Đà Nẵng cần gắn kết hạ tầng logistics với phát triển công nghiệp

Tìm lời giải tối ưu hóa chuỗi luồng hàng, giảm chi phí logistics

TP. Đà Nẵng đang xây dựng đề án “Hình thành trung tâm logistics tích hợp đa phương thức Đà Nẵng”.

Theo dự thảo đề án vừa được trình bày tại Hội thảo tham vấn ý kiến về Đề án do UBND TP. Đà Nẵng tổ chức ngày 12/11 mới đây, PGS.TS Hồ Thị Thu Hòa, Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam (VLI/VLA) cho biết, Đà Nẵng hiện sở hữu đồng thời ba cảng biển và hai cảng hàng không quốc tế, tạo nền tảng hạ tầng quan trọng để vươn lên thành trung tâm logistics tầm vóc quốc gia và quốc tế.

Theo định hướng quy hoạch trong đề án, mạng lưới logistics toàn thành phố được tổ chức thành 15 trung tâm logistics tích hợp đa phương thức gắn kết chặt chẽ quanh hai cực động lực chính. Cụm phía Bắc bao gồm Cảng Liên Chiểu, Sân bay quốc tế Đà Nẵng gắn liền với Khu thương mại tự do (FTZ) quy mô 1.881 ha tại 7 vị trí, tập trung phát triển logistics cảng biển, hàng không và dịch vụ giá trị gia tăng. Cụm phía Nam bao gồm Cảng Chu Lai, Sân bay Chu Lai gắn với Khu kinh tế mở Chu Lai và các khu công nghiệp trọng điểm. Giai đoạn 2026-2030, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân đạt từ 11% đến 12%/năm, với cơ cấu xuất nhập khẩu dịch chuyển mạnh sang các mặt hàng công nghiệp chế biến - chế tạo, điện tử công nghệ cao và ô tô.

Bên cạnh những lợi thế, báo cáo cũng chỉ ra nhiều điểm nghẽn hiện hữu khi vận tải đường bộ hiện đang gánh phần lớn khối lượng hàng hóa với 73,9 triệu tấn trong năm 2025, trong khi hạ tầng đường sắt và đường thủy nội địa chưa có tuyến nhánh kết nối trực tiếp đến cảng biển và cảng cạn (ICD). Hệ thống kho bãi còn phân tán, chủ yếu cung cấp dịch vụ ở mức 1PL và 2PL, thiếu vắng các trung tâm 3PL/4PL chuyên sâu, kho lạnh và kho ngoại quan đạt chuẩn vùng.

Việc xây dựng đề án là bước đi chiến lược nhằm giải quyết các điểm nghẽn kết nối, tối ưu hóa chuỗi luồng hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn trình cho kinh tế miền Trung - Tây Nguyên.

Phát triển hạ tầng logistics gắn với công nghiệp

Góp ý vào các nội dung trọng tâm của đề án, ông Dan Jian, Giám đốc đầu tư công ty APM Terminals, đơn vị chuyên về khai thác cảng container và cung cấp dịch vụ logistics tích hợp, một trong những đơn vị  quản lý và vận hành hàng chục cảng, bến container lớn trên thế giới và hiện đang tham gia liên danh đầu tư Dự án xây dựng tổng thể Bến cảng container Liên Chiểu (Đà Nẵng), cho rằng, việc đồng bộ hóa hạ tầng với định hướng sản xuất công nghiệp là yếu tố sống còn.

Theo ông Dan Jian, định hướng phát triển gắn các ngành công nghiệp công nghệ cao, sản xuất tiên tiến với các trung tâm logistics mới trên địa bàn Đà Nẵng là hoàn toàn đúng đắn. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn chiến lược phát triển công nghiệp nền tảng đang hỗ trợ cho định hướng này, như những lĩnh vực, ngành công nghiệp cụ thể mà thành phố đang hướng tới. Sự phân định này rất quan trọng bởi mỗi ngành công nghiệp có những yêu cầu về logistics hoàn toàn khác nhau.

Ví dụ, ngành bán dẫn và điện tử giá trị cao đòi hỏi hoạt động vận tải tin cậy, có tính cấp thiết cao về mặt thời gian cùng các dịch vụ vận tải hàng không chuyên biệt.

Ngành sản xuất ô tô và máy móc lại tạo ra lượng hàng container lớn, đòi hỏi hệ thống vận tải đường biển hiệu quả và hệ thống kho bãi công nghiệp đồng bộ.

Hàng nông sản xuất khẩu cần đến hạ tầng chuỗi cung ứng lạnh, trong khi thương mại xuyên biên giới lại phụ thuộc nhiều hơn vào các cơ sở gom hàng và hiệu quả của thủ tục hải quan.

“Bản chất của quá trình phát triển công nghiệp phải là yếu tố quyết định loại hình, vị trí, quy mô và thời điểm đầu tư hạ tầng logistics”, đại diện APM Terminals nhận định và nhấn mạnh: “Dưới góc độ của một nhà đầu tư, điều này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trước khi cam kết nguồn vốn lớn vào các cơ sở logistics mới, chúng tôi cần nắm rõ nhu cầu hàng hóa dự kiến, các ngành công nghiệp tạo ra nhu cầu đó cũng như nhóm khách hàng cuối cùng sẽ sử dụng hệ thống hạ tầng này”.

Đại diện APM Terminals khuyến nghị TP. Đà Nẵng cần tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa quy hoạch công nghiệp, xúc tiến đầu tư, phát triển cảng biển và quy hoạch hạ tầng logistics.

“Sự đồng bộ này sẽ giúp đảm bảo các cơ sở logistics được phát triển đúng vị trí, đúng quy mô và đúng thời điểm. Đồng thời, điều này cũng sẽ mang lại cho các nhà đầu tư quốc tế và các nhà khai thác logistics niềm tin vững chắc hơn vào tính bền vững thương mại dài hạn của các dự án này”, Giám đốc đầu tư APM Terminals Dan Jian nói.

Ngoài ra, chuyên gia đến từ APM Terminals cũng đưa ra những khuyến nghị về việc tích hợp tuyến đường sắt kết nối Cảng Liên Chiểu từ sớm, định vị quan hệ bổ trợ giữa Liên Chiểu và Chu Lai thay vì cạnh tranh nội bộ, cũng như đánh giá lại vai trò của các hành lang vận tải xuyên biên giới kết nối với Lào qua cửa khẩu Lao Bảo và Nam Giang để khai thác hiệu quả trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận tại Hội thảo tham vấn, ông Phan Thái Bình, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cũng đề nghị đơn vị xây dựng Đề án phải lưu ý gắn kết chặt chẽ hạ tầng logistics với định hướng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp của thành phố. Bên cạnh đó, rà soát đảm bảo Đề án hoàn chỉnh tích hợp đồng bộ các đề án và quy hoạch chuyên ngành về logistics, bảo đảm không có sự chồng chéo hay mâu thuẫn giữa các ngành, các vùng (như hành lang kinh tế Đông - Tây hay khu vực Chu Lai).

Định hướng phát triển logistics trong đề án cũng phải được cập nhật, tích hợp vào quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất; hệ thống hạ tầng logistics và các trung tâm đầu mối phải được quy hoạch gắn liền với không gian sản xuất công nghiệp và các hành lang kinh tế, tạo sự liên thông đa phương thức liền mạch để phục vụ hiệu quả cho nhu cầu vận tải và sản xuất.

Ngoài ra, phải làm rõ được vấn đề nguồn lực và giải pháp huy động nguồn lực; nhân lực; kết nối các hạ tầng giao thông; lộ trình triển khai.