Dồn lực cho chặng nước rút
Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 8/2026, cả nước giải ngân 509.557,5 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 49,8% kế hoạch được giao. Như vậy, 50,2% kế hoạch vốn vẫn cần được thực hiện trong những tháng cuối năm.
So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tăng 3,5 điểm phần trăm, tương ứng số vốn giải ngân tăng hơn 100.383 tỷ đồng. Đáng chú ý, tốc độ giải ngân trong tháng 8 bằng khoảng 1,23 lần tháng 7.
Nếu loại trừ 32.511,3 tỷ đồng ngân sách địa phương tiết kiệm 5% dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và 8.372,8 tỷ đồng vốn mới được giao trong tháng 8, tỷ lệ giải ngân đạt 51,9% trên tổng kế hoạch tương ứng.
Những kết quả này cho thấy dòng vốn đầu tư công đang có xu hướng tăng tốc khi bước vào những tháng cuối năm. Tuy nhiên, khối lượng vốn còn phải thực hiện vẫn rất lớn trong thời gian còn lại của năm 2026.
Giải ngân đầu tư công tăng tốc trong những tháng cuối năm.
Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, đến cuối tháng 8, kế hoạch vốn đã được phân bổ chi tiết đạt 1.009.804,7 tỷ đồng. Nếu không tính 14.709,6 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương bổ sung tăng thêm, số vốn đã được phân bổ chi tiết đạt 995.095,1 tỷ đồng, tương đương 97,3% kế hoạch Thủ tướng giao. Phần vốn ngân sách trung ương chưa phân bổ chi tiết còn 27.511,9 tỷ đồng tại 6 bộ, ngành và 25 địa phương.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cho rằng, trong bối cảnh xuất khẩu và tiêu dùng còn nhiều biến động, đầu tư công tiếp tục là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế năm 2026.
Theo ông Đinh Trọng Thịnh, đây là nguồn lực Nhà nước có thể chủ động về vốn và tiến độ triển khai. Qua đó, đầu tư công có thể tạo tác động lan tỏa tới đầu tư, sản xuất, hạ tầng và việc làm nếu được thực hiện hiệu quả.
“Quy mô vốn đầu tư công năm nay đã vượt 1 triệu tỷ đồng. Đây không chỉ là nguồn lực cho các công trình hạ tầng mà còn tạo dư địa phát triển cho nhiều lĩnh vực như logistics, bất động sản công nghiệp và các ngành sản xuất liên quan”, ông Đinh Trọng Thịnh nói.
Chuyên gia Đinh Trọng Thịnh cũng nhấn mạnh, đầu tư công có ý nghĩa cả trong ngắn hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, dòng vốn này góp phần kích thích tăng trưởng, tạo việc làm và thúc đẩy tổng cầu. Về dài hạn, đầu tư vào hạ tầng giao thông, logistics hay các công trình trọng điểm sẽ tạo nền tảng cho phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
“Trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm động lực tăng trưởng, đầu tư công không thể chỉ dừng ở vai trò chi tiêu ngân sách mà phải trở thành công cụ dẫn dắt phát triển. Khi dòng vốn được khơi thông đúng lúc, đúng dự án và đúng trọng tâm, hiệu ứng lan tỏa sẽ không chỉ hỗ trợ tăng trưởng trước mắt mà còn mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế trong những năm tiếp theo”, chuyên gia Đinh Trọng Thịnh cho biết.
Tăng tốc phải đi cùng hiệu quả
Tốc độ giải ngân có cải thiện tạo lực kéo cho tổng cầu trong ngắn hạn. Tuy nhiên, áp lực tiến độ vẫn rất lớn. Nếu chạy theo khối lượng giải ngân, nguy cơ lựa chọn dự án thiếu hiệu quả có thể gia tăng. Nếu quá thận trọng, nguồn lực lại khó chuyển thành động lực tăng trưởng.
Để đẩy nhanh giải ngân trong những tháng cuối năm, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng các giải pháp về tháo gỡ thủ tục, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tăng phân cấp và đề cao trách nhiệm người đứng đầu không thể thực hiện một cách cục bộ mà phải được triển khai đồng thời.
Trước hết, về thủ tục, cần có những quy trình rút gọn và quy trình đặc thù để đẩy nhanh tiến độ. Một số địa phương đã có cơ chế đặc thù thì cần vận dụng tối đa. Đặc thù ở đây phải giúp đi nhanh hơn chứ không phải đi chậm hơn.
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, giảng viên cao cấp Học viện Tài chính - chuyên gia kinh tế.
Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện để địa phương phát huy tính sáng tạo trong tổ chức thực hiện, tất nhiên vẫn phải nằm trong khuôn khổ của pháp luật về đầu tư công. Nếu muốn giải ngân nhanh nhưng vẫn áp dụng nguyên xi những thủ tục cũ thì rất khó đạt được mục tiêu.
Giải phóng mặt bằng cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Đây lâu nay vẫn là một khâu chậm. Vì vậy, cần có cơ chế tốt hơn để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, đồng thời bố trí tái định cư phù hợp.
Có thể nghiên cứu tận dụng những cơ sở, trụ sở công dôi dư sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính để phục vụ các mục tiêu phù hợp. Trong đó có thể tính đến phương án hoán đổi, bố trí lại quỹ đất và cơ sở vật chất nhằm đẩy nhanh tiến độ.
Một vấn đề khác là phải đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Những cam kết về trách nhiệm đã được đặt ra từ đầu thì cần được thực hiện nghiêm túc. Đồng thời, phải xác định rõ những đầu mối gây ách tắc để có biện pháp xử lý.
Kỷ luật trong đầu tư công cũng cần được siết chặt hơn. Cần có hệ thống đôn đốc, theo dõi và rà soát thường xuyên. Đồng thời, cần xác định những “đường găng” trong quản trị để tập trung xử lý các khâu có tính chất quyết định đến tiến độ.
Khi có điều kiện thuận lợi, phải tận dụng tối đa cơ hội để đẩy nhanh đầu tư, thậm chí có thể tăng ca, tăng kíp, làm ngày, làm đêm đối với những dự án đủ điều kiện triển khai.
“Nếu thực hiện các giải pháp quyết liệt hơn, tôi cho rằng cuối năm có thể hoàn thành kế hoạch đầu tư công. Khi đó, mức độ bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế và sức thúc đẩy tăng trưởng sẽ mạnh hơn, tạo đà cho cả năm 2026 và những năm tiếp theo”, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhận định.
Cùng với đầu tư công, cải cách thể chế cũng được đặt ra nhằm mở thêm dư địa tăng trưởng. Theo TS. Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Phát triển doanh nghiệp và môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính), rào cản từ điều kiện kinh doanh trong nhiều năm qua vẫn là “nút thắt” đối với sự năng động của khu vực tư nhân.
Theo TS. Nguyễn Minh Thảo, sự kết hợp giữa chính sách tài khóa và cải cách thể chế tạo ra một hướng tiếp cận đáng chú ý cho mục tiêu tăng trưởng cao. Thuế được điều chỉnh để giảm áp lực chi phí. Đầu tư công mở rộng hạ tầng. Thủ tục kinh doanh được cải thiện để doanh nghiệp gia nhập, mở rộng thị trường thuận lợi hơn.
"Trong nửa cuối năm, thách thức lớn nằm ở việc duy trì cân bằng. GDP 6 tháng đầu năm cho thấy các động lực tăng trưởng đang phát huy tác dụng, song lạm phát bình quân trên 4%, nhập siêu tăng và tỷ giá chịu ảnh hưởng từ biến động bên ngoài", TS. Nguyễn Minh Thảo nhận định.
Chính sách tiền tệ vì vậy cần linh hoạt và thận trọng, hướng tín dụng vào sản xuất, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ, đổi mới công nghệ cùng các lĩnh vực tạo năng suất. Tài khóa có thể chủ động hơn ở những lĩnh vực tạo năng lực cung dài hạn. Sự phân vai hợp lý giữa hai chính sách sẽ giúp giảm áp lực lên từng công cụ riêng lẻ.
Trong những tháng cuối năm 2026, áp lực giải ngân vẫn rất lớn khi 50,2% kế hoạch vốn chưa được thực hiện. Việc đẩy nhanh tiến độ cần được thực hiện đồng thời với tháo gỡ thủ tục, giải phóng mặt bằng, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn.