Sáng 8/4, Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu được khai trương. Việc hiện diện trực tiếp tại địa bàn được kỳ vọng sẽ mở thêm một kênh xúc tiến mới, bám sát thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp theo hướng thực chất hơn. Trong bối cảnh dư địa hợp tác giữa Việt Nam và tỉnh Hải Nam còn lớn, đặc biệt khi các cơ chế mới của Cảng thương mại tự do đang đi vào vận hành, nhiều vấn đề đặt ra về vai trò, phương thức hoạt động cũng như hiệu quả của mô hình này.
Xung quanh nội dung trên, phóng viên Báo Công Thương đã trao đổi với ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) về ý nghĩa của sự kiện, định hướng hoạt động của văn phòng cũng như tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và tỉnh Hải Nam trong thời gian tới.
Ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương). Ảnh: Thái Mạnh
Gắn kết doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc
- Thưa ông, trong bối cảnh quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ, ông nhìn nhận như thế nào về ý nghĩa của việc khai trương Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu đối với việc cụ thể hóa các cam kết hợp tác cấp cao giữa hai nước?
Ông Vũ Bá Phú: Việc khai trương Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu trước hết có thể coi là một dấu mốc quan trọng trong quá trình hiện thực hóa nhận thức chung của Lãnh đạo cấp cao hai nước Việt Nam - Trung Quốc, đã được thể hiện cụ thể trong các Tuyên bố chung thời gian qua, đặc biệt là trong các chuyến thăm cấp cao giữa hai bên. Đây cũng là kết quả trực tiếp của việc triển khai Bản ghi nhớ giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Chính quyền Nhân dân tỉnh Hải Nam về việc thành lập Văn phòng, được ký kết vào tháng 4/2025 và đến nay tròn một năm đi vào thực hiện.
Có thể thấy, sự kiện này không diễn ra một cách đơn lẻ mà đặt trong bối cảnh quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam - Trung Quốc đang duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ. Theo số liệu thống kê, kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt khoảng 256 tỷ USD theo số liệu của Việt Nam, trong khi Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn của Việt Nam và Việt Nam là đối tác hàng đầu của Trung Quốc trong ASEAN.
Đáng chú ý, việc tỉnh Hải Nam chính thức vận hành Cảng thương mại tự do trên toàn tỉnh từ ngày 18/12/2025 với nhiều cơ chế, chính sách đột phá về thể chế trong thương mại quốc tế đã mở ra những điều kiện thuận lợi mới cho hợp tác giữa các địa phương của Việt Nam và Hải Nam.
Trong bối cảnh đó, việc thành lập Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu không chỉ góp phần cụ thể hóa các cam kết hợp tác cấp cao, mà còn tạo thêm một “cầu nối” trực tiếp ngay tại địa bàn, giúp thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư và kết nối doanh nghiệp giữa hai bên theo hướng thực chất hơn.
- Với vai trò là một đầu mối xúc tiến thương mại trực tiếp tại địa bàn, Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu sẽ được định hướng triển khai những nhiệm vụ trọng tâm nào nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hai nước, đặc biệt là trong việc tiếp cận thị trường và kết nối giao thương, thưa ông?
Ông Vũ Bá Phú: Trong thời gian tới, Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu sẽ tập trung triển khai một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm, bám sát chức năng xúc tiến thương mại của Bộ Công Thương.
Trước hết, Văn phòng sẽ đóng vai trò là đầu mối kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Cụ thể, Văn phòng sẽ thực hiện các hoạt động cung cấp thông tin về thị trường, chính sách kinh tế, thương mại và đầu tư; hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác phù hợp; đồng thời tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ, kết nối giao thương nhằm thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp hai bên.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, Văn phòng sẽ giúp nâng cao khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc, đặc biệt là khu vực Hải Nam, nơi đang có nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi mới. Ngược lại, đối với doanh nghiệp Trung Quốc, Văn phòng cũng là kênh hỗ trợ tìm hiểu thị trường Việt Nam, qua đó thúc đẩy hợp tác đầu tư, kinh doanh theo hướng hai chiều.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường quảng bá hình ảnh quốc gia, thương hiệu sản phẩm của các địa phương, doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Trung Quốc. Thông qua đó, các địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp có thể tận dụng hiệu quả các chính sách đặc thù của Hải Nam để tiếp cận và khai thác thị trường.
Bên cạnh đó, Văn phòng cũng sẽ thực hiện vai trò đại diện của Cục Xúc tiến thương mại tại địa bàn, góp phần xây dựng và thắt chặt quan hệ hợp tác với các cơ quan xúc tiến thương mại, hiệp hội ngành hàng của tỉnh Hải Nam và các địa phương khác của Trung Quốc, qua đó hỗ trợ hiệu quả các hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư của Việt Nam tại thị trường này.
Sáng 8/4, Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu được khai trương. Ảnh: Vietrade
Khai thác dư địa thị trường còn lớn
- Từ góc độ cơ quan xúc tiến thương mại, ông đánh giá ra sao về tiềm năng và dư địa hợp tác kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và tỉnh Hải Nam trong thời gian tới, nhất là khi địa phương này đang vận hành Cảng thương mại tự do với nhiều cơ chế, chính sách mới?
Ông Vũ Bá Phú: Hải Nam từ lâu đã được xác định là một trung tâm kinh tế, thương mại và du lịch năng động của Trung Quốc, đồng thời có vị trí địa lý đặc biệt, đóng vai trò là cửa ngõ kết nối Trung Quốc với các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Tuy nhiên, xét trên tổng thể quan hệ thương mại Việt Nam - Trung Quốc, quy mô hợp tác giữa Việt Nam và Hải Nam vẫn còn khá khiêm tốn. Theo thống kê, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Hải Nam năm 2025 đạt khoảng 1,4 tỷ USD, chỉ chiếm 0,48% tổng kim ngạch thương mại giữa hai nước.
Chính điều này cho thấy dư địa hợp tác giữa các địa phương của Việt Nam và tỉnh Hải Nam là rất lớn. Trước hết, việc vận hành Cảng thương mại tự do Hải Nam với các cơ chế thể chế mới sẽ tạo ra xung lực quan trọng thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai bên trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, cơ cấu kinh tế giữa Việt Nam và Hải Nam có tính bổ trợ cao, thể hiện ở các lĩnh vực như thương mại hàng hóa, nông sản, công nghiệp chế biến, du lịch và kinh tế số. Đây là nền tảng thuận lợi để hai bên mở rộng hợp tác theo hướng sâu hơn, hiệu quả hơn.
Ngoài ra, lợi thế về vị trí địa lý cũng mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong lĩnh vực logistics, đặc biệt là vận tải biển, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và hỗ trợ hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc.
Chúng tôi kỳ vọng, Văn phòng Xúc tiến thương mại Việt Nam tại Hải Khẩu sẽ sớm phát huy vai trò là cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý hai nước, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, thúc đẩy hợp tác đầu tư, kinh doanh, đồng thời nâng cao chất lượng hợp tác kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc theo hướng cân bằng, bền vững và thực chất hơn trong trung và dài hạn.
- Xin cảm ơn ông!
Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan - Bộ Tài chính, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam - Trung Quốc năm 2025 đạt 256 tỷ USD, cho thấy dư địa hợp tác giữa các địa phương của Việt Nam với Hải Nam còn rất lớn. Việc vận hành Cảng thương mại tự do Hải Nam từ cuối năm 2025 với nhiều cơ chế, chính sách mới được kỳ vọng sẽ tạo xung lực thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư giữa hai bên trong thời gian tới.