Đắk Lắk: Chống thất thu ngân sách từ hoạt động khai thác khoáng sản

Hoàn thiện cơ chế quản lý phù hợp với thực tiễn

UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Đề án tăng cường quản lý, chống thất thu ngân sách nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Đề án được xây dựng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động thăm dò, khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản, đồng thời hạn chế tình trạng thất thu ngân sách.

Hoạt động khai thác khoáng sản đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Đắk Lắk. Tuy nhiên, cùng với những đóng góp cho ngân sách và phát triển hạ tầng, lĩnh vực này cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ thất thu ngân sách nếu không được quản lý chặt chẽ. Trước yêu cầu thực tiễn, tỉnh Đắk Lắk đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường quản lý, siết chặt hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản, qua đó chống thất thu ngân sách nhà nước.

Mục tiêu của đề án là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động thăm dò, khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản; đồng thời tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Qua đó đảm bảo việc khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản đúng quy định pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, góp phần tăng thu ngân sách nhà nước.

Đề án cũng hướng đến việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản; kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định.

Phạm vi áp dụng của đề án tập trung vào các loại khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường như cát, đá, sỏi, đất san lấp… thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND tỉnh. Đồng thời, đề án liên quan đến nhiều cơ quan quản lý như: Thuế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Sở Công Thương, Công an tỉnh, chính quyền địa phương và các chủ đầu tư, ban quản lý dự án.

Siết chặt quản lý từ cấp phép đến khai thác

Một trong những giải pháp quan trọng được tỉnh Đắk Lắk chú trọng là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về khoáng sản và nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước. Các cơ quan chức năng tăng cường phổ biến các quy định liên quan đến thăm dò, khai thác, chế biến, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản; đồng thời hướng dẫn cụ thể các quy định về thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và trách nhiệm kê khai, nộp ngân sách nhà nước.

Cùng với đó, hoạt động tuyên truyền được thực hiện đa dạng thông qua nhiều kênh như trang thông tin điện tử của các sở, ngành; phương tiện thông tin đại chúng; các hội nghị, hội thảo, lớp tập huấn chuyên đề… Qua đó giúp các doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản nắm rõ quy định pháp luật và thực hiện đúng nghĩa vụ.

Song song với công tác tuyên truyền, tỉnh Đắk Lắk tăng cường quản lý chặt chẽ việc cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản; quản lý tiền cấp quyền khai thác khoáng sản cũng như xử lý các vi phạm liên quan.

Các tổ chức, cá nhân chỉ được phép khai thác khoáng sản khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về năng lực tài chính, thiết kế mỏ, báo cáo kinh tế - kỹ thuật và các quy định pháp luật liên quan. Trong quá trình khai thác, doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ việc thống kê, kiểm kê trữ lượng khoáng sản; lắp đặt thiết bị kiểm soát sản lượng như trạm cân, camera giám sát theo quy định.

Việc khai thác vượt công suất, khai thác khi chưa có thiết kế mỏ hoặc lợi dụng hoạt động thăm dò để khai thác khoáng sản, sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Trường hợp phát hiện dấu hiệu tội phạm, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan công an để điều tra, xử lý.

Theo quy định, mọi loại khoáng sản khi vận chuyển đều phải có nguồn gốc hợp pháp và đầy đủ hóa đơn, chứng từ. Chủ phương tiện phải chứng minh được nguồn gốc, khối lượng khoáng sản đang vận chuyển. Các doanh nghiệp vận chuyển cũng phải cam kết tuân thủ quy định về tải trọng và được quản lý thông qua hệ thống giám sát hành trình.

Đối với các công trình xây dựng sử dụng cát, đá, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra chặt chẽ hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của vật liệu. Các hành vi buôn bán, kinh doanh khoáng sản không rõ nguồn gốc hoặc kê khai thuế không đúng thực tế sẽ bị xử lý nghiêm.

UBND tỉnh giao cơ quan Thuế tỉnh Đắk Lắk đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nguồn thu ngân sách từ hoạt động khai thác khoáng sản. Công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện cả tại trụ sở cơ quan thuế và tại doanh nghiệp.

Thông qua việc đối chiếu dữ liệu về sản lượng khai thác, giá tính thuế, thuế suất và các nghĩa vụ tài chính khác, cơ quan Thuế có thể phát hiện các dấu hiệu kê khai không đúng thực tế. Các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế sẽ được đưa vào kế hoạch kiểm tra hàng năm hoặc kiểm tra đột xuất.

Cơ quan Thuế tỉnh Đắk Lắk cũng phối hợp với các sở, ngành liên quan để thu thập dữ liệu từ giấy phép khai thác, hệ thống trạm cân, camera giám sát và dữ liệu vận chuyển nhằm đối chiếu với số liệu doanh nghiệp kê khai. Trường hợp phát hiện hành vi gian lận, trốn thuế, các cơ quan chức năng sẽ xử lý nghiêm theo quy định.