tiền mặt đã tăng khoảng 500 lần về số lượng và hơn 60 lần về giá trị so với năm 2005.
Tính đến ngày 26/12/2025, toàn ngành Ngân hàng đã có hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán được đối chiếu thông tin sinh trắc học. Hệ thống giám sát các tài khoản nghi ngờ gian lận (SIMO) cũng đã phát huy hiệu quả khi đến hết ngày 28/12/2025, hơn 2,4 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó hơn 776 nghìn lượt đã tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch, với tổng số tiền tương ứng hơn 2,9 nghìn tỷ đồng.
Các ngân hàng khuyến nghị khách hàng chủ động rà soát toàn bộ các tài khoản đang sở hữu, đặc biệt là những tài khoản ít hoặc không sử dụng trong thời gian dài. Nếu còn nhu cầu duy trì, khách hàng cần bảo đảm số dư tối thiểu hoặc phát sinh giao dịch theo quy định; ngược lại, với những tài khoản không còn nhu cầu, việc chủ động đóng sớm sẽ giúp giảm rủi ro và tránh các khoản phí phát sinh không đáng có.