Đại hội Đảng XIV: Khơi dậy khát vọng cống hiến, vươn lên của dân tộc

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy lãnh đạo và tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước. Trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, GS.TS Nguyễn Trọng Chuẩn - Phó Chủ tịch Hội Triết học Việt Nam, Nguyên Viện trưởng Viện Triết học, Nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Triết học đã chia sẻ ý nghĩa của phương châm hành động, vai trò của nhân dân và yêu cầu công khai, minh bạch để củng cố niềm tin xã hội.

Theo ông, thông điệp xuyên suốt mà Ban Chấp hành Trung ương gửi tới hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ trong Văn kiện Đại hội XIV là gì?

GS.TS Nguyễn Trọng Chuẩn: Tôi đã theo dõi nhiều kỳ Đại hội của Đảng, từ Đại hội III đến nay và có thể nói rằng, Đại hội XIV để lại nhiều ấn tượng. Điểm đầu tiên là Đại hội được tổ chức gọn gàng, trong thời gian ngắn nhưng giải quyết được rất nhiều vấn đề lớn.

Thứ hai, các văn kiện Đại hội được biên soạn ngắn gọn, súc tích, dễ đọc, dễ tiếp thu, không còn tình trạng dài dòng, phải in thành 3-4 quyển như trước đây. Đây là một cải tiến rất quan trọng thể hiện rõ tư duy đổi mới trong công tác xây dựng văn kiện.

Thứ ba, Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh tinh thần hành động và khát vọng phát triển, đặt trọng tâm vào việc tổ chức thực hiện một cách quyết liệt và hiệu quả. Hệ thống chính trị được yêu cầu tập trung tạo ra những kết quả cụ thể trong thực tiễn, qua đó hình thành và nuôi dưỡng động lực phát triển bền vững cho đất nước trong giai đoạn mới.

Thứ tư, trong các nội dung được nhấn mạnh tại Đại hội, phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển" nêu rất rõ mối quan hệ biện chứng giữa kỷ cương và dân chủ. Kỷ cương phải đi đôi với dân chủ và dân chủ phải gắn liền với kỷ cương. Chính sự kết hợp đó mới tạo ra động lực cho phát triển. Phương châm này đã thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược, định hướng phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới.

Cuối cùng là thông điệp "dân làm gốc". Người dân được xác định là chủ thể của quá trình phát triển, là đối tượng phục vụ và là thước đo đánh giá hiệu quả của mọi chính sách. Mọi quyết sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Đại hội XIV tiếp tục khẳng định quan điểm "dân là gốc", coi người dân là thước đo của mọi quyết sách. Theo ông, việc nhấn mạnh quan điểm này trong văn kiện có ý nghĩa như thế nào đối với củng cố niềm tin xã hội và tạo đồng thuận trong giai đoạn phát triển mới?

GS.TS Nguyễn Trọng Chuẩn: Đây là tư tưởng lớn mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định từ rất sớm và qua các kỳ Đại hội vai trò của nhân dân luôn được Đảng ta đặc biệt coi trọng. Quan điểm "dân là gốc" góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, khẳng định rõ nhân dân vừa là mục tiêu vừa là động lực, đồng thời là thước đo hiệu quả cao nhất đối với sự lãnh đạo của Đảng trong thời kỳ mới.

Với phương châm này mỗi cán bộ, đảng viên không được coi nhẹ vai trò của bất kỳ người dân nào trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Chúng ta đều hiểu rằng có dân là có tất cả; đây không phải là một khẩu hiệu tuyên truyền đơn thuần mà phải trở thành phương châm hành động của các tổ chức đảng, chính quyền và đội ngũ cán bộ.  

Nhân dân đã thực sự tham gia và đóng góp quan trọng vào việc thực hiện cương lĩnh, đường lối, chiến lược của Đảng. Vì vậy, quan điểm "lấy dân làm gốc" phải được cụ thể hóa bằng hành động, bằng chính sách và bằng thực tiễn để tạo sự đồng thuận trong xã hội, khơi dậy khát vọng cống hiến, khát vọng vươn lên của dân tộc; để vai trò của nhân dân thực sự được phát huy trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Thực tiễn cho thấy, bất kỳ tổ chức đảng hay cấp chính quyền nào không dựa vào dân, không phát huy được vai trò và trách nhiệm của người dân thì mọi chủ trương, chính sách dù đúng đến đâu cũng khó có thể thành công. Nếu phương châm Đại hội XIV nêu ra thực sự thấm vào mỗi người dân thì sẽ tạo thành một sức mạnh rất lớn. Khi người dân nhận thức rõ trách nhiệm của mình đối với đất nước, đối với vận mệnh quốc gia sức mạnh đó sẽ được nhân lên.

Nghị quyết Đại hội XIV được kỳ vọng sẽ khơi dậy khát vọng cống hiến và động lực hành động mạnh mẽ trong toàn xã hội. Theo ông, đâu là cách làm hiệu quả nhất để Chương trình hành động lan tỏa tinh thần này tới đội ngũ cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân?

GS.TS Nguyễn Trọng Chuẩn: Điều quan trọng nhất là phải biến tinh thần của Đại hội thành hành động cụ thể, gắn với trách nhiệm rõ ràng của từng chủ thể. Khát vọng cần được nuôi dưỡng thông qua cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện phù hợp để tạo ra chuyển biến thực chất trong thực tiễn.

Trước hết, đội ngũ cán bộ, đảng viên phải là lực lượng đi đầu, nêu gương trong hành động. Khi cán bộ thực sự gương mẫu, nói đi đôi với làm, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân thì niềm tin xã hội sẽ được củng cố. Niềm tin đó chính là nền tảng quan trọng nhất để khơi dậy tinh thần cống hiến trong doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân.

Thứ hai, phát huy dân chủ thực chất, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình thực hiện chương trình hành động. Dân chủ ở đây là tạo điều kiện để mọi người được tham gia đóng góp ý kiến, được lắng nghe và được phản hồi, đồng thời có cơ chế để giám sát việc triển khai các chủ trương, chính sách. Khi người dân thấy mình là một phần của quá trình đó thì tinh thần đồng thuận và trách nhiệm xã hội sẽ được lan tỏa.

Thứ ba, việc tổ chức thực hiện phải gắn với kỷ cương pháp luật, bảo đảm công bằng, minh bạch và hiệu quả. Dân chủ phải đi liền với kỷ cương để mọi sáng kiến, mọi nỗ lực cống hiến đều được phát huy đúng hướng.

Cuối cùng, cần tận dụng hiệu quả vai trò của báo chí và truyền thông trong việc lan tỏa tinh thần Đại hội. Thông tin đầy đủ, kịp thời và minh bạch sẽ giúp xã hội theo dõi, đánh giá và cùng tham gia thực hiện. Khi chương trình hành động thực sự đi vào cuộc sống, khát vọng cống hiến sẽ trở thành động lực phát triển bền vững của đất nước.

Dân chủ, công khai, minh bạch là yếu tố then chốt tạo nên sự đồng thuận, gắn kết giữa nhân dân với Đảng và nhà nước. Trong một nhiệm kỳ mới với nhiều yêu cầu, đòi hỏi mới, thách thức mới, nhất là khi chúng ta đang hội nhập ngày càng sâu rộng, theo ông, chúng ta cần tôn trọng giữ gìn và phát huy nhưng nguyên tắc cơ bản nào trên con đường phát triển của đất nước?

GS.TS Nguyễn Trọng Chuẩn: Muốn tạo được động lực phát triển trước hết phải tạo được sự đồng thuận và đoàn kết xã hội. Mức độ đồng thuận đó phản ánh sự giác ngộ, ý thức trách nhiệm của mỗi người dân. Vì vậy việc triển khai các chủ trương, chính sách phải gắn với trách nhiệm cụ thể của từng đảng viên, từng tổ chức Đảng với yêu cầu cao nhất là tạo dựng, củng cố sự đoàn kết trong toàn xã hội.

Muốn có đoàn kết thì không thể thiếu dân chủ, công khai, minh bạch. Minh bạch là không được giấu giếm kể cả những khuyết điểm, hạn chế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Thảo luận dân chủ phải thực chất, để người dân được nói lên suy nghĩ của mình, được phản ánh những vấn đề mà đôi khi các cơ quan chức năng chưa kịp phát hiện. Dựa vào dân ở chỗ đó sẽ tạo ra sự nhất trí xã hội mà không một lời kêu gọi hình thức nào có thể thay thế được.

Thực tế cho thấy, người dân nắm rất rõ tình hình cơ sở. Có thể một cán bộ lãnh đạo chưa hiểu hết thực tế ở một địa bàn nhưng người dân thì biết rất rõ ai làm tốt, ai làm chưa tốt, ai có trách nhiệm và ai gây cản trở. Đó chính là sức mạnh của nhân dân. Cha ông ta đã đúc kết rất sâu sắc rằng "Chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân", điều này không bao giờ được phép quên.

Về dân chủ không cần định nghĩa quá phức tạp. Với người dân dân chủ đơn giản là được nói, được tham gia ý kiến, được phản ánh những điều chưa đúng, chưa phù hợp với đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Dân chủ để dân được mở miệng, chính điều đó sẽ thu hút sự tham gia rộng rãi của quần chúng.

Còn công khai, minh bạch là điều kiện để tạo dựng niềm tin. Một tổ chức không công khai những việc mình làm thì sẽ không được dân tin, dân không tin thì dân không theo. Khi dân không theo thì chắc chắn sẽ thất bại. Đây là bài học đã được cha ông ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh. Mọi việc đều phải công khai, minh bạch, không được giấu giếm thì mới tạo được sự đồng thuận và sức mạnh xã hội.

Xin cảm ơn ông!

Nội dung & Trình bày: NGUYÊN THẢO

Ảnh: THÁI MẠNH