"Hiện có hơn 400 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng/năm trở lên nhưng vẫn kê khai lỗ". Con số khiến bất cứ người bình thường nào cũng phải sững lại, được ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế công bố tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính, chiều qua 9/4.
Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thua lỗ là chuyện bình thường.
Nhưng doanh nghiệp doanh thu hàng nghìn tỷ đồng một năm, vẫn lỗ liên tiếp, lỗ bền bỉ, lỗ đều đặn như một quy trình vận hành, thì đó là điều bất bình thường.
Ngành thuế đã nhìn ra việc này và đặt nghi vấn về tính trung thực trong việc chấp hành quy định pháp luật về thuế và kế toán; đồng thời cho biết đây là dấu hiệu rủi ro trong công tác quản lý thuế.
"Chúng tôi đã giao Thuế các địa phương, cùng Chi cục Thuế Thương mại điện tử và Chi cục Thuế Doanh nghiệp lớn triển khai các biện pháp tăng cường quản lý, kiểm tra chống thất thu đối với doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng", ông Lê Long cho biết.
Thời gian qua, nhiều tổ chức, cá nhân đã vi phạm quy định về kế toán, gây thất thu thuế Nhà nước hàng trăm tỷ đồng. Ảnh minh họa
Trước đó, ngày 31/3/2026, danh sách 302 doanh nghiệp có doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng phát sinh lỗ liên tiếp hai năm 2023 và 2024, được Cục Thuế công khai tại Công văn 1927/CT-KTr, đồng thời yêu cầu các đơn vị trực thuộc xây dựng chuyên đề kiểm tra, hoàn thành chậm nhất tháng 12/2026.
Danh sách này không phải những cái tên vô danh. Đó là những thương hiệu quen thuộc, những doanh nghiệp có độ phủ rộng trên thị trường như Công ty Liên doanh TNHH KFC Việt Nam, Công ty Cổ phần Tập đoàn VNG, Công ty Cổ phần Thanh toán Điện tử VNPT… cùng hàng loạt doanh nghiệp trong các ngành dệt may, thực phẩm, điện tử.
Câu hỏi không thể né tránh: Những thương hiệu lớn, những chuỗi kinh doanh phủ kín thị trường, báo lỗ triền miên mà vẫn tồn tại, vẫn mở rộng, vẫn tăng vốn, đó là logic gì? Không ai liên tục đổ tiền vào một mô hình kinh doanh đang thua lỗ nếu dòng tiền thực sự bị "chảy máu". Doanh nghiệp có thể chịu lỗ trong một giai đoạn, nhưng không thể duy trì trạng thái đó năm này qua năm khác mà vẫn tăng trưởng quy mô, nếu không tồn tại những góc khuất phía sau.
Vụ Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu vừa bị Công an TP. Hà Nội khởi tố đầu tháng 4 này là minh chứng điển hình của những góc khuất nêu trên. Theo dữ liệu được trích xuất trong giai đoạn 2020 đến 2023 trên phần mềm Hivi, doanh thu thực tế của công ty này là khoảng 13.700 tỷ đồng, chênh lệch khoảng 9.700 tỷ đồng so với báo cáo thuế, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước khoảng 150 tỷ đồng. Và đó mới chỉ là một trong số ít vụ bị lộ.
Nhìn từ góc độ điều hành vĩ mô, hiện tượng hàng trăm doanh nghiệp doanh thu nghìn tỷ báo lỗ triền miên không đơn thuần là câu chuyện của ngành thuế. Đất nước đang đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, đòi hỏi nguồn lực ngân sách đủ mạnh để hiện thực hóa những cam kết phát triển với người dân.
Thuế là nguồn thu chủ lực của ngân sách nhà nước. Mỗi công trình hạ tầng, mỗi trường học, mỗi bệnh viện, mỗi chính sách an sinh đều được nuôi dưỡng từ nguồn lực đó. Khi một bộ phận doanh nghiệp quy mô nghìn tỷ vận hành cả bộ máy để hợp thức hóa việc né tránh nghĩa vụ thuế, họ đang chuyển phần gánh nặng đó sang toàn xã hội.
Hệ lụy không chỉ dừng ở thất thu ngân sách. Khi gian lận tồn tại và phát triển được, thông điệp gửi ra thị trường là tuân thủ pháp luật trở thành bất lợi cạnh tranh. Đó mới là tổn thất lớn nhất, thứ không thể định lượng bằng bất kỳ con số nào.
Đảng và Nhà nước đã xác định và nhất quán quan điểm thượng tôn pháp luật, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Với những vụ có đủ căn cứ về hành vi gian lận để né thuế, phải truy thu đủ, xử phạt thật nặng. Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, phải xử lý hình sự theo đúng quy định, có thể là tội trốn thuế theo Điều 200, có thể là tội vi phạm quy định về kế toán theo Điều 221 Bộ luật Hình sự 2015, dù đó là doanh nghiệp nội địa hay doanh nghiệp FDI.
Có như vậy, kỷ cương thị trường mới được thiết lập, nguồn lực mới được phân bổ đúng chỗ, năng lực cạnh tranh quốc gia mới thực sự được nâng lên, tạo nền tảng vững chắc để đất nước vươn mình.
Tại buổi họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính diễn ra chiều 9/4, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế bày tỏ về việc các doanh nghiệp lớn báo lỗ triền miên mà vẫn tồn tại, mở rộng và tăng vốn: Thứ nhất, ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế. Thứ hai, doanh nghiệp có động cơ tối đa hóa lợi nhuận, giảm nghĩa vụ thuế. Thứ ba, chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro pháp lý, thậm chí chấp nhận đánh đổi. Thứ tư, doanh nghiệp cho rằng hành vi này dễ che giấu và khó bị phát hiện.