Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Công Thương Lào đã có sự hợp tác chặt chẽ
- Thưa Đại sứ, xin Đại sứ chia sẻ khái quát về hiệu quả hợp tác kinh tế song phương Việt Nam - Lào thời gian qua, đặc biệt là sự hợp tác giữa Bộ Công Thương hai nước?
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Trong những năm qua, dưới sự quan tâm và chỉ đạo quyết liệt của Lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước, hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Lào tiếp tục được củng cố, có bước phát triển tích cực, đã đạt nhiều kết quả thực chất, ngày càng đi vào chiều sâu và đang dần trở thành một trụ cột quan trọng của quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược giữa hai nước.
Đại sứ Viêt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm (Ảnh: NVCC)
Về đầu tư, Lào hiện là địa bàn đầu tư ra nước ngoài lớn nhất của Việt Nam với 288 dự án, tổng vốn đăng ký đạt 6,24 tỷ USD; Việt Nam đứng thứ hai trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Lào.
Về thương mại, kim ngạch trao đổi hàng hóa song phương duy trì đà tăng trưởng tích cực và mở rộng cả về quy mô lẫn cơ cấu, từ khoảng 1,1 tỷ USD năm 2015 lên mức 2,25 tỷ USD năm 2024; đến năm 2025 đạt khoảng 3 tỷ USD, tăng 32,7% so với năm 2024. Cơ cấu hàng hóa trao đổi ngày càng đa dạng, Việt Nam xuất khẩu sang Lào máy móc thiết bị, vật liệu xây dựng, hóa chất, nông sản chế biến và nhập khẩu điện, than đá, phân bón, khoáng sản, gỗ và nông sản từ Lào, cho thấy thương mại song phương không chỉ tăng về lượng mà còn nâng cao chất lượng, phù hợp nhu cầu phát triển của mỗi nền kinh tế.
Trong những kết quả đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Công Thương Lào giữ vai trò hết sức quan trọng. Hai Bộ đã phối hợp xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật và triển khai các cơ chế, chính sách thúc đẩy hợp tác thương mại, duy trì trao đổi thường xuyên qua các kỳ họp Ủy ban liên Chính phủ, hội nghị xúc tiến đầu tư, các cuộc họp song phương và nhóm công tác chuyên ngành, kịp thời tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp. Một dấu mốc quan trọng là việc hai bên ký kết và triển khai Hiệp định thương mại Việt Nam - Lào mới (4/2024), Hiệp định Thương mại biên giới, cùng các thỏa thuận hợp tác về than và điện, tạo khuôn khổ pháp lý thuận lợi, mở rộng ưu đãi và thúc đẩy thương mại hai chiều phát triển ổn định và bền vững.
Hợp tác năng lượng tiếp tục là điểm sáng, với sự phối hợp tích cực của Bộ Công Thương hai nước trong sản xuất, truyền tải và mua bán điện. Lào có tiềm năng lớn về điện năng, trong khi Việt Nam có nhu cầu điện ngày càng tăng phục vụ phát triển kinh tế. Trên tinh thần cùng có lợi, hai bên tăng cường hợp tác, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng cho Việt Nam và tạo nguồn thu ổn định cho Lào. Nhiều dự án năng lượng do doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại Lào như thủy điện Xekaman 3, Điện gió Trường Sơn, Điện gió Savan 1 đã và đang phát huy hiệu quả, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế và an sinh xã hội tại các địa phương.
Công tác xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh. Bộ Công Thương Việt Nam chủ trì, tổ chức các hội chợ, triển lãm, tuần hàng Việt Nam tại Lào, tạo cơ hội quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng cường liên kết doanh nghiệp. Hội chợ thương mại Việt – Lào, được tổ chức hàng năm, góp phần thúc đẩy đầu tư - thương mại, tạo điều kiện để doanh nghiệp hai nước gặp gỡ, tìm kiếm cơ hội hợp tác. Đồng thời, các chương trình trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm về quản lý thị trường, tiêu chuẩn chất lượng và phát triển công nghiệp cũng được triển khai thường xuyên, nâng cao năng lực quản lý và thực thi chính sách cho cơ quan chức năng hai bên.
Hợp tác phát triển hạ tầng thương mại và logistics, đặc biệt tại khu vực biên giới, cũng đóng vai trò quan trọng. Việc cải thiện điều kiện thông quan, kéo dài thời gian mở cửa, tăng cường quản lý cửa khẩu và thúc đẩy thương mại biên giới đã giúp giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu. Đây là yếu tố quan trọng giúp thương mại Việt Nam - Lào duy trì tăng trưởng ổn định, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế song phương.
Có thể khẳng định rằng, những kết quả đạt được trong hợp tác kinh tế và thương mại thời gian qua là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của sự phối hợp chặt chẽ, tin cậy giữa hai nước, đặc biệt là vai trò điều phối của Bộ Công Thương. Đây cũng là nền tảng quan trọng để quan hệ kinh tế song phương tiếp tục phát triển mạnh mẽ, bền vững, đóng góp thiết thực vào sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi nước và vun đắp cho mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào ngày càng phát triển lên tầm cao mới.
Đa dạng các hoạt động xúc tiến thương mại
- Với tiềm năng, dư địa như vậy, thời gian qua, những hoạt động xúc tiến thương mại nào đã được triển khai nhằm làm sâu sắc hơn thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Lào. Đại sứ đánh giá gì về hiệu quả và vai trò của công tác xúc tiến thương mại trong việc củng cố và làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Lào trong bối cảnh mới?
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Hợp tác thương mại giữa Việt Nam và Lào đã có bề dày truyền thống trên 60 năm, được xây dựng và phát triển trên nền tảng mối quan hệ gắn bó mật thiết keo sơn mà hai Đảng, hai Nhà nước và Nhân dân hai nước đã dày công vun đắp. Hai nước sở hữu dư địa rất lớn để đẩy mạnh hợp tác thương mại và đầu tư, tạo không gian rộng mở cho doanh nghiệp tăng cường liên kết, khai thác thị trường và phát triển theo hướng bền vững, dài hạn.
Trong những năm qua, Việt Nam và Lào đã triển khai nhiều hoạt động xúc tiến thương mại ở nhiều cấp độ bằng nhiều hình thức đa dạng, góp phần củng cố và làm sâu sắc hơn hợp tác kinh tế, đầu tư, thương mại song phương.
Thứ nhất, triển khai các hiệp định, thỏa thuận, biên bản ký kết giữa hai Chính phủ, Việt Nam - Lào định kỳ tổ chức các sự kiện xúc tiến đầu tư, thương mại song phương như hội nghị, hội thảo, hội chợ, triển lãm... Các sự kiện này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, trao đổi kết nối với đối tác để mở rộng mạng lưới phân phối, tăng cường giao lưu và thúc đẩy hợp tác đầu tư, thương mại song phương.
Điển hình như Hội nghị xúc tiến đầu tư hằng năm do Thủ tướng Chính phủ hai nước chủ trì bên lề Kỳ họp Ủy ban liên Chính phủ; Hội chợ Thương mại Việt Nam - Lào thường niên được hai Bộ Công Thương Việt Nam - Lào phối hợp tổ chức tại Thủ đô Viêng Chăn (từ năm 2007); Hội chợ kết nối giao thương và quảng bá sản phẩm doanh nghiệp Việt Nam - Lào do Bộ Quốc phòng Việt Nam phối hợp với Bộ Quốc phòng Lào tổ chức tại Thủ đô Viêng Chăn từ tháng 11/2025; Hội nghị Hợp tác phát triển thương mại biên giới Việt Nam - Lào lần thứ XIII tổ chức tại tỉnh Quảng Ninh ngày 7/11/2025…
Hội chợ Thương mại Việt - Lào 2025 được tổ chức tháng 7/2025 - Ảnh: VGP
Các hội chợ quảng bá sản phẩm, xúc tiến thương mại và đầu tư trong năm qua đã thu hút hàng trăm doanh nghiệp với nhiều gian hàng đa dạng. Thông qua các sự kiện này, cộng đồng doanh nghiệp hai nước có cơ hội giới thiệu các sản phẩm tiêu biểu như nông sản, thực phẩm chế biến, dược phẩm, hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng và sản phẩm công nghiệp, đồng thời giao lưu, thương thảo và ký kết nhiều hợp đồng hợp tác kinh doanh.
Các hội nghị xúc tiến đầu tư, diễn đàn hợp tác thương mại, các cuộc tọa đàm kinh tế cũng thu hút sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách, đại diện cơ quan ban ngành và doanh nghiệp hai nước, tạo cơ hội để lắng nghe kiến nghị của doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh ngày càng thông thoáng, từ đó tạo đà cho sự phát triển bứt phá. Qua các hội nghị này, nhiều vấn đề về hạ tầng cửa khẩu, thủ tục thông quan và phối hợp quản lý biên giới đã được tháo gỡ hiệu quả, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, đặc biệt tại các tỉnh biên giới - đóng góp tỷ trọng đáng kể trong tổng kim ngạch thương mại song phương.
Thứ hai, trong thời gian qua, với vai trò là cơ quan đại diện của Việt Nam ở Lào, Đại sứ quán Việt Nam tại Lào cùng với các bộ phận thương vụ, bộ phận xúc tiến đầu tư, đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, cơ quan và địa phương hai nước để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, chính sách và đối tác. Nhiều hoạt động kết nối doanh nghiệp, giới thiệu cơ hội hợp tác, xúc tiến đầu tư và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp Việt Nam tại Lào đã được triển khai kịp thời và hiệu quả, giúp doanh nghiệp Việt Nam ổn định để tiếp tục mở rộng thị phần tại Lào. Ngoài ra, các doanh nghiệp Lào, doanh nghiệp của cộng đồng người Việt cũng được hỗ trợ, tạo điều kiện để tiếp cận sâu hơn thị trường Việt Nam.
Thứ ba, hai nước đã rà soát, cập nhật và triển khai các hiệp định, thỏa thuận hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư song phương, cải thiện môi trường kinh doanh và tạo hành lang pháp lý thuận lợi. Việc đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phối hợp chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp góp phần thúc đẩy thương mại hai chiều tăng trưởng nhanh và ổn định.
Thương mại Việt - Lào hướng tới mốc 10 tỷ USD
- Song song với những hiệu quả, nhiều ý kiến cho rằng hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào vẫn còn nhiều tiềm năng tăng trưởng. Theo Đại sứ, đâu là điểm nghẽn khiến quan hệ kinh tế giữa hai nước chưa tương xứng với tiềm năng? Những giải pháp gì sẽ được triển khai trong thời gian tới nhằm hiện thực hoá quyết tâm chính trị lớn là đưa thương mại hai bên sớm đạt 5 tỷ USD và hướng tới đạt 10 tỷ USD thời gian tới như mục tiêu được đưa ra tại buổi hội kiến giữa Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone tháng 12/2025?
Đại sứ Nguyễn Minh Tâm: Hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào trong những năm gần đây đã có bước phát triển tích cực, thể hiện qua việc kim ngạch thương mại song phương liên tục tăng trưởng, năm 2025 đã đạt mốc khoảng 3 tỷ USD. Tuy nhiên, nếu đặt trong tổng thể mối quan hệ chính trị đặc biệt, gắn kết chiến lược và tiềm năng hợp tác rất lớn giữa hai nước thì quy mô hợp tác kinh tế hiện nay chưa thực sự tương xứng.
Hiện nay, có ba điểm nghẽn lớn đang tác động trực tiếp đến tốc độ và chất lượng tăng trưởng của hợp tác kinh tế song phương, đó là:
Thứ nhất, hạ tầng kết nối giao thông và logistics chưa đồng bộ, đặc biệt là các tuyến kết nối trục dọc, trục ngang giữa hai nước và từ Lào ra các cảng biển của Việt Nam. Chi phí logistics hiện vẫn ở mức cao, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa, nhất là các mặt hàng có giá trị gia tăng thấp hoặc trung bình.
Thứ hai, dòng chảy thương mại chưa được tổ chức theo chuỗi giá trị, còn mang tính tự phát, quy mô nhỏ. Hệ thống phân phối, bán lẻ của doanh nghiệp Việt Nam tại Lào còn mỏng; liên kết giữa doanh nghiệp hai nước trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ chưa chặt chẽ, dẫn đến việc chưa khai thác hết lợi thế bổ sung của hai nền kinh tế.
Thứ ba, cơ chế, thủ tục tại cửa khẩu và phương thức thanh toán dù đã cải thiện nhưng vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới, đặc biệt trong bối cảnh thương mại số và thương mại xuyên biên giới ngày càng phát triển.
Để hiện thực hóa mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 10 tỷ USD trong giai đoạn tới như mục tiêu được đưa ra tại buổi hội kiến giữa Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone tháng 12/2025, chúng tôi cần tập trung vào một số giải pháp trọng tâm, mang tính đột phá, như sau:
Trước hết, cần hình thành và phát triển các hành lang kinh tế hiện đại, gắn với các tuyến kết nối chiến lược như cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, đường sắt Vũng Áng - Viêng Chăn, đồng thời phát triển các khu, cụm công nghiệp và trung tâm logistics dọc theo các hành lang này. Việc khai thác hiệu quả cảng Vũng Áng sẽ giúp Lào có cửa ngõ ra biển ổn định, từ đó giảm đáng kể chi phí vận tải và thời gian lưu thông hàng hóa.
Thứ hai, cần đẩy mạnh xây dựng cửa khẩu thông minh, hải quan điện tử, coi đây là khâu đột phá để thông suốt dòng chảy hàng hóa, giảm chi phí không chính thức và nâng cao tính minh bạch trong thương mại biên giới.
Thứ ba, đổi mới cách tiếp cận thị trường. Doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư bài bản hơn vào nghiên cứu thị trường Lào, xây dựng thương hiệu, nhãn mác phù hợp, mở rộng hệ thống phân phối trực tiếp tại các địa phương, chuyển từ tư duy “xuất khẩu những gì mình có” sang “sản xuất và cung ứng theo nhu cầu của thị trường”.
Bên cạnh đó, việc khuyến khích thanh toán bằng đồng nội tệ thông qua hệ thống ngân hàng hai nước sẽ góp phần giảm rủi ro tỷ giá, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhất là trong thương mại biên giới và thương mại địa phương.
Tôi tin rằng, với quyết tâm chính trị cao của Lãnh đạo hai Đảng, hai nước, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, mục tiêu nâng kim ngạch thương mại Việt Nam - Lào sớm đạt 5 tỷ USD và hướng tới đạt 10 tỷ USD thời gian tới là hoàn toàn khả thi.
- Xin cảm ơn Đại sứ!
Các hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư Việt - Lào đã góp phần quảng bá sản phẩm, nâng cao nhận diện thương hiệu, giúp doanh nghiệp, người tiêu dùng hai nước tiếp cận và quan tâm hơn đến các sản phẩm mới. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả tiềm năng thị trường, mà còn là kênh tăng cường lòng tin, gắn kết lợi ích và hiện thực hóa các cam kết hợp tác kinh tế cấp cao, thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Lào ngày càng sâu sắc.