Đại biểu Quốc hội: Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập

Tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI diễn ra sáng 28/9, các đại biểu đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.

Phân tầng rõ ràng đối với người hành nghề

Cho ý kiến về nội dung sửa đổi Điều 57, đại biểu Đồng Ngọc Ba - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai chỉ ra những điểm nghẽn cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện: Dự thảo ban đầu đề xuất bãi bỏ toàn bộ chứng chỉ hành nghề kế toán theo tinh thần cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh tại các nghị quyết của Chính phủ. Tuy nhiên, dự thảo luật trình tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, cơ quan chủ trì soạn thảo đã điều chỉnh theo hướng không bỏ hẳn, mà thay bằng quy định tiêu chuẩn và cấp "Chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán" đối với cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán.

Ngoài ra, theo các quy định mới về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, kinh doanh dịch vụ kế toán đã được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Quốc hội cũng đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, trong đó tiếp tục không đưa kinh doanh dịch vụ kế toán vào danh mục này từ ngày 01/3/2027. Theo đại biểu, việc dự thảo Luật Kế toán quy định lại chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán cần được đánh giá kỹ để bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về đầu tư.

Đại biểu đồng tình với việc cần phân tầng rõ ràng đối với người hành nghề (giữa kế toán nội bộ, người cung cấp dịch vụ thông thường và người ký báo cáo cho các công ty lớn có tác động mạnh đến xã hội). Tuy nhiên, quy định áp dụng đồng loạt yêu cầu thi lấy chứng chỉ phức tạp và tốn kém cho cả các doanh nghiệp nhỏ là chưa thực sự hợp lý.

Cũng quan tâm đến chứng chỉ và giấy phép hoạt động, đại biểu Thạch Phước Bình - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cho biết, dự thảo Luật đã bãi bỏ một số quy định tại Điều 73 Luật Kế toán. Theo đó, dự thảo Luật quy định, chứng chỉ hành nghề kế toán, chứng chỉ kế toán viên và chứng chỉ kiểm toán viên được cấp trước ngày 01/03/2027 sẽ có giá trị tương đương chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán.

Điểm a khoản 2 Điều 57 dự thảo cũng ghi nhận việc tiếp tục sử dụng một số giấy chứng nhận còn hiệu lực. Theo đại biểu, đây là hướng xử lý cần thiết nhằm đảm bảo quyền lợi của những người đã được cấp chứng chỉ; đồng thời không làm gián đoạn hoạt động cung cấp dịch vụ khi luật chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2027.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị ban soạn thảo làm rõ, chứng chỉ cũ được công nhận tương đương trong phạm vi công việc nào; quy định rõ giấy chứng nhận còn hiệu lực sẽ được tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn hay đến một mốc thời gian cụ thể khác; cũng như các loại chứng chỉ nào sẽ tiếp tục được cấp trong giai đoạn trước khi Luật Đầu tư có hiệu lực.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung phương án giải quyết đối với các hồ sơ đã tiếp nhận nhưng chưa được xử lý, các hợp đồng dịch vụ đang thực hiện và trách nhiệm bàn giao hồ sơ, dữ liệu khi chủ thể ngừng cung cấp dịch vụ hoặc bị đình chỉ. Các nội dung này hiện chưa được thể hiện đầy đủ tại khoản 2, khoản 4 và khoản 6 Điều 3. Theo đại biểu, việc quy định rõ ràng ngay từ đầu sẽ giúp người hành nghề, doanh nghiệp và khách hàng chủ động hơn trong quá trình thực hiện.

Về kiểm toán độc lập, Điều 2 dự thảo Luật đã bãi bỏ một số quy định tại Điều 21 và Điều 22 của Luật Kiểm toán độc lập hiện hành, đồng thời rút ngắn thời hạn cấp giấy chứng nhận từ 30 ngày xuống còn 10 ngày làm việc; thời hạn cấp lại cũng được điều chỉnh giảm từ 20 ngày xuống còn 5 ngày làm việc.

Cho ý kiến về nội dung này, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị làm rõ việc bãi bỏ các nội dung tại Điều 21 là nhằm cắt giảm điều kiện kinh doanh thực chất, hay chỉ đơn thuần là bỏ thủ tục nộp giấy tờ chứng minh điều kiện.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cần giải thích rõ phương pháp tính tỷ lệ cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Khi thay đổi từ hình thức nộp hồ sơ giấy sang khai thác dữ liệu điện tử, cơ quan cấp phép phải chủ động tra cứu và có trách nhiệm xử lý trong trường hợp dữ liệu bị thiếu hoặc sai lệch, tránh tình trạng yêu cầu doanh nghiệp phải nộp lại những giấy tờ đã được quy định bãi bỏ. Đại biểu cũng đề nghị cần rà soát kỹ lưỡng để tránh tình trạng phê duyệt trùng lặp giữa Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đối với hoạt động kiểm toán các đơn vị có lợi ích công chúng.

Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự án luật

Giải trình vấn đề đại biểu nêu, thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, quan điểm sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, định hướng mới của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương và các nghị quyết chuyên đề; Rà soát, cắt giảm thực chất các thủ tục hành chính nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch, dễ tiếp cận, đồng thời tiết giảm tối đa thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; Đảm bảo tính phù hợp với thực tiễn và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình xây dựng và thực thi pháp luật.

Làm rõ quy định về chứng chỉ hành nghề kế toán, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, việc cung cấp dịch vụ kế toán liên quan trực tiếp đến tính pháp lý của báo cáo tài chính. Báo cáo tài chính là tài liệu tối quan trọng đối với chủ doanh nghiệp, cổ đông, cơ quan nhà nước và các tổ chức tín dụng, đóng vai trò quyết định đối với các hoạt động đầu tư và cấp tín dụng, do đó đòi hỏi phải bảo đảm tính trung thực, hợp lý và đáng tin cậy.

Theo kinh nghiệm quốc tế, hầu hết các quốc gia đều yêu cầu chứng chỉ để xác định năng lực chuyên môn của người cung cấp dịch vụ kế toán. Nếu bỏ quy định về chứng chỉ, việc kiểm soát năng lực và chất lượng dịch vụ sẽ gặp nhiều khó khăn. Cơ quan soạn thảo đã cân nhắc rất kỹ lưỡng vấn đề này; đồng thời sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến đầy trách nhiệm của các đại biểu để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự án Luật.

Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các cơ quan liên quan nghiêm túc tiếp thu, giải trình, làm rõ ý kiến của đại biểu để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật. Đối với những nội dung còn có ý kiến khác nhau, hoặc những chính sách mới, phức tạp, đề nghị tiếp tục tham vấn ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động để có thêm cơ sở thực tiễn hoàn thiện dự án luật trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI.